Vraag en Antwoord: Crisiscampagne ‘Stop martelen in de strijd tegen terrorisme’

Wat is er mis met Guantánamo?

• Veel gedetineerden op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay (op Cuba) zitten al drie jaar lang in een juridisch vacuüm. Guantánamo is doelbewust gecreëerd in een poging om gedetineerden buiten bereik van de Amerikaanse of andere rechtbanken te houden.
• Tot op heden is geen van de Guantánamo-gedetineerden in staat gesteld de rechtmatigheid van zijn detentie door een rechter te laten toetsen.
• Er zijn sterke aanwijzingen dat martelingen of andere vormen van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling meer dan sporadisch op Guantánamo hebben plaatsgevonden.
• De omstandigheden waarin de meeste gedetineerden op Guantánamo verkeren – gedetineerd voor onbepaalde tijd, geïsoleerd, en vol ontberingen – komen neer op wrede, onmenselijke of vernederende behandeling.
• Guantánamo ondermijnt het internationaal recht, moedigt andere landen aan de mensenrechten op vergelijkbare wijze te schenden, en is een zwakke schakel in de internationale ‘strijd tegen het terrorisme’. Guantánamo druist in tegen de fundamentele waarden van gerechtigheid, vrijheid en waardigheid, die door de Amerikaanse regering worden uitgedragen. Guantánamo is een nationale schande voor de VS, een schande die haar morele autoriteit ondermijnt.

Wat moet er met de Guantánamo-gedetineerden gebeuren?

Zij moeten worden aangeklaagd en een eerlijk proces krijgen, of anders worden vrijgelaten. Gedetineerden die worden aangeklaagd en berecht moeten naar het vasteland van de VS worden overgebracht. Sommigen zouden naar andere landen kunnen worden overgebracht mits de garantie bestaat dat ze daar een eerlijk proces krijgen en niet worden mishandeld. Niemand mag worden teruggestuurd naar landen waar ze het risico lopen slachtoffer te worden van marteling of andere ernstige mensenrechtenschendingen.

Roept Amnesty op tot de onmiddellijke sluiting van Guantánamo?

Ja. Het detentiekamp van Guantánamo moet zo snel mogelijk worden gesloten. De VS hebben de capaciteit om iedere Guantánamo-gedetineerde die wordt aangeklaagd en berecht in alternatieve faciliteiten onder te brengen.

Roept Amnesty ook op tot de sluiting van andere door de VS geleide detentiecentra, zoals Bagram in Afghanistan en Abu Ghraib in Irak?

De eerste en meest urgente stap is om aan het licht te brengen wat er in die centra gebeurt. Verwijder de sluier van geheimzinnigheid omtrent sommige gedetineerden, stel alle detentiecentra open voor onafhankelijke inspectie, waaronder door het Rode Kruis en door VN-experts, en herstel de rechtsorde.

De VS hebben toegegeven dat een aantal gedetineerden wordt vastgehouden op geheime locaties. De VS zouden onmiddellijk de locaties van al haar detentiecentra openbaar moeten maken en organisaties als het Rode Kruis toegang moeten verschaffen tot de centra en de gedetineerden.

Wat is het doel van een dergelijke openbaarmaking?

Geheime detentie is een voedingsbodem voor marteling en andere vormen van slechte behandeling. Bovendien maakt geheime detentie rechterlijke toetsing van de detentie praktisch onmogelijk. Vandaar dat internationale standaarden beschermende maatregelen voorschrijven, zoals inspectie van detentiefaciliteiten en toegang van gedetineerden tot advocaten en familie.

De wereld, waaronder de families van de gedetineerden, moet de waarheid weten.