China

Sinds president Xi Jinping in eind 2012 aan de macht kwam, is de mensenrechtensituatie in China aanzienlijk verslechterd. Mensenrechtenverdedigers, advocaten, critici en religieuze minderheden worden opgepakt, geïntimideerd en gemarteld. Het recht op vrije meningsuiting, op demonstratie, op vereniging – eigenlijk alle rechten waarmee mensen zich vrij kunnen uiten – zijn sterk ingeperkt. Internet wordt streng gecensureerd. Wie zich niet aan de regels houdt, riskeert gevangenisstraf. Marteling is weliswaar bij wet verboden, maar toch worden mensen tijdens hun detentie geregeld gemarteld. En de doodstraf wordt in China vaker opgelegd dan in alle andere landen ter wereld samen.

Het probleem

Vrijheid van meningsuiting in China

  • Journalisten en bloggers verdwijnen achter de tralies na publicatie van onwelgevallige berichten, websites worden geblokkeerd, activisten worden jarenlang vastgezet: het recht op vrije meningsuiting, demonstratie en vereniging en de persvrijheid zijn in China aan banden gelegd. Dankzij nieuwe, onderdrukkende wetten kunnen de autoriteiten journalisten, bloggers, advocaten en activisten gemakkelijk vervolgen.
  • De nationale veiligheidswet werd in 2015 van kracht. Daarin is de ‘nationale veiligheid’ zo vaag geformuleerd dat wetshandhavers vrij spel hebben bij het aanpakken van critici. De wet wordt gebruikt om mensenrechtenverdedigers en advocaten te veroordelen vanwege het ‘(aanzetten) tot ondermijning van de staat’. Daarvoor kan vijftien jaar gevangenisstraf tot levenslang worden opgelegd. Ook heeft de politie het recht om mensen zonder tussenkomst van advocaten gedurende zes maanden op een geheime locatie vast te houden.
  • In de antiterrorismewet uit 2015 is ‘terrorisme’ zo vaag gedefinieerd dat mensen die het regeringsbeleid bekritiseren gemakkelijk kunnen worden vastgezet. Vooral etnische minderheden in China zijn hiervan de dupe geworden. De religieuze vrijheid van de islamitische Oeigoeren is zwaar onder druk komen te staan.
  • Sinds de wet op buitenlandse ngo’s in 2016 in werking werd gesteld, heeft de politie nagenoeg onbeperkte macht om activiteiten van onafhankelijke non-gouvernementele organisaties aan banden te leggen, om zo uiteindelijk het maatschappelijk middenveld te verstikken.
  • De wet op internetveiligheid is de meest recente en werd in mei 2017 van kracht. Hierin staat onder meer de bepaling dat internetproviders verplicht zijn persoonlijke data van gebruikers beschikbaar te stellen aan de autoriteiten.Bovendien mag het internet niet gebruikt worden om de nationale veiligheid en de sociale orde te ‘beschadigen’.
A security guard prevents the taking of photos outside the compound of the apartment of jailed Chinese dissident Liu Xiaobo, in Beijing on October 10, 2012. Activists urged democracies to speak out for the release of Chinese dissident Liu Xiaobo, fearing that pressure on Beijing has eased two years after he won the Nobel peace prize
© Ed Jones / AFP / Getty Images
Een beveiligingsmedewerker probeert te verhinderen dat er foto’s worden genomen van het appartement van de gevangengezette Chinese dissident en Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo.

Internetcensuur: China’s grote firewall schermt internet af

Al lange tijd wordt het Chinese internet afgeschermd door de Great Firewall, het meest verfijnde en omvangrijke censuur- en surveillancesysteem ter wereld. Het blokkeert verbindingen met buitenlandse websites zoals Facebook, Google, Instagram en nieuwssites. Zo wordt westerse informatie buiten de deur gehouden. Het binnenlandse internetverkeer en de Chinese sociale media worden eveneens op grote schaal gecensureerd. In juli 2017 werd bijvoorbeeld het delen van foto’s en video’s via WhatsApp verboden, waarschijnlijk uit angst voor het verspreiden van beelden van de overleden dissident Liu Xiaobo. Per februari 2018 is het niet meer mogelijk om via een virtual private network (VPN) de censuur te omzeilen en zo ‘westerse sociale media’ te gebruiken.

De Chinese overheid heeft de drie Chinese telecombedrijven opgelegd om de toegang tot VPN’s volledig te blokkeren. Ook websites van onder meer de New York Times en Amnesty International worden geblokkeerd. Bepaalde inhoud die de autoriteiten niet aanstaat wordt verwijderd of de overheid legt het internet plat om verspreiding van ongewenste informatie te voorkomen. Er zijn veel regels waarmee de Chinese autoriteiten het vrije woord op internet kunnen tegenhouden. Zo kunnen mensen van wie internetberichten meer dan vijfduizend keer worden bekeken of vijfhonderd keer worden gedeeld, worden veroordeeld.

De meest extreme manier om het internet tegen ongewenste informatie te beschermen, is het vastzetten van kritische journalisten, bloggers, advocaten en activisten.

Arrestaties voor ‘afwijkende meningen’

Eind 2015 maakten de Chinese autoriteiten bekend 15 duizend mensen te hebben gearresteerd vanwege cybermisdaden. Daartoe behoort niet alleen hacken, maar ook ‘het verspreiden van geruchten’ en het hebben van ‘afwijkende meningen’. Het plaatsen van een foto van de prodemocratische studentenprotesten in Hongkong in 2014 is een voorbeeld van zo’n ‘afwijkende mening’.

Police and plainclothed security personnel attempt to force a protester away from journalists outside the courthouse following the verdict for the trial of leading Chinese dissident Liu Xiaobao on December 25, 2009 in Beijing, where a court on Christmas Day sentenced Liu to 11 years in prison for subversion, prompting the United States to accuse China of persecuting its political opponents. The 53-year-old writer who was jailed over the 1989 Tiananmen pro-democracy protests was tried on December 23 for "inciting subversion of state power" after co-authoring a bold call for political reform last year with Charter 08, which calls for human rights protection and the reform of China's one-party communist system.
© FREDERIC J. BROWN /AFP / Getty Images
Politie en beveiligers in burgerkleding voeren op 9 december 2009 een vrouw weg die protesteert tegen de veroordeling van de Chinese schrijver en dissident Liu Xiaobao.

Toezichtswet is bedreiging voor miljoenen Chinezen

In maart 2018 werd een nieuwe wet aangenomen die een bedreiging vormt voor de mensenrechten. Door de Toezichtswet worden tientallen miljoenen mensen overgeleverd aan een geheim en onberekenbaar systeem, dat boven de wet staat.

De Toezichtswet maakt het namelijk mogelijk dat leden van de communistische partij en ambtenaren gevangengezet en ondervraagd worden, zonder aanklacht, zonder proces, zonder toegang tot een advocaat en zonder dat hun familie wordt ingelicht. De incommunicado detentie kan zes maanden duren. Het gevaar op marteling en gedwongen ‘bekentenissen’ is in deze periode groot, omdat de gevangene dan geen contact met de buitenwereld heeft.

Onderdrukking van mensenrechtenverdedigers

Nadat president Xi Jinping aan de macht kwam hebben mensenrechtenverdedigers in China het steeds moeilijker gekregen. Hun vreedzame activiteiten waarmee ze voor mensenrechten opkomen, worden onder het mom van nationale veiligheid aan banden gelegd of zelfs strafbaar gesteld met onderdrukkende wetten.

Mensenrechtenverdedigers worden gestigmatiseerd, geïntimideerd, aangevallen, gearresteerd en tot lange gevangenisstraffen veroordeeld, vaak op basis van vage en verzonnen aanklachten in oneerlijke processen. Ook hun familieleden, vrienden en advocaten staan bloot aan vervolging en intimidatie.

 

Tot de vele mensenrechtenverdedigers die in China onder vuur liggen beschrijven we hier enkelen.

 

r Ilham Tohti
© Private
Ilham Tohti

Ilham Tohti

De Oeigoer Ilham Tohti is een voormalige professor economie en doceerde aan de universiteit van Beijing. Oeigoeren zijn een Turkssprekende, voornamelijk islamitische etnische minderheid. De meesten van hen wonen in het noordwesten van het land, in de provincie Xinjiang. Sommige Oeigoeren willen zich afscheiden van China. De autoriteiten treden daar keihard tegen op. Ilham Tohti is geen voorstander van afscheiding en probeerde juist de dialoog met de autoriteiten aan te gaan, om tot een vreedzame oplossing te komen. Daaraan werd geen gehoor gegeven. Tohti werd opgepakt, beschuldigd van ‘separatisme’ – een aanklacht die in China geregeld wordt gebruikt tegen kritische Oeigoeren – en vervolgens tot levenslang veroordeeld. Nadat Tohti op 15 januari 2014 thuis werd opgepakt, zat hij vijf maanden geïsoleerd gevangen. Zijn voeten waren geketend en volgens zijn advocaat kreeg hij tien dagen lang geen eten.

Liu Ping

Grassroots-activiste Liu Ping werd onder andere wegens ‘ruzie zoeken en het veroorzaken van problemen’ voor zes en een half jaar vastgezet. Ze werd in voorlopige hechtenis gemarteld en de nodige medische behandeling werd haar onthouden. De aanklachten tegen haar zijn waarschijnlijk een onderdeel van het keiharde optreden tegen de ‘New Citizens Movement’. Dit is een netwerk van activisten die streven naar meer transparantie binnen de regering en naar het blootstellen van corruptie in de Partij. In de gevangenis is Liu Ping een leesbril geweigerd; de brieven die ze van haar familie krijgt zijn dus moeilijk te lezen en het lezen van de Bijbel is helemaal onmogelijk. Haar zicht gaat steeds verder achteruit en bovendien heeft ze problemen met haar spijsvertering.

 

Liu Xia en haar man Liu Xiaobo in 2001

Liu Xia

Dichteres en kunstenares Liu Xia staat sinds 8 oktober 2010 onder illegaal huisarrest. Op die dag werd bekend dat haar man Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede zou krijgen. Toen ze vier jaar later een hartaanval kreeg, mocht ze pas na grote internationale druk op de Chinese regering naar een ziekenhuis. Sinds het overlijden van haar echtgenoot op 13 juli 2017 blijft Liu Xia onder strikt toezicht van de autoriteiten staan en mag ze geen contact onderhouden met vrienden. Liu Xia’s enige ‘misdrijf’ is dat ze getrouwd was met mensenrechtenverdediger Liu Xiaobo. Amnesty International heeft er bij de Chinese president op aangedrongen om de intimidatie van Liu onmiddellijk te stoppen, maar de Chinese Communistische Partij geeft hier geen gehoor aan. Liu lijdt naast hartklachten aan ernstige depressies, die sinds het overlijden van haar man sterk zijn toegenomen.

 Su Changlan

Su Changlan

Su Changlan is een vrouwenrechtenactiviste die in 2014 achter de tralies verdween nadat ze via internet foto’s had gedeeld van de prodemocratische protesten in Hongkong. Ze werd tot drie jaar gevangenisstaf veroordeeld wegens het ‘aanzetten tot staatsondermijning’. Su Changlan sprak haar steun uit aan de oproepen tot meer democratie in Hongkong, waar in 2014 massaal voor werd gedemonstreerd. Ook zette ze zich in voor de rechten van vrouwen en migrantenkinderen. Tijdens haar gevangenschap verslechterde de gezondheidstoestand van Su sterk als gevolg van de slechte omstandigheden waaronder ze werd vastgehouden. Ze deelde een cel van 10 bij 8 meter met vijftig tot zeventig andere gevangenen en had een slaapplaats van slechts 50 cm breed. Met de hygiëne was het slecht gesteld. Doordat ze onvoldoende medische zorg kreeg, kampt Su nu met problemen aan haar hart, lever en gal. Ook mocht ze tijdens haar detentie lange tijd geen bezoek van familieleden ontvangen, en pas na een jaar kon ze met een advocaat spreken.

Op 26 oktober 2017 werd ze vrijgelaten. Maar haar vrijlating heeft niet geresulteerd in vrijheid en er is nog steeds reden tot zorg over haar gezondheid. Su werd samen met haar echtgenoot en broer door zeven politieagenten geëscorteerd toen zij het graf van haar vader bezocht. Om er voor te zorgen dat Su gescheiden werd van haar familie, werden ze vervolgens alle drie naar verschillende steden in het zuidwesten van China gebracht. Pas na twaalf dagen van ‘gedwongen reizen en educatie’ mochten ze terug naar huis. Nog steeds wordt iedere stap die Su maakt op de voet gevolgd door de Chinese autoriteiten. Vanzelfsprekend hebben de intimidatie en gedwongen reizen negatieve gevolgen voor haar gezondheid.

Ni Yulan

Ni Yulan
© Private
Ni Yulan

Al jarenlang voert Ni Yulan actie tegen gedwongen huisuitzettingen. Sindsdien is zij doelwit van de politie. In 2002 werd ze opgepakt toen ze de sloop van een huis filmde. Door dagenlange martelingen brak zij haar voeten en knieschijven, waardoor ze nu in een rolstoel zit. Toen ze genoegdoening vroeg, werd ze gearresteerd en tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld. Ook verloor ze haar licentie om als advocaat te werken.

Na haar vrijlating zette Ni Yulan haar werk voor het groeiend aantal slachtoffers van huisuitzetting voort. Daarop werd ze nog twee keer gevangengezet gedurende een periode van in totaal vierenhalf jaar. In de tussentijd werd ze voortdurend lastiggevallen, kreeg ze een reisverbod opgelegd en werd ze ten minste zeven keer uit haar huis gezet. De laatste keer in april 2017.

Het gebeurt in China steeds vaker dat mensen hun huis uitgezet worden voor de aanleg van wegen, fabrieken of wooncomplexen. Zo kunnen lokale bestuurders voldoen aan de wens van de Communistische Partij om voor economische groei te zorgen. De huisuitzettingen gaan gepaard met veel geweld en de gedupeerden krijgen slechts een kleine vergoeding, die een fractie is van de waarde van het huis.

© private

Dong Guangping

De Chinese activist Dong Guangping is meerdere keren gevangengezet voor zijn vreedzame activisme. Om aan deze intimidatie te ontsnappen vluchtte hij in september 2015 met zijn gezin naar Thailand. Hier diende hij een officieel verzoek in voor een vluchtelingenstatus, maar in afwachting hiervan werd hij al snel gearresteerd door de Thaise autoriteiten. Twee maanden later werd hij gedwongen teruggestuurd naar China, en dat terwijl hem inmiddels een vluchtelingstatus was verleend waarmee hij naar Canada kon. Op de Chinese staatstelevisie ‘bekende’ hij dat hij illegaal de grens naar Thailand is overgestoken. Volgens zijn familie werd hij echter gedwongen om te bekennen na gemarteld te zijn. Wegens het ‘ondermijnen van de staatsmacht’ en het ‘illegaal oversteken van de nationale grens’ wordt hij op een onbekende plek vastgehouden. Wel is bekend dat hij recent is overgeplaatst naar een nieuwe locatie. Door de verplaatsing is het risico op marteling en een oneerlijk proces groter geworden.

Gao Yu

De gerespecteerde journaliste Gao Yu kreeg in april 2015 zeven jaar celstraf opgelegd. Ze was valselijk beschuldigd van het verspreiden van staatsgeheimen. Ze zou een officieel document van de Communistische Partij aan een westerse website hebben doorgespeeld. Daarin werden de persvrijheid en westerse waarden als vrijheid, democratie en mensenrechten aangevallen. Gao Yu werd eind 2015 om gezondheidsredenen voorwaardelijk vrijgelaten. In 2016 werd haar appartement door twintig politieagenten vernield. Haar zoon werd geslagen en meegenomen naar het bureau. De autoriteiten houden haar nog steeds nauwlettend in de gaten; er staan geregeld politieagenten bij haar huis te posten.

Doodstraf

De doodstraf kan in China voor 46 misdrijven worden opgelegd. Hoe vaak dit gebeurt is onbekend. Doodstrafcijfers zijn in China een staatsgeheim. Waarschijnlijk werden in 2015 duizenden mensen geëxecuteerd – meer dan in alle andere landen van de wereld samen waar de doodstraf kan worden opgelegd. Ook kregen nog eens duizenden een doodvonnis opgelegd. Amnesty onderzoekt de doodstraf in China op basis van beschikbare gegevens, waaronder berichten in de Chinese media en meldingen door familie en advocaten. In 2017 kwam hierover het rapport ‘China’s Deadly Secrets’ uit.

De doodstraf wordt vaak opgelegd tijdens oneerlijke rechtszaken. De autoriteiten veroordelen mensen ter dood voor misdaden zoals drugshandel, verduistering, omkoping, brandstichting, overspel en godslastering. Deze vergrijpen voldoen niet aan de internationale wettelijke normen van de ‘ernstigste’ misdrijven zoals omschreven in het VN-verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten. De doodstraf mag er daarom niet voor worden opgelegd.

In sommige gevallen krijgen familieleden van terdoodveroordeelden pas op de dag van de executie bericht over de voltrekking van het vonnis. Amnesty dringt er bij de Chinese autoriteiten op aan zo snel mogelijk te stoppen met het uitvoeren van executies en die straf uiteindelijk af te schaffen.

Mogelijk afname aantal executies en doodvonnissen

Er zijn aanwijzingen dat het aantal executies in China de afgelopen jaren is afgenomen, maar de geheimhouding rond de doodstraf maakt het onmogelijk om dit te bevestigen. In 2015 namen de autoriteiten maatregelen om de rechten van terdoodveroordeelden te beschermen en misstappen door justitie te voorkomen. Ook zou er nieuwe wetgeving in de maak zijn om gratis juridische bijstand mogelijk te maken voor mensen die zich geen advocaat kunnen veroorloven.

Op 29 augustus 2015 werden negen misdrijven geschrapt waarvoor de doodstraf kan worden opgelegd: smokkelen van wapens, munitie, nucleair materiaal en vals geld, het vervalsen van geld, oneerlijke fondsenwerving, gedwongen prostitutie, dienstweigering, en het verspreiden van geruchten.

Op 17 en 18 november 2015 uitte het VN-Comité tegen Marteling zijn bezorgdheid over het feit dat ‘door het ontbreken van specifieke gegevens over de toepassing van de doodstraf het niet mogelijk is om na te gaan of de nieuwe wetgeving ook wordt toegepast’.

Doodstraf voor Oeigoeren

In 2014 zetten de Chinese autoriteiten de doodstraf in tijdens een zogenaamde ‘Strike Hard’-campagne in de Oeigoerse autonome regio Xinjiang (XUAR). Drie personen werden ter dood veroordeeld in een massaproces waarin 55 personen werden veroordeeld voor ‘separatisme, terrorisme en moord’. Eenentwintig anderen werden geëxecuteerd op beschuldiging van ‘terrorisme’.

Duimschroeven
© © Private
Duimschroeven

Marteling wijdverbreid

Marteling tijdens het verhoor en tijdens detentie zijn in China wijdverbreid. Een willekeurig voorbeeld: advocaat Yu Wensheng werd tijdens zijn detentie van oktober 2014 tot januari 2015 gemarteld. Elke dag werd hij gedurende vijftien tot zestien uur verhoord en uit zijn slaap gehouden.

Wetgeving en het antimartelverdrag

China ratificeerde in 1988 het VN-Verdrag tegen Marteling. Hiermee zouden de autoriteiten inspanningen moeten leveren om marteling uit te bannen. Maar de praktijk is weerbarstiger. De wet- en regelgeving die gevangenen moet beschermen tegen marteling wordt vaak niet nageleefd. De politie heeft het recht om iemand zes maanden op te sluiten zonder dat bekend hoeft te worden gemaakt waar die persoon verblijft, ook niet aan advocaten en familie. Dat werkt marteling in de hand. Ook krijgen gevangenen geregeld geen medische verzorging. Dit heeft er in 2017 onder andere toe geleid dat mensenrechtenactivisten Liu Xiaobo en Yang Tongyan stierven aan de gevolgen van kanker.

China is topexporteur marteltuig

Daarnaast is Amnesty zeer bezorgd over de groeiende export uit China van materiaal dat wereldwijd door veiligheidstroepen gebruikt wordt om mensen te martelen. Het gaat bijvoorbeeld om elektrische wapenstokken, wapenstokken voorzien van metalen pinnen en been- en voetklemmen.

© Dubin
Het echtpaar Duan laat foto’s van hun kinderen zien. In 2007 overleed hun zoon twee dagen nadat hij door de politie was vrijgelaten. Hij was opgepakt tijdens een demonstratie.

Schendingen rondom de Olympische Spelen 2022

In juli 2015 wees het Internationaal Olympisch Comité Beijing aan als gaststad voor de Olympische Winterspelen 2022. De toekenning kwam op een moment dat de mensenrechtensituatie in China uitermate zorgwekkend was. In dezelfde maand werden meer dan 245 advocaten en activisten opgepakt tijdens een van de grootste klopjachten op mensenrechtenverdedigers ooit. Sommige advocaten en activisten die gearresteerd zijn tijdens de ‘709 crackdown’ zijn inmiddels al veroordeeld, anderen zijn nog in afwachting van hun proces. Toen Beijing in 2008 de Zomerspelen organiseerde, maakten de autoriteiten zich schuldig aan grootschalige onrechtmatige huisuitzettingen, internetcensuur, het verbieden van demonstraties en onderdrukking van dissidenten. Migranten die werkten aan de bouw van sportfaciliteiten en infrastructuur werden uitgebuit, gedwongen onder gevaarlijke omstandigheden te werken en kregen geen toegang tot medische voorzieningen.

© Teh Eng Koon / AFP / Getty Images
Mensen kijken door gaten in het hek rond de bouwplaats van het Vogelnest, het Nationaal Stadion in Beijing, dat gebouwd werd met het oog op de Olympische Spelen van 2008.

Wat doet Amnesty?

In 2018 ligt de internationale focus voor China op drie prioriteiten:

● Mensenrechtenverdedigers:  zij moeten vrijheid van meningsuiting en vergadering kunnen genieten en advocaten, journalisten en vreedzame critici moeten hun werk kunnen doen zonder kans op vervolging en intimidatie.
● De doodstraf: er moet meer transparantie komen over het aantal executies en de Chinese regering moet stappen maken in de richting van een moratorium van de doodstraf.
● Business and human rights:  invloed uitoefenen op het Chinese bedrijfsleven in het buitenland als het gaat om de richtlijnen van de Verenigde Naties en het Nederlandse MVO-beleid.

Actie

We voeren actie voor mensenrechtenverdedigers die worden geïntimideerd en vervolgd.

Lobby

Met lobby gericht op zowel de Chinese als de Nederlandse autoriteiten en op EU-lidstaten, probeert Amnesty Nederland beperkende wetgeving te beïnvloeden. We richten ons onder meer op de nationale veiligheidswet, de wetsontwerpen voor de antiterreurwet en de aangescherpte internetwet. Ook pleiten we voor een meer coherente Europese lobby op het gebied van de ondersteuning en bescherming van Chinese mensenrechtenverdedigers.
Amnesty vindt het van cruciaal belang dat de Richtlijnen van de Europese Unie voor de bescherming van mensenrechtenverdedigers en de vrijheid van meningsuiting worden nageleefd. Die richtlijnen geven diplomaten op ambassades bijvoorbeeld de mogelijkheid om verdedigers van mensenrechten op te vangen als zij bescherming nodig hebben, en om rechtszaken bij te wonen.

Onderzoek

In 2016 onderzocht Amnesty Nederland het Nederlandse beleid ten aanzien van de bescherming van Chinese mensenrechtenverdedigers. Daarover publiceerden we het rapport ‘Een rituele dans met de draak?’, waarvan de conclusie was dat de Nederlandse regering zich naar omstandigheden te weinig inspant om Chinese mensenrechtenverdedigers te steunen. Naar aanleiding van het rapport voerden we gesprekken op het ministerie van Buitenlandse Zaken en met diverse Tweede Kamerleden. In vervolg op deze gesprekken onderschreef de Nederlandse regering een intensieve inzet voor implementatie van de EU-richtlijnen voor mensenrechtenverdedigers, ook binnen het beleid van de Europese Unie.

Ontwikkelingen

Een enkele keer wordt een activist vrijgelaten, zoals de vijf vrouwenrechtenactivisten Wei Tingting, Wang Man, Wu Rongrong, Li Tingting en Zheng Churan, die vanwege ‘het veroorzaken van ruzie en problemen’ waren opgepakt. In april 2015 kwamen zij op borgtocht vrij. Hier tegenover staat een groot aantal nieuwe gedetineerden.

Er zijn aanwijzingen dat het aantal executies in China is afgenomen, maar de geheimhouding rond de doodstraf maakt het onmogelijk om dit te bevestigen. Ook zijn er in 2015 stappen gezet om juridische bijstand voor mensen met weinig geld mogelijk te maken en de rechten van terdoodveroordeelden beter te beschermen. In hetzelfde jaar werden negen misdrijven geschrapt waarvoor de doodstraf kan worden opgelegd. In hoeverre de nieuwe stappen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd is onbekend.

Ondanks deze positieve ontwikkelingen kampt China met de ergste mensenrechtencrisis sinds het bloedige neerslaan van de studentenopstand op het Tiananmenplein in de hoofdstad Beijing in 1989.Met vier nieuwe onderdrukkende wetten sinds 2015 hebben de autoriteiten een uitgebreid instrumentarium om iedereen die een onwelgevallige mening heeft langdurig het zwijgen op te leggen.

Op 18 oktober 2017 begon in Beijing het negentiende Nationale Congres van de Communistische Partij van China. Hier werd de nieuwe samenstelling van het Politbureau, het politieke orgaan van de Communistische Partij, bepaald. De aanstelling van het tweede termijn van president Xi Jinping stond daarbij centraal. De ideologie van Xi werd vastgelegd als richtlijn voor de partij. ‘De visie van Xi Jinping op socialisme met Chinese kenmerken voor een Nieuw Tijdperk’ werd opgenomen in de partijstatuten. Kritiek tegen de persoon Xi kan dus beschouwd worden als een directe aanval op de CCP. Dit nieuwe tijdperk biedt opnieuw zeer weinig ruimte voor mensenrechten in China.

Wat wil Amnesty?

  • Meer steun van de Nederlandse regering en de Europese Unie aan Chinese mensenrechtenverdedigers, zoals dat is vastgelegd in de EU-richtlijnen voor mensenrechtenverdedigers.
  • Nederlandse gemeenten en provincies en bedrijven moeten mensenrechten aankaarten bij de Chinese autoriteiten.
  • Afschaffing van wetten die de rechten op vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering beperken, en die gebruikt worden om mensenrechtenverdedigers als ‘staatsvijanden’ te veroordelen.
  • Vrijlating van Chinese mensenrechtenverdedigers en gewetensgevangenen, die vastzitten omdat zij uitkwamen voor hun mening.
  • Het recht van mensenrechtenverdedigers om hun beroep vrijelijk uit te oefenen.
  • Transparantie over de doodstraf en uiteindelijk de afschaffing daarvan.

Meer informatie