Mensenrechtenencyclopedie
© Flickr.com / CC / valerieroybal

LHBTI’s, homofobie en homohaat

Over de hele wereld zijn LHBTI’s (lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transseksueel en interseksueel) het slachtoffer van schendingen van mensenrechten. Die lopen uiteen van subtiele discriminatie tot gevangenschap en marteling.

In bijna de helft van alle landen ter wereld is homoseksualiteit strafbaar. In sommige landen kan er zelfs de doodstraf voor worden opgelegd.

In 2009 bracht de internationale organisatie voor homorechten ILGA een rapport uit dat meldde dat in tachtig landen homoseksualiteit illegaal is>; in 2017 waren dat er nog 73. Zo’n tien landen kennen de doodstraf voor homoseksualiteit, maar slechts in enkele landen wordt die doodstraf ook uitgevoerd, zoals in Iran. In Oeganda werd in 2014 een wet die de doodstraf op homoseksualiteit stelt, na lange voorbereiding toch niet aangenomen. In 2017 was het homohuwelijk in zo’n 25 landen toegestaan, dat aantal groeit gestaag. Slechts enkele Europese landen en Canada kennen wettelijke bescherming tegen homodiscriminatie.

Over de vervolging en discriminatie van homoseksuelen buiten het Westen is vaak weinig bekend. In veel landen worden homo’s vervolgd op aanklachten als van landloperij of seksuele misdrijven. In veel landen, met name in Afrika, Azië en het Midden-Oosten, is homoseksualiteit nauwelijks geaccepteerd en wordt vervolging ervan niet als een schending van mensenrechten ervaren. Het Vaticaan beschouwt homoseksualiteit als tegennatuurlijk en is uitgesproken tegenstander van het homohuwelijk.

ILGA produceert jaarlijks een wereldkaart van de situaties per land.

Positie van LHBTI’s in Nederland

In Nederland is sinds 1971 wettelijke discriminatie van homoseksueel gedrag uitgebannen. Volgens de Wet gelijke behandeling (1994) mag het feit dat iemand hetero of homo is nooit reden zijn tot achterstelling of onderscheid. Op 1 april 2001 voerde Nederland als eerste land ter wereld het wettelijk huwelijk voor partners van hetzelfde geslacht in; België deed dat in 2003. Nederlandse gehuwde homoparen mogen ook kinderen uit binnen- of buitenland wettig adopteren.

Er zijn veel mensen die op religieuze of andere gronden homoseksualiteit verwerpelijk, zondig of oneerbaar vinden. Zo’n houding wordt vaak aangeduid als homofobie of homohaat. De vrijheid van meningsuiting laat in het algemeen negatieve oordelen toe. Of negatieve uitspraken over homoseksuelen een vorm van haatzaaien zijn, en dus strafbaar, hangt in de Nederlandse rechtspraak af van de omstandigheden. Lang niet elke laatdunkende uitlating is reden voor rechtsvervolging.

Rechten van LHBTI’s: Amnesty’s visie

Amnesty International besloot in 1991 tegen alle gevallen van gevangenschap op grond van homoseksualiteit actie te gaan voeren. Amnesty International kent een internationaal LHBTI-netwerk dat actie voert tegen discriminerende praktijken. Nu het homohuwelijk in nog maar weinig landen is erkend en in veel landen vooralsnog onacceptabel lijkt, stelt Amnesty dat een staat niet mag verhinderen dat homoseksuelen contractuele banden aangaan die vergelijkbaar zijn met de bepalingen van een huwelijk.