FIFA en gastlanden WK 2026 moeten mensenrechtenrisico’s voorkomen

Amnesty International waarschuwt dat het WK 2026 ernstige mensenrechtenrisico’s met zich meebrengt. Vooral in de VS zijn de risico’s groot door discriminerend immigratiebeleid, massale detenties en inperkingen van het demonstratierecht.

Amnesty’s nieuwe rapport, Humanity Must Win: Defending rights, tackling repression at the 2026 FIFA World Cup, beschrijft de risico’s en gevolgen voor fans, spelers, journalisten, werknemers en de lokale gemeenschap in de drie gastlanden.

Driekwart van de WK-wedstrijden vinden plaats in de Verenigde Staten. Onder Trump wordt het land geconfronteerd met een mensenrechtencrisis die wordt gekenmerkt door discriminerend immigratiebeleid, massale detenties en willekeurige arrestaties.

Massadeportaties en gewelddadige arrestaties door ICE

In 2025 zette de Amerikaanse regering meer dan 500.000 mensen het land uit. Veel van deze mensen zijn gearresteerd zonder toegang tot juridische ondersteuning.

“Dit record aan onrechtmatige arrestaties en uitzettingen was alleen mogelijk omdat de waarborgen voor een eerlijk proces zijn uitgehold. Het recht op vrijheid en veiligheid van honderdduizenden migranten en mensen op de vlucht wordt ondermijnd”, zegt Steve Cockburn van Amnesty International. “Dit beleid heeft gemeenschappen verscheurd en een klimaat van angst gecreëerd in de hele VS. Het zijn zeer verontrustende tijden in de VS, die ongetwijfeld ook hun weerslag zullen hebben op fans die willen deelnemen aan de WK-festiviteiten.”

Federale agenten gedragen zich als een paramilitaire eenheid. Gemaskerde, gewapende agenten van de US Immigration and Customs Enforcement (ICE), de US Customs and Border Protection (CBP) en andere instanties voeren willekeurige arrestaties uit. Door heel de VS hebben zij leden van de Latinogemeenschappen, Zwarte gemeenschappen, Aziatische gemeenschappen en andere mensen van kleur aangevallen en mensen, onder wie kinderen, op gewelddadige en willekeurige wijze aangehouden.

Omdat veel immigrantengemeenschappen in de VS waarschijnlijk samen willen komen om het WK te bekijken en miljoenen fans vanuit de hele wereld naar het land reizen, vormen ICE en andere instanties een grote bedreiging. Niet alleen voor mensen die in de VS wonen, maar ook voor fans die naar een wedstrijd reizen, en voor de spelers zelf.

De gaststeden Dallas, Houston en Miami hebben allemaal overeenkomsten gesloten waarbij lokale wetshandhavingsinstanties samenwerken met ICE. Dit vergroot het risico op etnisch profileren en werkt aanvallen op immigranten in de hand.

“Ondanks het verbazingwekkende aantal arrestaties en uitzettingen hebben zowelde FIFA, als de Amerikaanse autoriteiten geen enkele garantie gegeven dat fans en lokale gemeenschappen veilig zullen zijn voor etnisch profileren, willekeurige invallen of onwettige detentie en uitzetting,” aldus Steve Cockburn.

Reisverboden en surveillance aan de grens

De reisbeperkingen die de VS hebben ingesteld, kunnen grote groepen fans raken. Door de geldende reisverboden kunnen supporters uit Ivoorkust, Haïti, Iran en Senegal niet naar de VS reizen, tenzij zij vóór 1 januari 2026 al over een visum beschikten. Fans die wél afreizen worden geconfronteerd met zware surveillance. Zoals de mogelijke verplichting omsocialemedia-accounts te laten doorzoeken naar zogenoemd “anti-Americanism”.

Mexico en Canada

Het rapport beschrijft ook zorgen over de andere twee gastlanden. Mexico heeft 100.000 veiligheidsfunctionarissen ingezet, onder wie militairen, als reactie op het hoge geweldsniveau in het land. Dit leidt tot grotere risico’s voor demonstranten. In Canada leiden zowel de ervaringen met de Olympische Winterspelen van 2010 in Vancouver als de aanhoudende huisvestingscrisis tot groeiende zorgen dat mensen die dakloos zijn opnieuw worden verdreven. Zo sloten de autoriteiten in Toronto op 15 maart al een winteropvangcentrum voor daklozen, omdat de locatie was toegewezen voor gebruik door de FIFA.

Demonstratierecht en vrijheid van meningsuiting onder druk
Wereldkampioenschappen zijn vaak het toneel van protesten en in alle drie de gastlanden bestaat het risico dat demonstraties hardhandig worden onderdrukt.

In de Verenigde Staten richt de regering‑Trump zich vooral op in het buitenland geboren studenten die protesteren tegen de genocide in Gaza. En als reactie op protesten tegen ICE-invallen zette President Trump in Los Angeles (juni 2025) zo’n 4.000 troepen van de Californische Nationale Garde in. In Canada waren er grootschalige vreedzame demonstraties en studentenkampementen voor Gaza, die de politie onrechtmatig ontruimde.

In Mexico vondenprotesten plaats in verband met het WK, van inwoners die boos zijn over onder meer stijgende kosten en gentrificatie in de gaststeden. Het gemilitariseerde karakter van de veiligheidsmaatregelen in Mexico voor het WK, brengt het risico met zich mee dat verdere protesten onderdrukt worden.

Niet langer een gemiddeld risico

“Slechts vier van de zestien gaststeden hebben tot nu toe hun mensenrechtenplannen gepubliceerd. Geen van deze vier steden zegt iets over bescherming tegen willekeurige immigratiehandhaving. Dit WK is niet langer het toernooi met ‘gemiddeld risico’ zoals de FIFA het ooit inschatte – of het nu gaat om het beschermen van mensen tegen ICE, het waarborgen van het demonstratierecht of het voorkomen van dakloosheid. Er is dringend actie nodig om ervoor te zorgen dat de realiteit van dit WK overeenkomt met de oorspronkelijke belofte.”

Oproep Amnesty International

Amnesty International roept de Verenigde Staten op om een einde te maken aan willekeurige invallen, willekeurige arrestaties, massale detentie en onwettige uitzettingen. Amnesty International eist dat ICE geen rol speelt in of rond WK-locaties enroept de FIFA op haar eigen mensenrechtenbeleid te handhaven, discriminatie tegen te gaan en ervoor te zorgen dat alle gaststeden sterke en transparante mensenrechtenplannen publiceren.

Ook dringt Amnesty International er bij de nationale voetbalbonden op aan om gebruik te maken van hun invloed bij de FIFA om mensenrechtenproblemen in gastlanden aan te kaarten. De bonden moeten zich uitspreken namens hun fans, spelers en staf die risico lopen tijdens het toernooi.

Lees voor de volledige oproep en aanbevelingen het rapport