Het probleem

Sinds de grootschalige oorlog in Oekraïne begon, op 24 februari 2022, is er in Rusland praktisch geen ruimte meer voor vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering. Deze ruimte was in de 20 jaar daarvoor al steeds verder ingeperkt. Er zijn talloze repressieve wetten ingevoerd, vooral na 2012, en de autoriteiten treden hard op tegen iedereen die de wetten in hun ogen overtreedt.

Sinds de grootschalige oorlog in Oekraïne begon, op 24 februari 2022, is er in Rusland praktisch geen ruimte meer voor vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering. Deze ruimte was in de 20 jaar daarvoor al steeds verder ingeperkt. Er zijn talloze repressieve wetten ingevoerd, vooral na 2012, en de autoriteiten treden hard op tegen iedereen die de wetten in hun ogen overtreedt.

Protesteer je vreedzaam tegen de oorlog in Oekraïne? Je kunt dan beschuldigd worden van het verspreiden van ‘nepnieuws’ over de oorlog, wat tot wel 15 jaar in een strafkolonie kan leiden. Vreedzaam demonstreren tegen de autoriteiten is tegenwoordig überhaupt nagenoeg onmogelijk. Dit komt door de strenge regels voor demonstraties. Repressieve wetten zoals de Buitenlandse Agentenwet en de Wet op de Ongewenste Organisaties maken het mensenrechtenverdedigers, kritische journalisten en non-gouvernementele organisaties vrijwel onmogelijk hun werk binnen Rusland te doen. De meeste onafhankelijke Russische media zagen zich genoodzaakt om te stoppen of werken inmiddels vanuit het buitenland. De weinige onafhankelijke journalisten die nog het lef hebben hun werk te doen binnen het land, opereren ondergronds en onder grote druk. Ze riskeren enorme boetes of gevangenisstraffen. Dat geldt ook voor onafhankelijke advocaten, mensenrechtenverdedigers, vrijdenkende kunstenaars, de lhbtqia+-gemeenschap en andere activisten.

Wet tegen nepnieuws

Meteen na het begin van de grootschalige Russische oorlog tegen Oekraïne (de oorlog tegen Oekraïne begon al in 2014 met de annexatie van de Krim en bezetting van Oost-Oekraïne) nam het Russische parlement een wet aan tegen de verspreiding van ‘nepnieuws’ over de oorlog. Wie hiervan beschuldigd wordt, loopt het risico op 15 jaar strafkolonie.