Amnesty over Europees mensenrechtenrapport

In zijn gisteren verschenen rapport bericht Thomas Hammarberg (mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa) over de mensenrechten in Nederland. Hij adresseert een groot aantal kwesties: van gemeentelijke discriminatiebestrijding tot de naleving van kinderrechten. Op een paar punten uit Hammarberg zelfs harde kritiek, bijvoorbeeld wanneer hij zegt dat er geen enkel bewijs te vinden is voor de bewering van de Nederlandse regering dat de administratieve detentie van asielzoekers bedoeld is om een eerlijke en snelle beoordeling van hun aanvragen mogelijk te maken. Tegelijkertijd bezigt de mensenrechtencommissaris in zijn rapport veel diplomatieke taal. En dat doet niet altijd recht aan de ernst van de situatie.
Zo verwelkomt Hammarberg in zijn rapport de pogingen van de Nederlandse regering om het aantal minderjarige vreemdelingen in administratieve detentie te reduceren. Maar die pogingen zijn tot nu toe volstrekt onvoldoende gebleken: er zitten nog altijd minderjarigen in vreemdelingenbewaring. Daar horen ze simpelweg niet thuis en Nederland zou aan deze praktijk direct een einde moeten maken.

Hammarberg verwelkomt ook, terecht, de inspanningen van de Nederlandse regering om mensenhandel te bestrijden. Op zijn constatering dat slachtoffers van mensenhandel echter nog altijd worden gedetineerd – omdat zij niet als zodanig worden herkend of omdat er geen plaats is in de speciale opvangcentra – volgen geen harde conclusies. Terwijl een wettelijk verbod op de detentie van kwetsbare groepen, zoals slachtoffers van mensenhandel, zeer wenselijk zou zijn.

Over de aanpak van discriminatie vallen in Nederland evenzeer een paar harde noten te kraken. Al in 2005 beloofde de minister van Binnenlandse Zaken met een Plan van Aanpak Discriminatie te komen en een landelijk dekkend netwerk van antidiscriminatiebureaus te zullen instellen. Nu, een kleine vier jaar later, is er nog altijd geen plan gepresenteerd en moet de helft van de Nederlandse gemeenten het stellen zonder antidiscriminatiebureau.

Hammarberg adresseert tot slot het gebrek aan mensenrechteneducatie. Hij constateert, terecht, dat de kennis van het onderwerp in Nederland ver onder de maat is en hamert erop dat mensenrechteneducatie stevig in het primaire en secundaire onderwijs moet worden verankerd. De mensenrechtencommissaris vergeet echter te vermelden dat dit geen vrijblijvende aanbeveling is, maar een juridische plicht die Nederland op zich heeft genomen door verschillende verdragen te ondertekenen. En dat de Nederlandse onderwijsminister Plasterk, die tot nu toe halsstarrig weigert mensenrechten een vaste plaats te geven in het onderwijscurriculum, dus voortdurend ernstig tekortschiet.

Hammarberg heeft Europeanen wel eens zelfgenoegzaamheid verweten wanneer het gaat om mensenrechten in eigen land. Een eerste reactie op het rapport van CDA-Kamerlid Van de Camp, verantwoordelijk voor de portefeuille vreemdelingenbeleid, doet het ergste vrezen: hij vindt de bevindingen van Hammarberg te negatief. Terwijl de mensenrechtencommissaris best kritischer had kunnen zijn. Nederland heeft terecht hoge ambities als het gaat om mensenrechten in andere landen – het is te hopen dat bewindspersonen en Kamerleden bereid zullen blijken ook zichzelf de maat te nemen.

Eduard Nazarski, directeur Amnesty International Nederland

Lees het Engelstalige rapport van Thomas Hammarberg van de Raad van Europa.