'Roma-kinderen krijgen tweederangsonderwijs'

Sabrina was zes jaar toen ze in 1998 naar een gemengde school ging. Ze zat met Roma en niet-Roma kinderen in de klas. Volgens haar moeder werd het meisje genegeerd door de leraar en moest ze in de hoek zitten terwijl de andere kinderen bezig waren met schoolwerk. Ze is nooit officieel getest op leerproblemen, maar moest toch naar een 'bijzondere school' voor kinderen met een lichte mentale achterstand. Op haar vijftiende voltooide Sabrina haar opleiding op de 'bijzondere school'. Haar enige optie voor verdere scholing was het beroepsonderwijs.

Sabrina is één van de achttien kinderen die met hun zaak naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zijn gegaan. Maar dit zijn slechts achttien van de duizenden Roma-kinderen in Tsjechië die de afgelopen jaren ten onrechte op een speciale school zijn geplaatst.

"Ondanks herhaalde internationale en nationale aandacht worden Roma-kinderen systematisch gediscrimineerd. De Tsjechische overheid moet stoppen met de segregatie van Roma-kinderen op scholen en de onderliggende oorzaken van discriminatie aanpakken", zegt Nicola Duckworth, hoofd van Amnesty's Europa en Centraal Azië programma.

Nieuwe Schoolwet
In 2005 voerde Tsjechië een nieuwe Schoolwet in. De zogenaamde 'bijzondere scholen' voor kinderen met een mentale achterstand werden omgedoopt tot 'praktische basisscholen'. Het bleek echter niet meer dan een naamsverandering. Roma-kinderen zijn nog altijd oververtegenwoordigd op deze speciale scholen. Op sommige 'praktische basisscholen' is meer dan 80 percent van de leerlingen Roma.

Amnesty bezocht verschillende scholen in Ostrava, de plaats waar achttien Roma-kinderen in 1999 een rechtszaak begonnen tegen Tsjechië voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In 2007 veroordeelde het Hof de systematische discriminatie in het Tsjechische onderwijssysteem.

Amnesty stelde vast dat Roma-kinderen nog altijd oververtegenwoordigd zijn op de 'praktische basisscholen' en in klassen die bestemd zijn voor kinderen met een lichte mentale achterstand. Op sommige 'praktische basisscholen' is meer dan 80 procent van de leerlingen Roma. Ook op gewone scholen waar alleen Roma-kinderen zitten vindt segregatie plaats. Deze scholen bieden kwalitatief minderwaardig onderwijs waardoor de kansen van Roma-leerlingen in het hoger onderwijs en op de arbeidsmarkt beperkt zijn.

Tsjechië trof in november 2009 nog maatregelen die Roma-kinderen in het reguliere onderwijs zouden moeten ondersteunen. Deze maatregelen gaan echter niet ver genoeg en zijn bovendien niet juridisch bindend.

Amnesty International roept de Tsjechische autoriteiten op tot drie dingen:
· Het plaatsen van kinderen in zogenaamde ‘praktische basisscholen’ en klassen voor kinderen met een licht mentale handicap bevriezen in het schooljaar 2010/2011. Dit in afwachting van een evaluatie van het nut van dergelijke speciale basisscholen en leerplannen.
· De desegregatie van het onderwijs in de wet opnemen en een allesomvattend plan ontwikkelen met concrete jaarlijkse doelen rond het beëindigen van segregatie van Roma-kinderen.
· Roma-kinderen die het nodig hebben extra ondersteunen zodat ze zich voluit kunnen ontwikkelen het reguliere basisonderwijs.

Meer informatie
In het Engelstalige persbericht
Het rapport Czech Republic: Injustice renamed (pdf)