Strategie en beleid

Over de hele wereld zijn mensen slachtoffer van schendingen van hun mensenrechten. Ze worden gevangengezet of gediscrimineerd vanwege hun mening, geloof of seksuele oriëntatie. Of worden slachtoffer van politiegeweld, marteling of bedreiging. Mensen worden veroordeeld op basis van verzonnen aanklachten na oneerlijke processen, of krijgen de doodstraf. Het scala aan wereldwijde mensenrechtenschendingen is enorm.

Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle internationaal erkende mensenrechten geniet. Wij zetten daarbij in op een aantal prioriteiten, met als doel zo effectief mogelijk te opereren. Per onderwerp waar wij ons op richten, maken wij een analyse hoe we impact kunnen bereiken op het gebied van mensenrechten. Om de mensenrechtensituatie daadwerkelijk te verbeteren, is het noodzakelijk dat wet- en regelgeving omtrent mensenrechten in een land optimaal zijn.

Daarnaast moeten de autoriteiten ervoor zorgen dat iedereen zich aan die wetten en regels houdt. Ook is er draagvlak nodig voor het belang van mensenrechten. Daarvoor is het noodzakelijk kennis over mensenrechten over te brengen op zoveel mogelijk mensen. Dat maakt het mogelijk om autoriteiten aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Verbeteringen op deze punten leiden tot ons einddoel: verbeteringen op het gebied van mensenrechten in de levens van individuen over de hele wereld.

Visie en missie

Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere internationale mensenrechtendocumenten, zoals verdragen, verklaringen en richtlijnen.

Dit streven wordt inhoud gegeven door het doen van onderzoek en het ondernemen van actie gericht op het voorkómen en beëindigen van ernstige inbreuken op al deze rechten.

Strategie

Amnesty Nederland focust zich op burger- en politieke rechten, want dat is haar specialiteit.

Strategische doelen van Amnesty Nederland voor 2026-2030:

• beschermen en terugwinnen van de maatschappelijke ruimte
• bestrijden van institutioneel racisme en discriminatie in Nederland
• waarborgen van het recht op asiel
• opkomen voor individuen die slachtoffer zijn van ernstige mensenrechtenschendingen
• tegengaan van ernstige mensenrechtenschendingen in internationale crises en conflicten.
• de nationale en internationale mensenrechtenbeweging versterken
• het draagvlak voor mensenrechten in Nederland vergroten.

Amnesty Nederland kijkt naar al deze doelen ook met een ‘lens’ van de thema’s technologie en bedrijven, omdat deze thema’s grote invloed hebben op al het werk dat we doen.
Verderop in de tekst worden alle strategisch doelen verder uitgelegd.

Waarom deze strategische keuzes?

Onze strategie is afgestemd het wereldwijde strategische plan van Amnesty International en de prioriteiten van het Europees regiokantoor. Daarnaast hebben we gekeken naar de impact die we kunnen maken, naar welke onderwerpen helpen om meer mensen te betrekken bij Amnesty, en of een probleem al door andere mensen of organisaties goed wordt opgepakt.

Amnesty Nederland heeft een unieke positie in het Nederlands maatschappelijk middenveld: wij zijn onafhankelijk van overheidssubsidies. Daardoor zijn wij bij uitstek in staat zijn om actie te voeren op onderwerpen waar de overheid geen prioriteit aan geeft. De meeste van onze strategische doelen zijn gericht op het handelen van machthebbers en overheden, en op de meest kwetsbare groepen die door machthebbers niet worden beschermd of zelfs worden aangevallen.

In de periode van 2026-2030 richten we ons primair op burger- en politieke rechten, en niet op economische, sociale en culturele (ESC) rechten. Vaak zijn deze verschillende soorten rechten nauw met elkaar verweven, en versterken ze elkaar in de praktijk. Denk aan discriminatie op de arbeidsmarkt. Hierbij ligt de focus op burger- en politieke rechten. Zo willen we voorkomen dat ons werk te veel versnippert.

Dit zijn de verschillende strategische doelen:

1. Beschermen en terugwinnen van de maatschappelijke ruimte

Een goedwerkende democratie heeft een grote ‘maatschappelijke ruimte’ (ook wel civic space genoemd) nodig. Oftewel: dat er in de samenleving ruimte is voor verschillende organisaties om op te komen voor wat zij belangrijk vinden. Maar deze maatschappelijke ruimte komt overal ter wereld onder druk te staan. Steeds meer landen hebben autocratische leiders: leiders die zoveel mogelijk macht naar zich toe trekken. Daardoor hebben burgers en maatschappelijke organisaties minder vrijheid om hun mening te geven en om de macht te controleren. Zelfs in landen die officieel democratisch zijn, wordt de vrijheid van meningsuiting beperkt. Mensenrechtenverdedigers en demonstranten worden soms zelfs als criminelen behandeld. Leiders van machtige landen exporteren hun methodes om hun macht te vergroten en hun technologieën naar Europa.

Ook Nederland merkt hiervan de gevolgen. Daarom wil Amnesty Nederland de maatschappelijke ruimte beschermen en terugwinnen. We richten ons vooral op Nederland en Europa, omdat we daar de meeste invloed hebben. Om dit doel te bereiken werkt Amnesty Nederland samen met Amnesty-afdelingen in andere Europese landen.

2. Bestrijden van racisme en discriminatie in Nederland

Racisme en discriminatie vanwege iemands afkomst of geloof zijn een urgent probleem in Nederland. Institutioneel racisme speelt hierbij een belangrijke rol. (Institutioneel racisme betekent dat beleidsregels, gewoontes en andere regels er samen voor zorgen dat er ongelijkheid is en dat mensen worden uitgesloten vanwege hun etniciteit of afkomst.) Ook praten sommige politici over moslims en mensen met een migratieachtergrond alsof zij minder rechten hebben dan andere Nederlanders. Dit zorgt voor een algemene sfeer van uitsluiting en ongelijkheid.

Het bestrijden van institutioneel racisme en discriminatie is daarom een belangrijke taak. Wij richten ons vooral op wat de overheid doet of juist niet doet. Daarbij letten we extra op hoe overheidsinstanties technologie gebruiken, zoals kunstmatige intelligentie. We houden rekening met hoe verschillende vormen van discriminatie elkaar beïnvloeden en versterken. Daarnaast blijven we letten op diversiteit en inclusie binnen Amnesty Nederland zelf.

3. Het beschermen van het recht op asiel in het Koninkrijk der Nederlanden en Europa

Het recht op asiel in Nederland en Europa staat onder druk. Nederlandse en Europese leiders kiezen voor maatregelen die geen echte oplossing bieden. Daarbij negeren ze steeds vaker internationale regels en afspraken over mensenrechten. Overheden houden zich niet altijd meer aan de afspraken die zij zelf hebben gemaakt. Ook schenden ze soms belangrijke principes die de basis vormen van de rechtsstaat. We willen ervoor zorgen dat overheden zich houden aan de wet en aan de regels van de rechtsstaat. Dit geldt ook voor andere landen van het Koninkrijk der Nederlanden dan Nederland.

Organisaties die opkomen voor de rechten van vluchtelingen krijgen minder geld en het wordt hen moeilijk gemaakt om hun werk te doen. Amnesty heeft een sterke positie om wél aan dit onderwerp te blijven werken. Vanwege onze onafhankelijkheid van de overheid, focussen we hierbij bewust op de rechtsstaat.

4. Opkomen voor mensen die slachtoffer zijn van ernstige schendingen van mensenrechten

Over de hele wereld worden mensen die kritiek hebben op machthebbers, verandering willen of anders zijn dan de norm, slachtoffer van ernstige schendingen van mensenrechten. Ook worden elk jaar duizenden mensen ter dood veroordeeld. Het is een van de belangrijkste taken van Amnesty om voor deze mensen in actie te komen. Deze acties tonen hoe mensen wereldwijd solidair met hen zijn. En ze helpen hen vaak ook: ze komen vrij, straffen worden lager, aanklachten verdwijnen of omstandigheden in de gevangenis verbeteren.

Ernstige schendingen van mensenrechten in crises en conflicten tegengaan

Wereldwijd zijn er steeds meer en intensere conflicten en crises. Ze worden erger door spanningen tussen landen, door dat internationale regels minder worden gevolgd, en ook door klimaatverandering. Conflicten en oorlogen zorgen voor veel ernstige schendingen van mensenrechten. De wereld wordt ook onvoorspelbaarder: mensenrechtencrises kunnen ontstaan in landen waar deze rechten eerder goed werden gerespecteerd.

Amnesty Nederland wil de meest ernstige schendingen van mensenrechten in crisissituaties tegengaan. Als voorkomen niet lukt, richten we ons op stoppen, bestraffen en herstellen. Een voorbeeld is ons werk in Israël en het Bezette Palestijns gebied. Daarnaast verwachten we ook andere crises. Omdat dit doel onvoorspelbaar is en er wereldwijd veel crises zijn, gaan we duidelijke criteria maken. Die criteria zullen ons helpen om keuzes te maken over hoe we onze capaciteit inzetten.

5. Het versterken van onze nationale en internationale beweging

Nationaal

Wij geloven in een sterke mensenrechtenbeweging in Nederland, met veel betrokken mensen. Met een sterke beweging kunnen we meer bereiken dan wanneer ons werk alleen zou bestaan uit onderzoek, lobby of het zetten van juridische stappen. Ook maakt een sterke beweging Amnesty zichtbaar en betrouwbaar, omdat we deel uitmaken van verschillende gemeenschappen in de samenleving.

Daarom willen we een groeiende, diverse en actieve beweging in Nederland. Diversiteit en inclusiviteit zijn hierbij belangrijk. Lokale groepen spelen een grote rol. We zorgen daarom voor goede ondersteuning en versterking van deze groepen. Ook ondersteunen we groepen die zich bezighouden met thema’s die belangrijk zijn voor onze achterban, zoals gender en lhbtqia+-rechten. Het vergroten van onze jongerenachterban is een belangrijk doel. We willen een sterke, diverse en actieve groep jongeren binnen Amnesty, zodat zoveel mogelijk jongeren in Nederland zich inzetten voor de mensenrechten van henzelf en van anderen.

Internationaal

We zetten ons ook in om de internationale Amnesty-beweging te vergroten. Zodat we meer voor elkaar kunnen krijgen, en hechter worden met elkaar. We doen dit door een aanzienlijke financiële bijdrage aan het Internationaal Secretariaat. Daarmee dragen we bij aan onderzoek, campagnes en acties van de hele beweging, overal ter wereld. Ook gaan we meer investeren in kennis en vaardigheden binnen de internationale beweging, waardoor er meer capaciteit komt om verandering teweeg te brengen (‘capaciteitsopbouw’). We werken alleen samen met of op verzoek van lokale Amnestykantoren.

Capaciteitsopbouw is geen eenrichtingsverkeer. Wij leren ook van anderen, bijvoorbeeld over hoe we weerbaarder kunnen worden. Daarover kunnen we veel leren van Amnesty-secties in landen waar het maatschappelijk middenveld al veel meer onder druk staat dan in Nederland.

6. Het vergroten van steun voor mensenrechten in Nederland

Het wordt steeds minder vanzelfsprekend om mensenrechten te steunen. Alleen verwijzen naar internationale regels, is voor Amnesty niet genoeg om verschil te maken. Er is een kans dat het werk van Amnesty straks vooral gesteund wordt door onze eigen achterban, terwijl steeds meer mensen in Nederland afhaken. Polarisatie en nepnieuws spelen dragen hier aan bij. Dit is een risico voor ons werk. Als mensenrechten niet breed gesteund worden, is het moeilijker om successen te behalen. We kunnen steun voor mensenrechten dus niet als vanzelfsprekend zien. Daarom is het ons doel om meer steun voor mensenrechten in Nederland te krijgen. We moeten duidelijk uitleggen waarom mensenrechten belangrijk zijn. Ook werken we aan ons imago: betrouwbaar, onafhankelijk, strijdlustig en menselijk.

We richten ons extra op het behouden van steun bij het gematigde midden in Nederland. Het is belangrijk dat deze (relatief stille) groep het belang van mensenrechten blijft zien. Dat betekent niet dat we onze standpunten aanpassen als die niet populair zijn. Maar het betekent wel dat we communiceren we op een manier die deze brede groep aanspreekt.

7. Dwarsdoorsnijdend: technologie en bedrijven

We letten bij al onze doelen op de rol die technologie en bedrijven hierbij spelen. Technologie kan mensenrechtenschendingen erger maken of mogelijk maken, bewust of onbewust. Denk aan algoritmes die bepaalde groepen benadelen.

We letten ook op bedrijven en hun mogelijk negatieve invloed op onze doelen. Bedrijven krijgen steeds meer macht vergeleken met de overheid. We richten ons vooral op Nederlandse bedrijven en bedrijven met een sterke band met Nederland. We zorgen dat we de kennis en capaciteit in huis hebben om te letten op de rol van technologie en bedrijven in al onze strategische doelen.

Lees meer in de meerjarenstrategie van Amnesty Nederland.

Lees meer over Amnesty’s Global Strategic Framework 2022 – 2030.

Impact van ons werk

Amnesty International doet onderzoek en voert actie gericht op het voorkomen en beëindigen van mensenrechtenschendingen. Hierbij kiezen we gericht voor projecten waarmee we te verwachten resultaten te kunnen boeken. Daarnaast voelen we de morele verplichting om ook iets te doen aan situaties waarin resultaten mogelijk lang op zich laten wachten en wellicht onbereikbaar zijn.

Amnesty definieert impact als significante veranderingen – positief of negatief, bedoeld of onbedoeld – als gevolg van onze interventies. Het is geen vaststaand te bereiken eindpunt, maar een dynamisch, niet-lineair proces. Er is een verschil tussen ‘impact’ en ‘resultaat’. Het is belangrijk dat we aandacht hebben voor de weg ernaartoe en de mijlpalen die we in dat proces behalen. Dat kunnen belangrijke resultaten zijn van ons werk, die nog niet per definitie ‘impact’ hebben.

Voor verandering op het vlak van de mensenrechten kan een langdurige inspanning nodig zijn, vaak van een groot aantal organisaties, groepen en activisten. Resultaten kunnen allerlei vormen aannemen: mensenrechtenschendingen worden aan het licht gebracht, internationale onderzoeken gelanceerd, er wordt internationale druk uitgeoefend, wetten worden aangepast, verantwoordelijken worden ter verantwoording gebracht. Elk van deze Bekijk ook: Lees meer over onze resultaten is een stap voorwaarts in het realiseren van impact.

Om te weten of we succesvol zijn als mensenrechtenorganisatie, monitoren en evalueren wij ons werk. Dat doen we aan de hand van de soorten verandering die wij beogen op het gebied van mensenrechten:

• Verandering in het leven van mensen;
• Verandering in wet- en regelgeving;
• Verandering in accountability;
• Verandering in de civil society, media en andere beïnvloedingskanalen.

Impact & Learning

Op internationaal niveau maakt Amnesty gebruik van een ‘Impact & Learning’-systeem om door ons werk beïnvloede veranderingen te meten en uitdagingen aan te tonen. De belangrijkste principes uit het Impact & Learning-systeem zijn:

• Aanpassen – Het actief bevorderen van beoordeling en reflectie en daaruit voortvloeiend het regelmatig aanpassen van plannen en strategieën.
• Vernieuwen – Investeren in evaluatie en het lerend vermogen van de organisatie om kennis te vergroten over nieuwe of uitdagende onderdelen van ons werk.
• Gezamenlijke analyse – De verschillende partijen uit de internationale beweging (Internationaal Secretariaat, regionale kantoren, landenkantoren et cetera) die een bijdrage leverden aan een project betrekken bij de analyse van de impact van ons werk.
• Externe validatie – Het betrekken van externen (deskundigen, partnerorganisaties)
  om onze interne impactanalyses te testen en beoordelen.
• Verantwoording afleggen – Verantwoording aan rechthebbenden, onze achterban, partners, donoren en het Nederlands publiek door het verhaal te vertellen van Amnesty’s bijdrage aan mensenrechtenverandering.

Bovengenoemde werkwijze wordt toegepast bij de mensenrechtenprogramma’s, internationale projecten en campagnes. Het is onderdeel van onze planning & control-cyclus, waarin wij werken met meerjarenplannen (ook wel de programmaplannen genoemd), jaarplannen, viermaandenrapportages, evaluaties en jaarverslaggeving.

Tevens zijn we sinds 2018 onderdeel van het internationale netwerk ‘Impact & Learning’, dat specifiek is opgericht om ondersteuning te bieden aan Amnesty-kantoren en -secties bij planning, monitoring, evaluatie en learning (PMEL) en om ervaringen, methoden en materialen uit te wisselen.