38 ngo’s ondersteunen rechtszaak tegen ICC-sancties regering-Trump

De escalerende campagne van de regering-Trump tegen het Internationaal Strafhof (ICC) reikt veel verder dan de rechters, aanklagers en mensenrechtenorganisaties waartegen sancties zijn opgelegd. De sancties bemoeilijken de samenwerking met het ICC en ondermijnen de toegang van slachtoffers tot gerechtigheid. Dat verklaren Amnesty International, de Internationale Federatie voor de Rechten van de Mens (FIDH) en 36 andere maatschappelijke organisaties vandaag.

Op 23 september 2026 dienden 38 maatschappelijke organisaties samen een amicus curiae-verklaring (‘vriend van de rechtbank’) in bij de Amerikaanse districtsrechtbank voor het zuidelijke district van New York. Met een dergelijke verklaring kunnen organisaties die geen partij zijn in de zaak de rechtbank relevante informatie en expertise geven. De organisaties ondersteunen zo de rechtszaak die is aangespannen door het American Friends Service Committee, Center for Constitutional Rights, Human Rights Watch en Open Society Institute. Deze rechtszaak vecht de rechtmatigheid van de sancties die zijn opgelegd op grond van Executive Order (EO) 14203 aan. De sancties van regering-Trump [MR4.1]zijn gericht tegen aanklagers en rechters van het ICC, een VN-mensenrechtenexpert en drie Palestijnse mensenrechtenorganisaties.

“Nu de regering-Trump haar aanvallen op het ICC en daaraan gelieerde ngo’s opvoert, is het cruciaal om bij de Amerikaanse federale rechtbank aan te tonen hoe deze sancties wereldwijd slachtoffers, maatschappelijke organisaties en de internationale rechtspraak schaden”, aldus Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International. “We gaan niet passief toekijken hoe president Trump het Statuut van Rome schendt. Het enorme aantal organisaties dat deze brief indient, laat de veerkracht en vastberadenheid van het maatschappelijk middenveld zien om de Amerikaanse sancties aan te vechten.”

“Achter elke maatschappelijke organisatie die het zwijgen wordt opgelegd of van het ICC wordt weggeduwd, staan slachtoffers en overlevenden die op gerechtigheid wachten,” zegt Alexis Deswaef, voorzitter van FIDH. “Deze sancties verstoren de netwerken van mensen en organisaties die zich inzetten voor slachtoffers die hun verhalen en bewijsmateriaal aan het Hof voorleggen. Ze zaaien angst ver buiten de kring van degenen die rechtstreeks het doelwit zijn.”

“Voor slachtoffers die in eigen land al in de steek zijn gelaten door het rechtssysteem, kan het afsluiten van deze wegen betekenen dat ze een van hun laatste kansen op verantwoording verliezen.”

Maatschappelijke organisaties essentieel voor ICC

In hun brief brengen de maatschappelijke organisaties twee fundamentele argumenten naar voren. De sancties versnipperen het maatschappelijk middenveld dat essentieel is voor het functioneren van het ICC. De brief zet uiteen dat maatschappelijke organisaties en mensenrechtenverdedigers – onder wie advocaten, vertegenwoordigers van slachtoffers en pleitbezorgers voor overlevenden – geen marginale pleitbezorgers voor het ICC zijn, maar juist essentieel zijn voor het functioneren ervan.

Het ICC is immers zo opgezet dat het afhankelijk is van deze organisaties voor contact met slachtoffers en getuigen, het documenteren van misdrijven en essentiële lokale en juridische expertise, vooral in landen waar het Hof beperkt toegang heeft.

Ernstige impact van financiële en juridische sancties

De Amerikaanse sancties tegen het ICC zijn ook financieel en juridisch. Dit valt onder de Executive Order (EO) 14203. Het dreigen met deze sancties en ze opleggen aan maatschappelijke organisaties en individuen beperken hun recht op vrijheid van meningsuiting en vereniging. Hierdoor is de samenwerking en de infrastructuur waarop het internationale rechtssysteem steunt, ernstig geschaad.

Deze order leidde er al toe dat wie deze sancties kreeg opgelegd, geen financiering, personeel, of toegang tot bankrekeningen en partnerschappen meer had. Dit zorgde ervoor dat organisaties niet meer met ICC samen durfden te werken en dreef een wig in en tussen vele maatschappelijke organisaties.

De 38 maatschappelijke organisaties die de brief indienen zijn (in alfabetische volgorde):
1.    Actie voor de Hervorming van Justitie en Bevordering van de Mensenrechten (ARJPDH)
2.    Amnesty International
3.    Arabisch Centrum voor de Onafhankelijkheid van de Rechterlijke Macht en de Juridische Beroepsgroep (ACIJLP)
4.    Arabische Coalitie voor het Internationaal Strafhof (ACICC)
5.    Internationale Stichting Baltasar Garzón (FIBGAR)
6. Centrum voor de Ontwikkeling van het Internationaal Recht (CDIL)
7. Centrum voor Rechtvaardigheid en Verantwoording (CJA)
8. Marokkaans Centrum voor Recht en Vrede
9.    Centrum voor Onderzoek en Bevordering van de Mensenrechten (CIPRODEH)
10.   Chinees Initiatief voor Internationaal Recht (CIIL)
11.   Kliniek voor Internationaal Strafrecht en Humanitair Recht, Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Université Laval (CDIPH)
12.   Stichting COMPPART voor rechtvaardigheid en vredesopbouw – Nigeria
13.   Kroatisch Helsinki-comité voor de mensenrechten
14.   Egyptian Initiative for Personal Rights (EIPR)
15.   Europees Centrum voor grondwettelijke en mensenrechten (ECCHR)
16.   Global Justice Center
17.   Human Rights Now
18.   HuMENA voor mensenrechten en burgerparticipatie
19.   Indonesische Vereniging voor Rechtsbijstand aan Vrouwen (APIK)
20.   Internationale Federatie voor de Rechten van de Mens (FIDH)
21.   Internationaal Netwerk voor Economische, Sociale en Culturele Rechten (ESCR-Net)
22.   Just Access
23.   Koerdische Organisaties Netwerkcoalitie voor het Internationaal Strafhof (KONCICC)
24.   Lawyers’ Rights Watch Canada
25.   Libya Crimes Watch (LCW)
26.   Geen vrede zonder gerechtigheid
27.   De Nuhanovic-stichting
28.   Filipijnse Alliantie van Mensenrechtenactivisten (PAHRA)
29.   Platform voor Vrede en Menselijkheid
30.   Vluchtelingen in Libië
31.   Rights for Peace
32.   Robert & Ethel Kennedy Human Rights Center
33.   StoptheDrugWar.org
34.   Students for Global Democracy Oeganda
35.   Syrian Center for Media and Freedom of Expression (SCM)
36.   Women’s Initiatives for Gender Justice
37.   Wereldorganisatie tegen foltering (OMCT)
38.   World Without Genocide

De indiening van de amicus curiae-verklaring door de maatschappelijke organisaties werd ondersteund door het secretariaat van de Coalition for the ICC, waarvan het rapport over Amerikaanse sancties, getiteld „Criminalising Accountability: The US lawfare against the international justice system”, als belangrijke bron diende. De maatschappelijke organisaties (‘amici’) werden vertegenwoordigd door Mascarenhas Law PLLC.