Golfstaten schenden massaal de vrijheid van meningsuiting
Regeringen in de Golfstaten arresteerden meer dan duizend mensen voor hun online uitingen over de oorlog tussen de VS/Israël en Iran en de Iraanse aanvallen op de Golfstaten. In Koeweit en Bahrein pakte de overheid ook het staatsburgerschap van burgers af.
Na het uitbreken van de oorlog gaven regeringen in onder meer Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Qatar, Saoedi-Arabië en Oman waarschuwingen af tegen het delen van content met “geruchten” of “valse informatie” over de oorlog, of content afkomstig van “onbekende bronnen”. Hierbij werd verwezen naar de nationale veiligheid. Kort daarna kondigden meerdere Golfstaten massale arrestaties aan.
Mensenrechtennormen genegeerd
“Golfstaten mogen maatregelen nemen om desinformatie aan te pakken en de nationale veiligheid te beschermen,” zegt Heba Morayef van Amnesty International. “Tijdens gewapende conflicten is het toegestaan om bepaalde rechten op te schorten. Maar elke beperking van de vrijheid van meningsuiting moet voldoen aan strenge internationale mensenrechtennormen. Afwijkingen moeten duidelijk en nauwkeurig bij wet zijn vastgelegd, een legitiem doel dienen en strikt noodzakelijk en proportioneel zijn. Algemene beperkingen en de grootschalige strafbaarstelling van het delen van informatie voldoen niet aan deze vereisten.”
“In een poging hun gelikte imago als veilige havens in stand te houden, hanteren de Golfstaten hun gebruikelijke hardhandige, autoritaire aanpak om informatie te controleren. Daartoe gebruiken ze vaag geformuleerde en veel te ruime bepalingen in wetten met betrekking tot cybercriminaliteit, terrorismebestrijding en nationale veiligheid. Dit gaat veel verder dan wat volgens het internationaal recht is toegestaan.”
Aanpak Amnesty
Amnesty International sprak met zestien mensen, onder wie een journalist, activisten, burgers en inwoners van de Golfstaten, en familieleden van gedetineerden. De meesten van hen wilden anoniem blijven uit angst voor wraakacties. Amnesty documenteerde acht arrestaties.
De organisatie onderzocht ook officiële verklaringen van overheden in de Golfstaten, waaronder algemene waarschuwingen en aankondigingen van honderden arrestaties. Verder beoordeelde Amnesty casussen die door lokale media en buitenlandse ambassades waren gemeld en door lokale mensenrechtenorganisaties waren gedocumenteerd.
‘Verheerlijking’ van de vijand
De overheden in Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar gaven officiële verklaringen af. Daarin kondigden zij aan dat er honderden mensen zijn gearresteerd wegens onder meer het verspreiden van filmpjes van het onderscheppen van raketten, en het posten van beelden van schade door projectielen.
Verschillende mensen zijn gearresteerd vanwege het “verheerlijken” van een vijandige staat en diens militaire leiders (dit lijkt te verwijzen naar het betuigen van sympathie voor Iran), het delen van online content waarin solidariteit met het Iraanse volk wordt uitgedrukt, of het rouwen om de overleden Iraanse opperbevelhebber en leider Ali Khamenei.
Tien jaar cel voor een filmpje
In sommige Golflanden deed de overheid onderzoek naar of stelde vervolging in tegen mensen die ervan worden beschuldigd dat ze “misleidende informatie” of “nepnieuws, geruchten of provocerende propaganda” verspreidden.
Na overhaast georganiseerde processen legden rechters in Koeweit en Bahrein gevangenisstraffen van drie tot tien jaar op aan tientallen mensen voor het posten of delen van oorlogsgerelateerde content.
‘Geruchten en onbevestigde informatie’
Na de uitbraak van de oorlog waarschuwde de overheid in Oman en andere Golfstaten dat degenen die verantwoordelijk zijn voor het verspreiden van “geruchten en onbevestigde informatie” wettelijk ter verantwoording zouden worden geroepen. Oman maakte sindsdien geen arrestaties meer bekend in verband met de vrijheid van meningsuiting.
Grip op informatie
“Sinds het uitbreken van de oorlog is de openbare informatie die door de Golfstaten wordt vrijgegeven uiterst beperkt”, zegt Morayef. “Regeringen willen het narratief over de impact van Iraanse aanvallen op het dagelijks leven controleren. Deze grip op informatie, met name in tijden van oorlog, draagt bij aan een klimaat van onduidelijkheid en maakt het voor inwoners moeilijk om de informatie te verkrijgen die zij nodig hebben. Het zal het ook moeilijker maken om de schade als gevolg van de Iraanse aanvallen te documenteren.”
De arrestaties en andere maatregelen die de Golfstaten tegen hun eigen burgers treffen, moeten worden gezien als een grootscheepse, ontoelaatbare en onwettige aanval op de vrijheid van meningsuiting.[FD1.1]
Uitgebreide informatie (Engelstalig)
Klik hier voor het uitgebreide Engelstalige nieuwsbericht, met meer gedetailleerde informatie over de situatie in Koeweit, Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Saudi-Arabië.