Geweld tegen vrouwen

Een studie van een werkgroep voor de VN-commissie voor mensenrechten uit 1988 noemt als praktijken schadelijk voor de gezondheid van vrouwen en kinderen o.m.: vrouwenbesnijdenis; andere vormen van verminking; dwangvoeding; vroeg huwelijk en vroege zwangerschap; praktijken die geboorteregeling beperken; voorkeur voor mannelijke kinderen. Tot de schendingen die speciaal vrouwen treffen behoren ook: verkrachting en andere vormen van seksueel geweld; gedwongen prostitutie en handel in vrouwen; seksegericht geweld, zoals het dwingen tot pornografie, tot het dragen van bepaalde kleding en opsluiting in huis. De VN-verklaring over geweld tegen vrouwen (1993) veroordeelt uitdrukkelijk het huiselijk geweld. Geweld tegen vrouwen is volgens de definitie van de verklaring 'elke daad van geweld op basis van gender die resulteert of kan resulteren in lichamelijke, seksuele of psychologische schade aan of lijden van vrouwen, met inbegrip van de dreiging van dergelijke gewelddaden, dwang of willekeurige vrijheidsberoving, ongeacht of dit plaatsvindt in het openbaar of de privé-sfeer.' Dat geweld is een schending van mensenrechten als de overheid in gebreke blijft bij preventie en het vervolgen van de daders.

Doelstellingen van de campagne ‘Stop geweld tegen vrouwen’, die sinds 2004 deel uitmaakt van het reguliere werk van Amnesty, is dat staten het geweld tegen vrouwen stoppen. Geweld tegen vrouwen is nooit gerechtvaardigd, cultuur, traditie of geloof is nooit een excuus.
In het werk tegen geweld tegen vrouwen krijgt een aantal onderwerpen speciaal de aandacht van Amnesty:
- Verkrachting: In gevangenissen, in oorlogsgebied, bij bezetting en in kwalijke arbeidsomstandigheden is verkrachting een veel voorkomende vorm van seksueel geweld tegen vrouwen.
- Huiselijk geweld: Huiselijk geweld omvat ernstige strafbare feiten, zoals lichamelijke en seksuele geweldpleging en bedreiging.
- Vrouwenbesnijdenis: Verminking van de vrouwelijke geslachtsorganen) is een traditioneel inwijdingsritueel dat in een groot aantal landen veelvuldig wordt toegepast.
- Eerwraak: In veel landen en gemeenschappen bestaat het gebruik dat schendingen van de 'eer' worden gewroken. Het leidt ertoe dat bijvoorbeeld een vrouw die overspel zou hebben gepleegd of haar familie anderszins tot schande zou hebben gemaakt wordt mishandeld, met zuur overgoten, in brand wordt gestoken of vermoord.
- Seksuele en reproductieve rechten: Rechten die vaak worden bedreigd zijn bv. die op vrijheid in de keuze van partner; vrijwilligheid in seksuele relaties; huwelijk naar eigen keuze; vrijelijk kunnen besluiten of en wanneer iemand kinderen wil krijgen.
Amnesty doet de volgende aanbevelingen om geweld tegen vrouwen tot staan te brengen:
1) Staten moeten onomwonden alle vormen van geweld tegen vrouwen veroordelen. Die veroordeling is ook de bijzondere verantwoordelijkheid van publieke figuren.
2) Het geweld moet worden voorkomen door een sterk internationaal en nationaal rechtssysteem, en door nationaal beleid.
3) Geweld tegen vrouwen moet onmiddellijk worden onderzocht, bij betrouwbare beschuldigingen moet vervolging worden ingesteld.
4) En er moeten voorzieningen komen, zoals voor opvang en hulp en ook voor de schadeloosstelling waarop slachtoffers recht hebben.

Tot de internationaal bekende mensenrechtenverdedigers die zich speciaal voor de mensenrechten van vrouwen hebben ingezet behoren Immaculée Birhaheka (Zaïre/Congo), Shirin Ebadi (Iran), Yakin Erturk (Turkije), Asma Jahangir en Hinah Jilani (Pakistan), Irene Khan en Taslima Nasrin (Bangladesh), Catherine MacKinnon (VS), Nawal El-Saadawi (Egypte) en Hilda Verwey-Jonker (Nederland).