Georgische overheid onderdrukt systematisch kritiek om macht te verstevigen

De Georgische overheid onderdrukt demonstraties en kritiek, en beperkt maatschappelijke organisaties. Een nieuw rapport van Amnesty International schetst een breed patroon van repressie.

Georgië maakt een van de ernstigste aantastingen van de mensenrechten door sinds het in 1991 onafhankelijk werd van de Sovjet-Unie. De regering grijpt steeds vaker naar autoritairepraktijken om haar macht te behouden, tegelijkertijd groeit de onvrede over hoe de regering zicht verhoudt tot de Russische invasie van Oekraïne.

Het Georgië van de afgelopen drie jaar is een afschrikwekkend voorbeeld van hoe snel regeringen staatsinstellingen kunnen omvormen tot instrumenten van onderdrukking

Het rapport, Anatomy of Repression – Georgia: 500 Days of Protest, Crackdown and Resilience, documenteert de totale aanval op de mensenrechten van de regering onder leiding van de Georgische Droom-partij. Het beschrijft niet alleen hoe de regering desinformatie inzet als wapen om hardhandig optreden te rechtvaardigen en critici in diskrediet te brengen, maar ook hoe het de parlementaire meerderheid misbruikte om repressieve wetten versneld door te voeren. En hoe in Georgië rechtbanken en de politie worden ingezet om tegenstanders van de regering te vervolgen, en protesten de kop in te drukken. Ingrijpende maatregelen hebben vreedzaam verzet gecriminaliseerd.

“Het Georgië van de afgelopen drie jaar is een afschrikwekkend voorbeeld van hoe snel regeringen staatsinstellingen kunnen omvormen tot instrumenten van onderdrukking,” zegt Denis Krivosheev van Amnesty International. “De Georgische autoriteiten zetten desinformatie, misbruik van wetgeving, politiegeweld en de rechtbanken in als wapens om zich te beschermen tegen mogelijke bedreigingen voor hun macht. Ze creëerden een systeem waarin vreedzame tegenspraak als een misdaad wordt behandeld, het maatschappelijk middenveld als een nationale vijand wordt beschouwd en onafhankelijke journalisten worden lastiggevallen, vervolgd en in een overlevingsmodus worden gedreven. Slachtoffers van politiegeweld krijgen geen gerechtigheid maar worden juist vervolgd. Dit is een van de grootste tegenslagen voor de mensenrechten sinds Georgië onafhankelijk werd.”

Zwartmaken van critici en repressieve wetten

Sinds 2022 reageert de regering hard op protesten en kritiek op haar beleid rond Oekraïne en het mogelijk toetreden tot de EU. Kritische stemmen uit de oppositie, het maatschappelijk middenveld en de media worden neergezet als door het buitenland gestuurde “agenten”, “verraders” en “radicalen”.
Ook voerde de regering wetgeving in die organisaties met buitenlandse financiering onder strikt toezicht plaatst. Zij riskeren bevriezing van tegoeden, strafrechtelijke vervolging en gevangenisstraffen. Belangrijke wetten zijn onder meer de wet ‘transparantie van buitenlandse invloed’ (mei 2024), en de wet ‘registratie van buitenlandse agenten’ (april 2025).

Veel maatschappelijke organisaties zijn gedwongen te krimpen of hun werk op te schorten. “Ze hebben onze organisatie de nek omgedraaid,” zegt Tamta Mikeladze van het Social Justice Centre tegen Amnesty International. Het Social Justice Centre komt op voor de rechten van minderheden op de arbeidsmarkt. Nadat het Openbaar Ministerie een politiek gemotiveerd onderzoek had ingesteld, werden de bankrekeningen van de organisatie bevroren, waardoor het voor Mikeladze en haar collega’s onmogelijk werd om het werk voort te zetten.

Ook onafhankelijke journalisten staan onder zware druk. Volgens journalist Mariam Nikuradze is het “nog nooit zo gevaarlijk geweest” om in Georgië journalist te zijn. “De uitdagingen komen uit alle hoeken: fysieke veiligheid, restrictieve wetgeving, digitale veiligheid, strafrechtelijke vervolging, haatcampagnes van de regering, financiële instabiliteit en de krimpende ruimte voor ons werk”, verklaarde ze.

Onderdrukking van protesten

De herinvoering van de wet op buitenlandse invloed in april 2024 leidde tot massale protesten, die de politie met geweld neersloeg. Demonstranten werden geslagen en blootgesteld aan traangas, waterkanonnen en rubberkogels.

De protesten laaiden opnieuw op na de omstreden parlementsverkiezingen van oktober 2024, die volgens internationale waarnemers noch vrij, noch eerlijk. De partij Georgische Droom, sinds 2012 aan de macht, claimde 54 procent van de stemmen. Nadat het Europees Parlement eind november oordeelde dat de verkiezingen oneerlijk waren verlopen en opnieuw gehouden moesten, zette Georgische Droom het EU-kandidaatlidmaatschap in de ijskast. Demonstranten kregen te maken met willekeurige arrestaties, onrechtmatig geweld en mishandeling. Velen beschreven hoe ze werden blootgesteld aan chemische irriterende stoffen en zwaar werden geslagen tijdens hun detentie en in politievoertuigen.

Op 3 december 2024 raakte een traangasgranaat de 22-jarige Aleksandre Tirkia in Tbilisi op het hoofd, met ernstige verwondingen tot gevolg. “We waren omsingeld en konden geen kant op,” zei hij tegen Amnesty International.

Volgens de Georgische ombudsman meldde 78–88% van de arrestanten in 2024–2025 mishandeling tijdens detentie. In november 2024 alleen al rapporteerden meer dan 300 demonstranten ernstig geweld; ruim 80 van hen belandden in het ziekenhuis. Ook werd gendergerelateerd geweld gebruikt, zoals seksistische beledigingen en vernederende fouilleringen.

Oneerlijke processen en straffeloosheid

De regering zette rechtbanken in Georgië in om de vorderingen van openbare aanklagers tegen demonstranten zonder meer goed te keuren en wetten te handhaven die het recht op vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering schenden. Rechters hebben na oneerlijke processen willekeurig boetes, administratieve hechtenis en gevangenisstraffen opgelegd in protestgerelateerde zaken, waarbij momenteel meer dan 150 mensen ten onrechte worden vastgehouden. Het kan gaan om hoge boetes, bijvoorbeeld 5.000 GEL (ongeveer 1.631 euro) voor het staan op de weg tijdens protesten. Dit is meer dan het dubbele van een gemiddeld maandsalaris.

Tegelijkertijd blijft politiegeweld vrijwel onbestraft. Honderden demonstranten meldden dat de politie hen had mishandeld, zonder gevolg. Pas in mei 2026 werden slechts vijf politieagenten aangeklaagd na onthullingen door media.

Oproep Amnesty International

Amnesty International roept de Georgische autoriteiten op om het gebruik van autoritaire praktijken te beëindigen en de rechtsstaat en mensenrechten te herstellen.

De repressieve wetten moeten worden ingetrokken. Vreedzame demonstranten moeten worden vrijgelaten en lopende zaken moeten eerlijke worden herzien. Ook moeten onafhankelijke onderzoeken plaatsvinden naar marteling, mishandeling en buitensporig geweld, en moeten slachtoffers worden gecompenseerd. De internationale gemeenschap moet steun bieden aan het documenteren en vervolgen van mensenrechtenschendingen.