Mensenrechten in Hongarije
Een uitgeholde rechtsstaat na 15 jaar Orbán
Péter Magyar heeft de Hongaarse Parlementsverkiezingen van 12 april 2026 gewonnen. Dat betekent dat er einde is gekomen aan de regeerperiode van Viktor Orbán. In de ruim 15 jaar waarin Orbán en zijn partij Fidesz aan de macht waren, hebben zij de Hongaarse rechtsstaat steeds verder uitgehold. Met nieuwe regels en wetten perkten ze de rechterlijke macht in, zetten ze het maatschappelijk middenveld buitenspel en onderdrukten ze de vrije meningsuiting. Ook demoniseerden ze lhbtqia+’ers, mensen op de vlucht en mensen die asiel zoeken.Lees verder.
Blijf op de hoogte
In onze maandelijkse nieuwsbrief lees je het belangrijkste nieuws over mensenrechten en Amnesty, én blijf je op de hoogte van onze acties.
Wat is het probleem?
Tot in de laatste uren van zijn ruim 15 jaar durende regeerperiode heeft Viktor Orbán met zijn partijf Fidesz de Hongaarse rechtsstaat steeds verder uitgehold. Orbáns verkiezingscampagne werd gekenmerkt door misinformatie en buitenlandse inmenging. Hij liet met overheidsgeld verkiezingsposters maken en op de staatsmedia was vrijwel alleen promotie voor Orbáns campagne te zien en te horen. Een speech van Orbán werd live uitgezonden, maar toen Magyar sprak werd Orbáns speech werd herhaald.
Hongaarse maatschappelijke organisaties werkten slechts beperkt mee aan de verkiezingswaarnemingsmissie van de Parlementaire Vergadering van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Tijdens een voorbereidende bijeenkomst kreeg de delegatie alleen algemene informatie over de parlementsverkiezingen te horen – informatie die al openbaar beschikbaar was. Er waren geen uitgebreide of inhoudelijke gesprekken, omdat de betrokken organisaties twijfels habben over hoe de waarnemingsmissie functioneert.
Invloed sinds 2010
Sinds 2010 beschikte de politieke partij Fidesz van premier Viktor Orbán lange tijd over een tweederdemeerderheid in het parlement. Deze meerderheid gebruikte Orbán om met nieuwe regels en wetten de rechterlijke macht in te perken, het maatschappelijk middenveld buitenspel te zetten, de vrije meningsuiting te onderdrukken en mensen op de vlucht en mensen die asiel zoeken tegen te houden. Tijdens de verkiezingen in april 2022 behaalde Fidesz opnieuw een tweederdemeerderheid.Het medialandschap is totaal veranderd nadat aanhangers van premier Orbán kritische kranten opkochten en regeringsgezinde redacties aanstelden. Ze brachten de grootste onafhankelijke online en offline kranten tot zwijgen.
- Het Europese Hof van Justitie oordeelde dat een wet die strenge regels oplegt aan non-gouvernementele organisaties (ngo’s) die geld uit het buitenland ontvangen, in strijd is met het Europees recht. Toch werken de Hongaarse autoriteiten ngo’s nog steeds tegen en voeren ze haatcampagnes tegen mensenrechtenorganisaties.
- Lhbtqia+’ers worden gestigmatiseerd en mogen geen kinderen adopteren. Het geslacht van trans personen wordt niet wettelijk erkend. Met de anti-lhbtqia+-wet mogen scholen onderwerpen als homoseksualiteit en geslachtsverandering niet langer behandelen in lessen over seksuele voorlichting.
- De druk op rechters wordt steeds groter, waardoor hun onafhankelijkheid in gevaar is. Het hoofd van het Hooggerechtshof is trouw aan de regering en voldoet daarmee niet aan de criteria voor zo’n hoge positie.
- De Hongaarse autoriteiten doen er alles aan om migranten, mensen op de vlucht en asielzoekers te demoniseren en tegen te houden.
- Een serie anti-terrorismemaatregelen is gebaseerd op het uiterst vage en brede begrip ‘terroristische dreiging’. Als het parlement een ‘terroristische dreiging’ uitroept, krijgt de regering voor onbepaalde tijd buitengewoon grote bevoegdheden, die een bedreiging voor de mensenrechten vormen. Denk daarbij aan onder meer aan het opschorten van wetten en het versneld aannemen van nieuwe noodmaatregelen, de beperking van de bewegingsvrijheid, en het verbieden van openbare bijeenkomsten.
- In 2018 stemde een meerderheid van het Europees Parlement in met het op gang brengen van de zogenoemde een artikel 7-procedure. Dat is het zwaarste strafmiddel dat de EU kan inzetten om een lidstaat het stemrecht te ontnemen. Met de procedure kan een EU-lidstaat worden aangepakt die voortdurend de rechtsstaat schendt. Als een land zijn beleid niet verbetert, kan het worden geschorst en verliest het zijn stemrecht in Europese raden. De procedure verloopt traag omdat alle EU-lidstaten ermee moeten instemmen, iets wat Polen weigert te doen.
Straf van de EU
In 2018 stemde een meerderheid van het Europees Parlement in met het op gang brengen van de zogenoemde artikel 7-procedure. Dat is het zwaarste strafmiddel dat de EU kan inzetten om een lidstaat het stemrecht te ontnemen. Met de procedure kan een EU-lidstaat worden aangepakt die voortdurend de rechtsstaat schendt. Als een land zijn beleid niet verbetert, kan het worden geschorst en verliest het zijn stemrecht in Europese raden. De procedure verloopt traag omdat alle EU-lidstaten ermee moeten instemmen, iets wat Polen weigert te doen.
Wat doet Amnesty?
- Amnesty voert campagne voor vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging en vrijheid van vergadering in Hongarije. Daarnaast zetten we ons in voor eerlijke rechtspraak en steunen we mensen die door de nieuwe wetten het zwaarst onder vuur liggen: activisten, journalisten, advocaten, kunstenaars, lhbtqia+’ers.
- We doen onderzoek naar onder andere de situatie van immigranten in Hongarije en de manier waarop de autoriteiten ngo’s tegenwerken. We onderzoeken hoe populisme en onvrijheid mensen beïnvloedt. Met die kennis ontwikkelen we nieuwe methodes waarmee het maatschappelijk middenveld haar verzet tegen de autoritaire regering kan vergroten.
- Amnesty werkt samen met media-, marketing- en communicatiespecialisten binnen en buiten onze beweging om Hongaarse activisten te ondersteunen bij hun strategische communicatie. Zo kunnen zij nieuwe doelgroepen bereiken om meer steun te genereren en een meerderheid te creëren voor de mensenrechten en het cruciale belang van de rechtsstaat.
- Wij bieden interne ondersteuning bij projecten op het gebied van Value Based Communications.
- We verzorgen trainingen en we lobbyen bij de autoriteiten en bij de Europese Unie voor verbetering van de mensenrechtensituatie op diverse terreinen.
- Als mensenrechtenverdedigers worden bedreigd komt Amnesty voor hen in actie. Zo loopt er momenteel een petitie voor Géza Buzás-Hábel, tegen wie de Hongaarse autoriteiten een strafrechtelijke procedure hebben aangespannen omdat hij de organisator van de Pécs Pride is.
