Mensenrechtenencyclopedie
© Flickr.com / CC / valerieroybal

Prostitutie, sekswerkers en mensenrechten

Prostitutie is seksueel verkeer op commerciële basis.

In de oudheid was prostitutie behalve commercieel ook religieus, verbonden met de eredienst in de tempel. De vroeg-christelijke kerk legde de nadruk op kuisheid, maar toonde sympathie voor prostitutie. Pas met de Reformatie van de 16e eeuw en de verspreiding van geslachtsziekten werd betaalde seks sterker onderdrukt.

Prostitué(e)s, zowel vrouwen als mannen, hebben in westerse landen hebben een belangrijke emancipatie doorgemaakt, maar in het algemeen is de situatie van de beroepsgroep slecht. Officieel is prostitutie bijna overal verboden. In het jaar 2000 was Nederland het eerste land ter wereld dat het bordeelverbod ophief. In enkele landen, vooral landen van de islam, staat op prostitutie de doodstraf. Door haar half-legale of illegale karakter heeft prostitutie in veel landen bijgedragen aan vormen van criminaliteit zoals drugshandel en mensensmokkel.

Geschiedenis

De discussie over het toelaten of verbieden van prostitutie heeft ook in Nederland een lange geschiedenis. Twee gelovige en aristocratische vrouwen uit Den Haag stichtten in 1884 de Nederlandsche Vrouwenbond tot Verheffing van het Zedelijk Bewustzijn (NVVZB). Volgens hen waren prostituees seksslavinnen en het was de plicht van de natie om ‘hun ketenen te verbreken’.

Voorvechter voor vrouwenrechten Aletta Jacobs schreef in 1924: ‘De vrouwen, ook de meest ontwikkelde, verklaarden onomwonden dat zij zich zouden schamen er ook maar iets van af te weten. En als ik een enkele maal de voldoening mocht smaken, dat een man bereid bleek over dit onderwerp een ernstig gesprek met mij te voeren, moest ik altijd weer uit den mond van zoo’n ter zake kundige vernemen: “Prostitutie is een noodzakelijk kwaad, dat sedert onheugelijke tijden heeft bestaan en nooit kan worden uitgeroeid.”’ Er werd Jacobs gezegd dat ‘de gemeenschap verplicht zou zijn, om de mannen die hunne geslachtsdrift wilden bevredigen “zooveel mogelijk gezonde vrouwen te leveren.” “Indien dat werkelijk uwe meening is”, antwoordde ik, “zijt gij zedelijk verplicht uw dochters voor dit doel beschikbaar te stellen.”’

Aletta Jacobs was niet voor een prostitutieverbod. Dat zou de vrouwen alleen maar kwetsbaarder maken en moeilijker toegankelijker voor gezondsheidszorg.

Prostitutie: Amnesty’s visie

Amnesty werkt voor de decriminalisering van mannelijke en vrouwelijke prostitué(e)s die zonder dwang werken. Amnesty baseert zich op bewijs dat criminalisering het werk minder veilig maakt, omdat sekswerkers hierdoor niet op bescherming van politie kunnen rekenen en daders makkelijk straffeloos hun rechten kunnen schenden. Amnesty is niet tegen legalisering (het wettelijk mogelijk maken) van sekswerk, zolang de wetten en regels de mensenrechten van sekswerkers respecteren. In sommige landen heeft legalisering nadelige gevolgen gehad voor de veiligheid van sekswerkers.

Amnesty is zich goed bewust van de kwalijke praktijken die met prostitutie gepaard kunnen gaan en de mogelijk schadelijke gevolgen van prostitutie, onder meer voor de mensenrechten van vrouwen. Het strafbaar stellen van sekswerk en het vervolgen van sekswerkers heeft echter nóg schadelijker gevolgen. Over dit standpunt publiceerde Amnesty een Q&A.