Eén jaar Trump: autoritaire praktijken ondermijnen de mensenrechten

Een jaar geleden trad Donald Trump opnieuw aan als president van de Verenigde Staten. Vandaag luidt Amnesty International de noodklok over de toenemende autoritaire praktijken in de Verenigde Staten en een verwoestende uitholling van de mensenrechten.

In het nieuwe rapport Ringing the Alarm Bells: Rising Authoritarian Practices and Erosion of Human Rights in the United States documenteert Amnesty International hoe de escalatie van autoritaire praktijken door de regering-Trump de mensenrechten in de VS en daarbuiten aantast. Onder meer door het beperken van de maatschappelijke ruimte en het ondermijnen van de rechtsstaat.

“We zijn allemaal getuige van een gevaarlijke ontwikkeling onder president Trump die al heeft geleid tot een mensenrechtencrisis”, aldus Paul O’Brien van Amnesty International USA. “Door normen te negeren en de macht te concentreren, probeert de regering het voor iedereen onmogelijk te maken om ter verantwoording te worden geroepen. Het lijdt geen twijfel dat deze autoritaire praktijken van de regering-Trump de mensenrechten uithollen en het risico vergroten voor journalisten en mensen die zich uitspreken of afwijkende meningen hebben, onder wie demonstranten, advocaten, studenten en mensenrechtenverdedigers.”

Twaalf alarmbellen

Het rapport omschrijft twaalf onderling verbonden punten waarop de regering van Donald Trump de pijlers van een vrije samenleving ondermijnt. Hieronder vallen de aanvallen op de persvrijheid en de toegang tot informatie, de vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering, de aanvallen op maatschappelijke organisaties en universiteiten, de aanvallen op politieke tegenstanders, critici, rechters, advocaten en de aanvallen op het rechtssysteem en een eerlijk proces.

Het rapport documenteert ook aanvallen op de rechten van vluchtelingen en migranten, het tot zondebok maken van hele gemeenschappen en het terugdraaien van bescherming tegen discriminatie, het gebruik van het leger voor binnenlandse doeleinden, het ontmantelen van maatregelen voor bedrijfsverantwoordelijkheid en corruptiebestrijding, de uitbreiding van surveillance zonder zinvolle controle, en pogingen om internationale systemen ter bescherming van de mensenrechten te ondermijnen.

Gevaarlijke samenhang

Zoals in het rapport wordt beschreven, versterken deze autoritaire tactieken elkaar: studenten worden gearresteerd en vastgehouden omdat ze protesteren op universiteitscampussen, hele gemeenschappen worden overspoeld en geterroriseerd door gemaskerde ICE-agenten, en de militarisering van steden in de VS wordt steeds normaler. Tegelijkertijd maakt intimidatie van de pers het moeilijker om mensenrechtenschendingen aan het licht te brengen; vergeldingsmaatregelen tegen protesten maken mensen bang om zich uit te spreken; uitbreiding van surveillance en militarisering verhogen de kosten van verzet; en aanvallen op rechtbanken, advocaten en toezichthoudende instanties maken het moeilijker om verantwoording af te dwingen.

Deze tactieken tasten duidelijk de mensenrechten aan, waaronder de vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering, persvrijheid, toegang tot informatie, gelijkheid en non-discriminatie, een eerlijk proces, academische vrijheid, vrijheid van willekeurige detentie, het recht om asiel aan te vragen, het recht op een eerlijk proces en zelfs het recht op leven.

Wereldwijd patroon

Amnesty International documenteert al lang soortgelijke patronen in landen over de hele wereld. Hoewel de context verschilt, versterken regeringen hun greep op de macht, controleren ze informatie, brengen ze critici in diskrediet, straffen ze afwijkende meningen, beperken ze de maatschappelijke ruimte en verzwakken ze mechanismen die verantwoordingsplicht moeten waarborgen.

“De aanval op de maatschappelijke ruimte en de rechtsstaat en de uitholling van de mensenrechten in de Verenigde Staten weerspiegelen het wereldwijde patroon dat Amnesty al decennialang waarneemt en waarvoor de organisatie waarschuwt”, aldus O’Brien. “Belangrijk is dat onze ervaring leert dat tegen de tijd dat autoritaire praktijken volledig zijn ingeburgerd, de instellingen die machtsmisbruik moeten beteugelen, al ernstig zijn aangetast.”

Aanbevelingen

In het rapport doet Amnesty International een reeks uitgebreide aanbevelingen aan de uitvoerende macht, het Congres, de staatsoverheden en lokale overheden en wetshandhavingsinstanties van de Verenigde Staten. Ook doet Amnesty International aanbevelingen aan internationale actoren en andere regeringen, het bedrijfsleven zoals technologiebedrijven en aan het publiek – om het omarmen van autoritaire praktijken te stoppen en te voorkomen dat toenemende onderdrukking en mensenrechtenschendingen de norm worden.

Amnesty roept op tot dringende maatregelen om de maatschappelijke ruimte te beschermen, de waarborgen van de rechtsstaat te herstellen, de verantwoordingsplicht te versterken en ervoor te zorgen dat mensenrechtenschendingen niet worden genegeerd of als onvermijdelijk worden aanvaard.

“We kunnen en moeten een andere weg inslaan”, aldus O’Brien. “Autoritaire praktijken raken alleen ingeburgerd als ze genormaliseerd mogen worden. Dat mogen we in de Verenigde Staten niet laten gebeuren. We hebben samen de kans en de verantwoordelijkheid om deze uitdagende periode in onze geschiedenis het hoofd te bieden en de mensenrechten te beschermen.”