Vluchtelingen lopen door een veld in de buurt van een provisorisch vluchtelingenkamp nabij de Grieks-Macedonische grens
© Dimitar Dilkoff / AFP / Getty Images

Vluchtelingen en migranten

Elke dag nemen overal ter wereld mensen de moeilijkste beslissing in hun leven: ze besluiten hun huis te verlaten in de hoop elders een beter leven te kunnen leiden. Wereldwijd zijn zo’n 65 miljoen mensen op de vlucht, van hen hebben ruim 21 miljoen hun land verlaten. Vluchtelingen zijn kwetsbaar. Daarom hebben zij extra bescherming nodig. Amnesty zet zich ervoor in dat vluchtelingen en migranten een goede behandeling krijgen en dat hun rechten niet worden geschonden.

Volgens het VN-Vluchtelingenverdrag is een vluchteling iemand die in zijn eigen land gevaar loopt, bijvoorbeeld door een oorlog of omdat hij het risico op vervolging loopt. Landen die het verdrag hebben aangenomen hebben zich verplicht om vluchtelingen te beschermen en mogen hen niet terugsturen naar een land waar zij vervolging riskeren. Ook moeten vluchtelingen toegang krijgen tot onderwijs en werk en uiteindelijk de mogelijkheid krijgen om burger van het gastland te worden.

Het probleem

Vluchten brengt veel gevaren met zich mee. Sommigen worden bij aankomst in een ander land gearresteerd, anderen krijgen te maken met racisme, xenofobie en discriminatie.

Levensgevaarlijke reis

Honderdduizenden leggen jaarlijks een levensgevaarlijke reis af waarbij ze het risico lopen op ontvoering, verkrachting of moord. Mensen die naar Europa willen, beginnen vaak aan de overtocht in bootjes die daar niet geschikt voor zijn.

Slechte behandeling en uitbuiting

Anderen vallen in handen van mensensmokkelaars die hen slecht behandelen en uitbuiten. Hetzelfde lot treft mensen die om in hun onderhoud te voorzien gedwongen worden tot werk dat gelijk staat aan slavernij.

Racisme en discriminatie

De wijze waarop politici, autoriteiten en de media over vluchtelingen en migranten oordelen is van grote invloed op de wijze waarop de samenleving op hen reageert. Zij worden vaak als zondebok aangewezen voor maatschappelijke problemen, en als profiteurs van de gastvrijheid van het land dat hen opvangt. Hierdoor wordt de indruk gewekt dat zij helemaal geen rechten hebben, wat racisme en discriminatie in de hand werkt. Wat vluchtelingen en migranten meebrengen aan kennis, vaardigheden en cultuur wordt zelden belicht.

© Italian Navy / Marina Militare / Anadolu Agency / Getty Images
Migranten op een overvolle boot in de Middellandse Zee in mei 2016. Rond 500 van hen werden gered door de Italiaanse marine, die ook 7 stoffelijke overschotten borg.

Wat doet Amnesty?

  • Onderzoek naar mensenrechtenschendingen van vluchtelingen en migranten: in conflictgebieden, in de regio, aan de grenzen van Europa en in Nederland. Ook houden we in de gaten of alle landen hun steentje bijdragen aan het beschermen van vluchtelingen. Als ze dat niet doen, spreken we ze daar op aan.
  • Actievoeren om bij politieke leiders aan te dringen op bescherming van vluchtelingen.
  • Lobbyen bij de Nederlandse overheid om aan te dringen op meer steun aan opvanglanden in de regio’s waar vluchtelingen vandaan komen.
  • Bewustwording creëren over de rechten van vluchtelingen. We organiseren hiervoor door het hele land bijeenkomsten over vluchtelingen en mensenrechten.

Ontwikkelingen in Nederland

Van de miljoenen mensen die op de vlucht zijn, komen er jaarlijks enkele tienduizenden naar Nederland. In 2015 vroegen 43.093 mensen voor het eerst asiel aan in Nederland, in 2016 waren dat er ongeveer 18.500. Dit lijkt veel, maar als Nederland bijvoorbeeld per hoofd van de bevolking net zoveel Syriërs zou opnemen als Libanon, zouden er hier circa 3,4 miljoen Syrische vluchtelingen zijn.

Nederland nodigt al jarenlang vijfhonderd mensen per jaar uit voor hervestiging. De toegenomen aantallen vluchtelingen hebben daar niets aan veranderd.

© Peter Hilz / Hollandse Hoogte
Protest bij een detentiecentrum in Rotterdam tegen de detentie van asielzoekers, op 13 december 2014.

Amnesty’s oproep

Een migrant is iemand die naar een ander land verhuist.

  • Migranten moeten beschermd worden tegen racistisch en xenofobisch geweld.
  • Migranten moeten beschermd worden tegen uitbuiting en gedwongen arbeid.
  • Migranten moeten niet worden vastgezet zolang daar geen legitieme reden voor is, noch mogen ze worden gedeporteerd.
  • Migranten moeten niet gediscrimineerd worden.
  • Ook migranten die te horen hebben gekregen dat ze het land moeten verlaten hebben recht op een menswaardig bestaan. Dat betekent: Onderdak, eten, drinken en kleding.

Een vluchteling is iemand die in zijn eigen land terecht bang is voor vervolging of geweld.

  • Vluchtelingen moeten niet gedwongen worden teruggestuurd naar een land waar ze het risico lopen het slachtoffer te worden van mensenrechtenschendingen.
  • Vluchtelingen moeten gehervestigd worden wanneer ze zich in een kwetsbare positie bevinden.
  • Vluchtelingen moeten niet gediscrimineerd worden.
  • Vluchtelingen moeten toegang hebben tot werk, huisvesting en onderwijs.
  • Vluchtelingen moeten zich vrij kunnen bewegen en hun eigen identiteit en reispapier kunnen behouden.

Een asielzoeker is iemand die de bescherming van een ander land inroept.

  • Asielzoekers moeten toegelaten worden tot een land om daar asiel aan te kunnen vragen.
  • Asielzoekers moeten niet teruggestuurd worden naar een land waar ze risico lopen.
  • Asielzoekers moeten toegang hebben tot een eerlijke en effectieve asielprocedure, en als ze worden teruggestuurd moet dat op een veilige en waardige manier gebeuren.
  • Asielzoekers moeten zich kunnen richten tot de VN-vluchtelingenorganisatie (UNHCR) als ze daar behoefte aan hebben.

Lees ons dossier over Vluchtelingen Lees ons dossier over Migranten zonder verblijfsrecht