Inwoners van een dorp in de buurt van Beijing worden op 16 augustus 2013 door de politie gedwongen hun huizen te verlaten. De grond is verkocht. De autoriteiten zijn van plan een ‘groene gordel’ rond de Chinese hoofdstad aan te laten leggen.
© Privé-foto

China

Sinds president Xi Jinping in eind 2012 aan de macht kwam, is de mensenrechtensituatie in China aanzienlijk verslechterd. Mensenrechtenverdedigers, advocaten, critici en religieuze minderheden worden opgepakt, geïntimideerd, gemarteld en vervolgd. Het recht op vrije meningsuiting, op demonstratie, op vereniging – eigenlijk alle rechten waarmee mensen zich vrij kunnen uiten – zijn sterk ingeperkt. Internet is aan een strenge censuur onderhevig. Wie zich niet aan de regels houdt, riskeert gevangenisstraf. Marteling is weliswaar bij wet verboden, toch worden mensen tijdens hun detentie geregeld gemarteld. En de doodstraf wordt in China vaker opgelegd dan in alle andere landen ter wereld samen.

Het probleem

Vrijheid van meningsuiting in China

Journalisten en bloggers verdwijnen achter de tralies na publicatie van onwelgevallige berichten, websites worden geblokkeerd, activisten worden jarenlang vastgezet: het recht op vrije meningsuiting, op demonstratie, op vereniging en de persvrijheid zijn in China aan banden gelegd. Dankzij nieuwe, onderdrukkende wetten kunnen de autoriteiten journalisten, bloggers, advocaten en activisten gemakkelijk vervolgen.
Nieuwe wetten draaien de duimschroeven verder aan

  • De nationale veiligheidswet werd in 2015 van kracht. Daarin is de ‘nationale veiligheid’ zo vaag geformuleerd dat wetshandhavers vrij spel hebben bij het aanpakken van critici. De wet wordt gebruikt om mensenrechtenverdedigers en advocaten te veroordelen vanwege het ‘(aanzetten) tot ondermijning van de staat’. Daarvoor kan vijftien jaar gevangenisstraf tot levenslang worden opgelegd. Ook heeft de politie het recht om mensen zonder tussenkomst van advocaten gedurende zes maanden op een geheime locatie vast te houden.
  • In de antiterrorismewet uit 2015 is ‘terrorisme’ zo vaag gedefinieerd dat mensen die het regeringsbeleid bekritiseren gemakkelijk kunnen worden vastgezet.
  • Wet op buitenlandse ngo’s uit 2016 geeft de politie nagenoeg onbeperkte macht om activiteiten van onafhankelijke non-gouvernementele organisaties aan banden te leggen om zo uiteindelijk het maatschappelijk middenveld te verstikken.
  • De wet op internetveiligheid is de meest recente en treedt naar verwachting binnenkort in werking. Hierin staat onder meer de bepaling dat internetproviders verplicht zijn persoonlijke data van gebruikers beschikbaar te stellen aan de autoriteiten.
A security guard prevents the taking of photos outside the compound of the apartment of jailed Chinese dissident Liu Xiaobo, in Beijing on October 10, 2012. Activists urged democracies to speak out for the release of Chinese dissident Liu Xiaobo, fearing that pressure on Beijing has eased two years after he won the Nobel peace prize
© Ed Jones / AFP / Getty Images
Een beveiligingsmedewerker probeert te verhinderen dat er foto’s worden genomen van het appartement van de gevangengezette Chinese dissident en Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo.

Internetcensuur: China’s grote firewall schermt internet af

Al lange tijd wordt het Chinese internet afgeschermd door de Great Firewall, het meest verfijnde en omvangrijke censuur- en surveillancesysteem ter wereld. Het blokkeert verbindingen met buitenlandse websites zoals Facebook, Google, Instagram en nieuwssites. Zo wordt westerse informatie buiten de deur gehouden. Het binnenlandse internetverkeer en de Chinese sociale media worden eveneens op grote schaal gecensureerd. Ook worden websites geblokkeerd, zoals die van de New York Times of Amnesty International, wordt bepaalde inhoud verwijderd of wordt het internet platgelegd om verspreiding van ongewenste informatie te voorkomen.

© STR / AFP / Getty Images
De ‘Bejing Internetpolitie’ verscheen vanaf 2007 elk half uur op beeldschermen die aangesloten waren op dertien grote portals die gevestigd waren in Beijing, om internetgebruikers te laten weten dat hun surfgedrag gemonitord wordt.

Grote internetschoonmaak

In 2015 begon de Chinese overheid met een grote schoonmaak van het internet. Websites en accounts waarop gediscussieerd werd over corruptie en militaire zaken of waarop ‘de geschiedenis van de Communistische partij wordt verdraaid’, werden gesloten. Er zijn veel regels waarmee de Chinese autoriteiten het vrije woord op internet kunnen tegenhouden. Zo kunnen mensen van wie internetberichten meer dan vijfduizend keer worden bekeken of vijfhonderd keer worden gedeeld, worden veroordeeld. Zoek je op onwelgevallige termen als ‘democratie’ of ‘Tiananmenplein’, het plein waar in 1989 studentenprotesten bruut werden neergeslagen, dan vang je bot. De meest extreme manier om het internet tegen ongewenste informatie te beschermen, is het vastzetten van kritische journalisten, bloggers, advocaten en activisten.

Arrestaties voor ‘afwijkende meningen’

Police and plainclothed security personnel attempt to force a protester away from journalists outside the courthouse following the verdict for the trial of leading Chinese dissident Liu Xiaobao on December 25, 2009 in Beijing, where a court on Christmas Day sentenced Liu to 11 years in prison for subversion, prompting the United States to accuse China of persecuting its political opponents. The 53-year-old writer who was jailed over the 1989 Tiananmen pro-democracy protests was tried on December 23 for "inciting subversion of state power" after co-authoring a bold call for political reform last year with Charter 08, which calls for human rights protection and the reform of China's one-party communist system.
© FREDERIC J. BROWN /AFP / Getty Images
Politie en beveiligers in burgerkleding voeren op 9 december 2009 een vrouw weg die protesteert tegen de veroordeling van de Chinese schrijver en dissident Liu Xiaobao.

Eind 2015 maakten de Chinese autoriteiten bekend 15 duizend mensen te hebben gearresteerd vanwege cybermisdaden. Daartoe behoort niet alleen hacken, maar ook ‘het verspreiden van geruchten’ en van ‘afwijkende meningen’. Het plaatsen van een foto van de prodemocratische studentenprotesten in Hongkong in 2014 is bijvoorbeeld zo’n ‘afwijkende mening’.

Onderdrukking van mensenrechtenverdedigers

Nadat president Xi Jinping aan de macht kwam hebben mensenrechtenverdedigers in China het steeds moeilijker gekregen. Hun vreedzame activiteiten waarmee ze voor hun mensenrechten opkomen, worden onder het mom van nationale veiligheid aan banden gelegd of zelfs strafbaar gesteld met onderdrukkende wetten.

Mensenrechtenverdedigers worden gestigmatiseerd, geïntimideerd, aangevallen, vervolgd, gearresteerd en tot lange gevangenisstraffen veroordeeld, vaak op basis van vage en verzonnen aanklachten in oneerlijke processen. Ook hun familieleden, vrienden en advocaten staan bloot aan vervolging en intimidatie.

Een greep uit vele mensenrechtenverdedigers die in China onder vuur liggen:

Wang Yu

Wang Yu: ‘verdwenen’

In de zomer van 2015 werden ten minste 248 advocaten en activisten ondervraagd of opgepakt door de veiligheidspolitie. Advocate Wang Yu, die onder anderen Cao Shunli en Ilham Tohti verdedigde, was het eerste slachtoffer van een van de grootste heksenjachten op mensenrechtenactivisten ooit. Zij ‘verdween’ nadat ze haar vrienden sms’te dat haar internetverbinding en de elektriciteit waren afgesloten en mensen haar huis probeerden binnen te dringen. In januari 2016 werd Wang aangeklaagd wegens ‘staatsondermijning’, een beschuldiging die in China vaak wordt geuit tegen critici. ‘Niemand is veilig in een dictatuur’, liet ze eens weten. ‘De enige manier om veilig te zijn, is stoppen met wat ik nu doe.’ Dat weigerde ze.

Wang Yu werkte voor het advocatenkantoor Fengrui, waarvan meerdere advocaten werden vervolgd. Het kantoor werd in de Chinese media afgeschilderd als een plek waarvan een ‘criminele bende’ gebruikmaakte om ‘gevoelige zaken’ aan te kaarten. Mensenrechtenadvocaten werden beschreven als een groep die ‘grote schade’ had toegebracht door de ‘sociale orde’ te verstoren.

Liu Xiaobo

Liu Xiaobo werd in december 2008 opgepakt en een jaar later veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf vanwege ‘ondermijning van de staat’. Liu was een van de opstellers van Charta 08, waarin tot meer democratie werd opgeroepen. Nadat hij was opgepakt was lange tijd onbekend waar hij was. Pas zeven maanden later erkende de politie van Beijing Liu’s gevangenschap. Niemand mocht zijn proces bijwonen. Charta 08 roept op tot politieke hervormingen en een nieuwe grondwet waarin de mensenrechten worden beschermd: ‘Vrijheid is de kern van alle universele rechten, waaronder die op vrijheid van meningsuiting, publicatie, geloof, vereniging, vergadering en beweging. Mensenrechten worden niet toegekend door de staat, ze zijn rechten die iedereen geniet vanaf de geboorte…’ Op 10 december 2010 werd de Nobelprijs voor de Vrede aan Liu Xiaobo uitgereikt. Zijn stoel bleef leeg, omdat hij in de gevangenis zat.

Het was in 2008 niet de eerste keer dat Liu was opgepakt. Zo berichtte Amnesty in januari 1991, toen Liu al twintig maanden in gevangenschap had doorgebracht: ‘Liu Xiaobo, een 35-jarige literatuurcriticus, is in Peking berecht voor “antirevolutionaire propaganda en agitatie”. Liu was een van vier mensen die op 2 juni 1989 op het Plein van de Hemelse Vrede in hongerstaking gingen om te eisen dat de demonstrerende studenten zich vreedzaam en zonder inzet van het leger zouden kunnen terugtrekken.’

Gedurende 1995 bracht Liu nog eens acht maanden in gevangenschap door. In 1996 werd hij vanwege zijn kritiek op de regering voor drie jaar in een werkkamp geplaatst, een overheidsbeslissing waaraan geen rechter te pas kwam. Al zijn boeken en artikelen waren inmiddels tot verboden lectuur verklaard.

Op 13 juli 2017 overleed Liu Xiaobo Lees het in memoriam over Liu Xiaobo . Hij werd 61 jaar.

 

Liu Xiaobo en zijn vrouwe Liu Xia in 2001

Liu Xia: huisarrest

Dichteres en kunstenares Liu Xia staat sinds 8 oktober 2010 onder huisarrest. Op die dag werd bekend dat haar man Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede zou krijgen. Toen ze in januari 2014 een hartaanval kreeg, mocht ze pas na grote internationale druk op de Chinese regering naar een ziekenhuis. In 2015 werd haar huisarrest iets lichter. Ze mag sporadisch contact hebben met vrienden, maar wel onder toezicht van de autoriteiten. Liu Xia’s enige ‘misdrijf’ is dat ze getrouwd was met de activist Liu Xiaobo. Ook nu haar man is overleden, blijft ze onder illegaal huisarrest staan omdat ze zich inzette voor de vrijlating van Liu Xiaobo.

Su Changlan: ‘staatsondermijning’

Vrouwenrechtenactiviste Su Changlan verdween in 2014 achter de tralies nadat ze via internet foto’s had gedeeld van de prodemocratische protesten in Hongkong. Ze werd op 31 maart 2017 tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege ‘het aanzetten tot staatsondermijning’. Lange tijd mochten familieleden mogen haar niet bezoeken. Pas een jaar nadat ze was opgepakt mocht een advocaat met Su spreken. Haar echtgenoot en haar broer voerden openlijk actie voor de vrijlating van Su. Ook zij werden opgepakt en een maand vastgezet. Su Changlan kampt met ernstige gezondheidsproblemen. Ze heeft last van haar hart en lijdt aan een schildklieraandoening waardoor ze enorm is afgevallen. Ze zit samen met zestig anderen in een cel. Ze krijgt daar niet de medische zorg die ze nodig heeft.

Su Changlan

Pu Zhiqiang: ‘ruzie zoeken’

Mensenrechtenadvocaat Pu Zhiqiang werd op 22 december 2015 tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege ‘het zoeken van ruzie en uitlokken van problemen’ en ‘het aanzetten tot etnische haat’. Reden tot de aanklacht waren zeven berichten op sociale media waarin hij kritiek uitte op regeringsfunctionarissen en het beleid van de regering. Tijdens zijn rechtszaak werden medestanders die zijn vrijlating eisten, gearresteerd. Buitenlandse journalisten en diplomaten werden buiten de rechtbank ruw behandeld door de politie.

© ED JONES / AFP / Getty Images
Pu Zhiqiang

Gao Yu: ‘verspreiden van staatsgeheimen’

De gerespecteerde journaliste Gao Yu kreeg zeven jaar celstraf opgelegd. Ze was valselijk beschuldigd van het verspreiden van staatsgeheimen. Ze zou een officieel rapport van de Communistische Partij aan een westerse website hebben doorgespeeld. Daarin werden de persvrijheid en westerse waarden als vrijheid, democratie en mensenrechten aangevallen.

Gao Yu werd eind 2015 om gezondheidsredenen voorwaardelijk vrijgelaten. De vooraanstaande mensenrechtenverdediger Hu Jia liet daarna weten: ‘Ik ben opgelucht dat Gao Yu naar huis kan gaan na anderhalf jaar in de cel. Maar het risico dat ze weer een keer naar de gevangenis moet terugkeren, hangt nog steeds als het zwaard van Damocles boven haar hoofd’.

© Greg Baker / AFP / Getty Images
Gao Yu

Ilham Tohti: ‘separatisme’

Ilham Tohti is een Oeigoer. Hij doceerde Economie aan de universiteit van Beijing. Oeigoeren vormen een Turkssprekende, voornamelijk islamitische etnische minderheid. De meesten van hen wonen in het westen van het land. Sommige Oeigoeren willen zich afscheiden van China. Daar treden de Chinese autoriteiten keihard tegen op. Ilham Tohti is geen voorstander van afscheiding en probeerde juist de dialoog met de autoriteiten aan te gaan om tot een vreedzame oplossing te komen. Daaraan werd geen gehoor gegeven. Tohti werd opgepakt, beschuldigd van ‘separatisme’ – een aanklacht die in China geregeld wordt gebruikt tegen kritische Oeigoeren – en vervolgens tot levenslang veroordeeld. Nadat Tohti op 15 januari 2014 thuis werd opgehaald, zat hij vijf maanden geïsoleerd gevangen. Zijn voeten waren geketend en volgens zijn advocaat kreeg hij tien dagen lang geen eten.

© Frederic J. Brown / AFP / Getty Images
Ilham Tohti

 

Doodstraf

De doodstraf kan in China voor 46 misdrijven worden opgelegd. Hoe vaak dit gebeurt is onbekend. Doodstrafcijfers zijn in China een staatsgeheim. Waarschijnlijk werden in 2015 duizenden mensen geëxecuteerd – meer dan in alle andere landen van de wereld samen waar de doodstraf kan worden opgelegd. Ook kregen nog eens duizenden een doodvonnis opgelegd. Amnesty onderzoekt de doodstraf in China op basis van beschikbare gegevens, waaronder berichten in de Chinese media en meldingen door familie en advocaten.

De doodstraf wordt vaak opgelegd tijdens oneerlijke rechtszaken. De autoriteiten blijven mensen ter dood veroordelen voor misdaden zoals drugshandel, verduistering, omkoping, brandstichting, overspel en godslastering. Deze vergrijpen voldoen niet aan de internationale wettelijke normen van de ‘ernstigste’ misdrijven zoals omschreven in het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten. De doodstraf mag er daarom niet voor worden opgelegd.

In sommige gevallen krijgen familieleden van terdoodveroordeelden pas op de dag van de executie bericht over de voltrekking van het vonnis. Amnesty dringt er bij de Chinese autoriteiten op aan zo snel mogelijk te stoppen met het uitvoeren van executies en die straf uiteindelijk af te schaffen.

Mogelijk afname aantal executies en doodvonnissen

Er zijn aanwijzingen dat het aantal executies in China de afgelopen jaren is afgenomen, maar de geheimhouding rond de doodstraf maakt het onmogelijk om dit te bevestigen. In 2015 namen de autoriteiten maatregelen om de rechten van terdoodveroordeelden te beschermen en misstappen door Justitie te voorkomen. Ook zou er nieuwe wetgeving in de maak zijn om gratis juridische bijstand mogelijk te maken voor mensen die zich geen advocaat kunnen veroorloven.

Op 29 augustus 2015 werden negen misdrijven geschrapt waarvoor de doodstraf kan worden opgelegd: smokkelen van wapens, munitie, nucleair materiaal en vals geld, het vervalsen van geld, oneerlijke fondsenwerving, gedwongen prostitutie, dienstweigering, het verspreiden van geruchten.
Op 17 en 18 november 2015 uitte het VN-Comité tegen Marteling haar bezorgdheid over het feit dat ‘door het ontbreken van specifieke gegevens over de toepassing van de doodstraf het niet mogelijk is om na te gaan of de nieuwe wetgeving ook wordt toegepast’.

Doodstraf voor Oeigoeren

In 2014 zetten de Chinese autoriteiten de doodstraf in tijdens een zogenaamde ‘Strike Hard’-campagne in de Oeigoerse autonome regio Xinjiang. Drie personen werden ter dood veroordeeld in een massaproces waarin 55 personen werden veroordeeld voor ‘separatisme, terrorisme en moord’. Eenentwintig anderen werden geëxecuteerd op beschuldiging van ‘terrorisme’.

© Guang Niu / Getty Images
Chinese politieagenten duwen Oeigoerse vrouwen weg. De vrouwen demonstreren op 7 juli 2009 in Ürümqi tegen de arrestaties van familieleden bij eerdere protesten, waarbij 156 mensen de dood vonden.

Marteling wijdverbreid

Marteling tijdens het verhoor en tijdens detentie zijn in China wijdverbreid. Een willekeurig voorbeeld: advocaat Yu Wensheng werd tijdens zijn detentie van oktober 2014 tot januari 2015 gemarteld. Elke dag werd hij gedurende vijftien tot zestien uur verhoord en uit zijn slaap gehouden.

Wetgeving en het anti-martelverdrag

China ratificeerde in 1988 het VN-Verdrag tegen Marteling. Hiermee zouden de autoriteiten inspanningen moeten leveren om marteling uit te bannen. Maar de praktijk is weerbarstiger. De wet- en regelgeving die gevangenen moet beschermen tegen marteling wordt vaak niet nageleefd.
De politie heeft het recht om iemand zes maanden op te sluiten zonder dat bekend hoeft te worden gemaakt waar die persoon verblijft, ook niet aan advocaten en familie. Dat werkt marteling in de hand. Ook krijgen gevangenen geregeld geen medische verzorging.

© Dubin
Het echtpaar Duan laat foto’s van hun kinderen zien. In 2007 overleed hun zoon twee dagen nadat hij door de politie was vrijgelaten. Hij was opgepakt bij een demonstratie in Beijing. Hun dochter werd door de politie herhaaldelijk geslagen en in 2009 gevangengezet.
China is topexporteur marteltuig

Daarnaast is Amnesty zeer bezorgd over de groeiende export uit China van materiaal dat wereldwijd gebruikt wordt door veiligheidstroepen om mensen te martelen. Het gaat bijvoorbeeld om elektrische wapenstokken, wapenstokken voorzien van metalen pinnen en been- en voetklemmen.

Schendingen rondom de Olympische Spelen 2022

In juli 2015 wees het Internationaal Olympisch Comité Beijing aan als gaststad voor de Olympische Winterspelen 2022. De toekenning kwam op een moment dat de mensenrechtensituatie in China uitermate zorgwekkend is. In dezelfde maand werden meer dan 245 advocaten en activisten opgepakt tijdens een van de grootste klopjachten op mensenrechtenverdedigers ooit.

Toen Beijing in 2008 de Zomerspelen organiseerde, maakten de autoriteiten zich schuldig aan grootschalige onrechtmatige huisuitzettingen, internetcensuur, het verbieden van demonstraties en onderdrukking van dissidenten. Migranten die werkten aan de bouw van sportfaciliteiten en infrastructuur werden uitgebuit, gedwongen onder gevaarlijke omstandigheden te werken en kregen geen toegang tot medische voorzieningen.

© Teh Eng Koon / AFP / Getty Images
Mensen kijken door gaten in het hek rond de bouwplaats van het Vogelnest, het Nationaal Stadion in Beijing, dat gebouwd werd met het oog op de Olympische Spelen van 2008.

Wat doet Amnesty?

Actie

We voeren actie voor mensenrechtenverdedigers die worden geïntimideerd en vervolgd.

Trainingen

Op dit moment werken we aan nieuwe trainingsvormen voor mensenrechtenverdedigers om hen te leren hoe ze internationale mensenrechtenverdragen kunnen gebruiken bij het tegengaan van schendingen. Ook onderzoeken we mogelijkheden om trainingen digitaal aan te bieden op momenten dat het voor onze trainers én voor de activisten te gevaarlijk is om bij elkaar te komen, zoals nu het geval is.

Het is onder de strenge censuurnormen die in China bestaan niet eenvoudig om nieuws via de media te verspreiden. Daarom leren we activisten hoe ze schendingen op een betrouwbare manier kunnen documenteren, zodat deze op een effectieve manier aan de kaak gesteld kunnen worden. Dat kan bijvoorbeeld door de informatie via ons kantoor in Hongkong wereldkundig te maken. De trainingen geven verdedigers van mensenrechten eveneens de mogelijkheid met elkaar in contact te treden.

Ook leren we mensenrechtenverdedigers hoe ze kunnen handelen zonder zichzelf, of mensen in hun omgeving, in gevaar te brengen, en hoe ze veilig kunnen communiceren met collega’s elders in het land of in het buitenland.

Lobby

Met lobby gericht op zowel de Chinese als de Nederlandse autoriteiten en op EU-lidstaten, probeert Amnesty Nederland beperkende wetgeving te beïnvloeden. We richten ons onder meer op de Nationale veiligheidswet, de wetsontwerpen voor de Antiterreurwet en de aangescherpte Internetwet. Ook pleiten we een meer coherente Europese lobby op het gebied van ondersteuning en bescherming van Chinese mensenrechtenverdedigers.

Amnesty vindt het cruciaal dat de Richtlijnen van de Europese Unie voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers en de vrijheid van meningsuiting worden nageleefd. Die richtlijnen geven diplomaten op ambassades bijvoorbeeld de mogelijkheid om verdedigers van mensenrechten op te vangen als zij bescherming nodig hebben en rechtszaken bij te wonen.

Onderzoek

In 2016 onderzocht Amnesty Nederland het Nederlandse beleid ten aanzien van de bescherming van Chinese mensenrechtenverdedigers. Daarover publiceerden we het rapport Een rituele dans met de draak?, waarvan de conclusie was dat de Nederlandse regering zich naar omstandigheden te weinig inspant om Chinese mensenrechtenverdedigers te steunen. Naar aanleiding van het rapport voerden we gesprekken op het ministerie van Buitenlandse Zaken en met diverse Tweede Kamerleden. Naar aanleiding daarvan onderschreef de Nederlandse regering een intensieve inzet voor implementatie van de EU-richtlijnen voor mensenrechtenverdedigers, ook binnen het beleid van de Europese Unie.

Ontwikkelingen

Een enkele keer wordt een activist vrijgelaten, zoals de vijf vrouwenrechtenactivisten Wei Tingting, Wang Man, Wu Rongrong, Li Tingting en Zheng Churan, die vanwege ‘het veroorzaken van ruzie en problemen’ waren opgepakt. In april 2015 kwamen zij op borgtocht vrij. Hier tegenover staat een groot aantal nieuwe gedetineerden.

Er zijn aanwijzingen dat het aantal executies in China is afgenomen, maar de geheimhouding rond de doodstraf maakt het onmogelijk om dit te bevestigen. Ook zijn er in 2015 stappen gezet om juridische bijstand voor mensen met weinig geld mogelijk te maken en de rechten van terdoodveroordeelden beter te beschermen. Hetzelfde jaar werden negen misdrijven geschrapt waarvoor de doodstraf kan worden opgelegd. In hoeverre de nieuwe stappen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd is onbekend.

Ondanks deze positieve ontwikkelingen kampt China met de ergste mensenrechtencrisis sinds het bloedige neerslaan van de studentenopstand op het Tiananmenplein in de hoofdstad Beijing in 1989.

Met drie nieuwe wetten in 2015 en een vierde in de maak, hebben de autoriteiten een uitgebreid instrumentarium om iedereen die een onwelgevallige mening heeft langdurig het zwijgen op te leggen.

Er is een toenemend aantal ‘televisie-bekentenissen’ – uitzendingen waarin activisten, advocaten en andere critici van de regering schuld bekennen om zo verder verzet tegen het regime te ontmoedigen. Ook advocate Wang Yu deed zo’n bekentenis. Ze haalde uit naar haar collega’s die ze verweet alleen maar op rijkdom en roem uit te zijn. Critici zetten vraagtekens bij de echtheid van dergelijke bekentenissen en vrezen dat deze onder dwang zijn afgelegd. In het geval van Wang is onduidelijk of ze inderdaad is vrijgelaten. Mogelijk heeft ze nu huisarrest. Ook Gao Yu deed een bekentenis op de televisie, waarna ze wegens gezondheidsredenen werd vrijgelaten.

Wat wil Amnesty?

  • Meer steun van de Nederlandse regering en de Europese Unie aan Chinese mensenrechtenverdedigers, zoals dat is vastgelegd in de EU-richtlijnen voor mensenrechtenverdedigers.
  • Dat Nederlandse gemeenten en provincies en bedrijven mensenrechten aankaarten bij de Chinese autoriteiten.
  • Afschaffing van Chinese wetgeving die de rechten op vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering beperken – en die gebruikt worden om mensenrechtenverdedigers als ‘staatsvijanden’ te veroordelen.
  • Vrijlating van Chinese mensenrechtenverdedigers en gewetensgevangenen, die vastzitten omdat zij uitkwamen voor hun mening.
  • Het recht van mensenrechtenverdedigers om hun beroep vrijelijk uit te oefenen.
  • Transparantie over de doodstraf en uiteindelijk afschaffing daarvan.