Protest tegen het toeslagenschandaal waardoor tienduizenden mensen onterecht door de Belastingdienst werden bestempeld als fraudeur. In veel gezinnen leidde de affaire geleid tot grote geldproblemen en stress. Door de grote problemen waarin gezinnen verkeerden, zijn zelfs kinderen uit huis geplaatst.
© Marieke Wijntjes/Amnesty International

Wat is (g)een demonstratie?

Een demonstratie moet vreedzaam zijn. Demonstraties zijn er in alle soorten en maten; niet alleen klassieke manifestaties op een plein maar ook protestmarsen, blokkadeacties, sit-ins, bezettingen en flashmobs kunnen onder het demonstratierecht vallen.

Ondanks alle verschillen zijn er drie bepalende kenmerken. Bij demonstraties gaat het om: (1) een meningsuiting door (2) twee of meer personen (3) in het openbaar. Demonstraties mogen schuren. De inhoud van het protest doet er niet toe. Juist ook meningen die afwijken van ‘de norm’, en mede daarom als schokkend of controversieel kunnen worden ervaren, zijn beschermd.

Dat kan heftige reacties oproepen van omstanders of tegendemonstranten. In sommige gevallen kan dit leiden tot ongeregeldheden. Op de overheid rust de taak het protest te beschermen, ook in deze gevallen.

Vreedzaam of niet?

Het (tijdelijk) blokkeren van een snelweg kan nog steeds een vreedzame demonstratie zijn. Ook het feit dat er strafbare handelingen of uitingen worden gedaan betekent niet per sé dat een demonstratie niet langer vreedzaam is. Anders wordt het wanneer de meningsuiting naar de achtergrond verdwijnt en intimidatie, ontwrichten of het opleggen van een mening aan anderen het hoofddoel wordt. Dan kan het zijn dat het protest niet langer beschermd wordt door het demonstratierecht. Demonstranten mogen niet aanzetten tot haat, discriminatie of geweld en ook geen geweld gebruiken.

Alle vormen van vreedzame collectieve meningsuiting in het openbaar zijn beschermd door het demonstratierecht. Dat geldt voor georganiseerde en spontane protesten, voor aangemelde en niet aangemelde protesten. Een vergunning is dus niet nodig.