Onvrijwillige seks=verkrachting

In Nederland zegt bijna één op de vijf vrouwen dat iemand zonder instemming haar lichaam binnendrong, en 3 procent van de mannen. De daders worden veelal niet bestraft. Omdat het slachtoffer geen aangifte doet, omdat de dader niet gepakt wordt, óf – nog pijnlijker – omdat de verkrachting niet als zodanig wordt erkend. Dat gebeurt, omdat de Nederlandse verkrachtingswet erg ouderwets is. Als dwang niet bewezen kan worden, dan ben je volgens de wet niet verkracht. Dat terwijl 70 procent van de slachtoffers ‘bevriest’ en zich daardoor niet kan verzetten. Amnesty vindt dat de verkrachtingswet moet veranderen. Verkrachtingsslachtoffers verdienen een betere bescherming.

Angst voor seksueel geweld, #LetsTalkAboutYES
© Toscanabanana

Weinig veroordelingen

Het merendeel van de verkrachtingen, naar schatting 70 procent, wordt niet gemeld bij de politie. En als iemand al naar de politie gaat, leidt dat maar in een zeer klein aantal gevallen tot een veroordeling.

De cijfers van januari tot oktober 2019:

  • 1224 mensen stapten naar de politie vanwege een verkrachting
  • Waarvan 499 zaken leidden tot een aangifte
  • Waarvan 172 zaken leidden tot een rechtszaak
  • Waarvan 102 zaken leidden tot een veroordeling
Seks met instemming #letstalkaboutyes man-man
© Toscanabanana

Wetgeving schendt internationale verdragen

De Nederlandse wetgeving beschermt verkrachtingsslachtoffers onvoldoende. Het Verdrag van Istanbul en het VN-Vrouwenverdrag verplichten Nederland daarom maatregelen te nemen. Zij schrijven voor dat niet fysieke dwang, maar het ontbreken van instemming het relevante criterium voor verkrachting moet zijn. Verkrachting is een ernstige aantasting van iemands seksuele autonomie en een mensenrechtenschending. Amnesty pleit ervoor dat de Nederlandse wet wordt aangepast zodat seks zonder instemming strafbaar wordt als verkrachting.

#LetsTalkAboutYES, Nee! vrouw
© Toscanabanana

Wat vindt de Nederlander?

I&O Research deed in opdracht van Amnesty International onderzoek naar hoe Nederlanders aankijken tegen verkrachting en wetgeving hierover. Eén op de vijf vrouwen geeft aan ooit te hebben meegemaakt dat iemand haar lichaam ongewenst binnendrong. 3 procent van de mannen geeft aan dit te hebben meegemaakt. Driekwart van de ondervraagden vindt dat penetratie zonder instemming verkrachting is, ook al is dwang of geweld niet aan te tonen. Bijvoorbeeld als het slachtoffer van angst ‘bevroor’ of onder invloed was.

Lees meer over het onderzoek

‘De wet is een symbool van wat we in onze samenleving goed en fout vinden. Dus zelfs als we niet weten of meer mensen veroordeeld gaan worden, is het belangrijk dat we zeggen dat we vinden dat seks zonder instemming verkrachting is.’

Een slachtoffer van seksueel geweld

onvrijwillige seks is verkrachting #letstalkaboutyes
© Toscanabanana

Nederland past de wet aan

De huidige wet beschermt slachtoffers van verkrachting onvoldoende. Daar is minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid het gelukkig mee eens. In mei publiceerde hij daarom een conceptwetsvoorstel. Maar dat voorstel maakte  onvrijwillige seks weliswaar strafbaar, maar nog steeds niet als verkrachting. Daarom startte Amnesty de campagne #Let’sTalkAboutYES. Activisten gingen de straat op om in gesprek te gaan over wederzijdse instemming bij seks, een actiegroep van vrouwen die een verkrachting meemaakten benadrukte het belang van goede wetgeving en meer dan 53.000 mensen schreven een kaart aan de minister. Met succes: in november liet de minister de Kamer weten dat hij teruggaat naar de tekentafel.

Lees meer

Minister Grapperhaus kondigde aan zijn wetsvoorstel te gaan herschrijven volgens een nieuw model. Daarin is iemand strafbaar voor verkrachting als diegene behoorde te weten dat de ander geen seks wilde, maar daar niet naar handelde.

De verkrachtingswet zal volgens zijn nieuwe voorstel verschillende delictsvormen kennen een schuldvariant, een opzetvariant en een variant waarin het gebruik van dwangmiddelen of geweld als strafverzwarende omstandigheid geldt. Nieuw is de schuldvariant als ondergrens voor verkrachting, waarbij het gaat om wat iemand op grond van de feiten en omstandigheden behoorde te weten over dat de ander de seks niet wilde. Als iemand daar niet naar handelde of als hij of zij onvoldoende rekening hield met de positie van de ander, riskeert diegene straf. Iemand kan dan verweten worden dat hij of zij ernstig nalatig of onvoorzichtig is geweest en niet alert was op zogenoemde contra-indicaties of de ander echt wel in was voor seks.

De minister streeft ernaar om in december 2020 de consultatie te starten over een aangepaste versie van het Wetsvoorstel seksuele misdrijven. Amnesty zal er scherp op letten of zijn nieuwe wetsvoorstel in lijn is met het Verdrag van Istanbul en andere mensenrechtenverdragen, zodat het verkrachtingsdelict is gebaseerd op  het ontbreken van wederzijdse instemming.

Een wet waarin instemming centraal staat, helpt ook het maatschappelijk bewustzijn over verkrachting en gezonde seksuele interactie te vergroten. Meer voorlichting en maatschappelijke discussie moeten daar verder ook aan bijdragen. Amnesty voert hiervoor campagne: #letstalkaboutyes

 

Wanneer is er sprake van instemming voor seks?

Om seks te hebben moet je weten dat de andere persoon ook seks met jou wil. Dit betekent niet dat je een contract hoeft te ondertekenen. Je moet wél communiceren met je partner om er zeker van te zijn dat je allebei seks wilt. Dat is niet altijd makkelijk, maar oefening baart kunst.

Als algemene regel geldt: Twijfel je? Vraag het. Twijfel je nog steeds? Stop. Als iemand slaapt of buiten bewustzijn is, en niet kan reageren, kan iemand geen instemming geven voor seks. Ook niet als die persoon eerder instemde. Hij of zij kan op dat moment namelijk geen instemming geven. Je moet dan stoppen.

Lees meer

Geen verzet betekent nog geen instemming

In Nederland wordt een verdachte van verkrachting vaak niet veroordeeld omdat er geen sprake zou zijn van dwang of geweld. Maar dat iemand zich niet kan verzetten, wil nog niet zeggen dat die persoon instemming geeft voor seks. In 70 procent van de verkrachtingen kan het slachtoffer zich niet verzetten omdat zij of hij letterlijk verstijft van angst. Dit wordt ook wel freezing of tonic immobility genoemd. Ook komt het voor dat het slachtoffer gedrogeerd is en zich daardoor niet kan verzetten.

Ons stereotype beeld van de verkrachter klopt niet. Meestal is het geen vreemde man die een vrouw aanvalt vanuit een donker steegje. De pijnlijke realiteit is dat in 80 procent van de verkrachtingszaken de dader een bekende is van het slachtoffer.

Zelf slachtoffer?

Ben jij slachtoffer van seksueel geweld en zoek je hulp? Kijk dan op www.centrumseksueelgeweld.nl of www.watkanmijhelpen.nl of bel met het Centrum Seksueel Geweld op: 0800 0188.

 

Wordt je ook lid van Amnesty? Je bent al lid vanaf 10 euro per jaar.

SAMEN MAKEN WE HET VERSCHIL

Ja, ik doe mee