Eerwraak en eremoord

Eerwraak vloeit voort uit de overtuiging dat de familie-eer moet worden gezuiverd wanneer die ‘beschadigd’ is.

In veel landen en gemeenschappen bestaat het gebruik dat schendingen van de ‘eer’ worden gewroken. In vooral islamitische gemeenschappen leidt dat ertoe dat bijvoorbeeld een vrouw die overspel zou hebben gepleegd, of haar familie anderszins tot schande zou hebben gemaakt, wordt mishandeld, met zuur overgoten, in brand wordt gestoken of vermoord. Ook mannen worden, in mindere mate, het slachtoffer van eerwraak. Deze moorden worden met een beroep op wetten van de islam (sharia) gerechtvaardigd, wat niet wil zeggen dat dat beroep gerechtvaardigd is.

Eerwraak in ‘machoculturen’

Eerwraak is echter geenszins beperkt tot de islam: er bestaan sterke tradities van eerwraak in ‘machoculturen’ in bijvoorbeeld Sicilië, Corsica en Latijns-Amerikaanse landen. Eremoorden krijgen verhoudingsgewijs grote aandacht van de media, maar ze zijn maar een heel klein percentage van het huiselijk en ander geweld dat vrouwen in veel landen treft. In steeds meer landen vindt de justitie het eermotief niet langer reden om moordenaars vrij te spreken, maar in bijvoorbeeld Pakistan gaan de meeste daders van eerwraak nog altijd vrijuit. Diverse organisaties hebben opvanghuizen ingericht om vrouwen tegen de wraak van familieleden te beschermen.

Eerwraak in Pakistan

In 2000 vestigde Amnesty voor het eerst de aandacht op de zogenaamde ‘eremoorden’ (honour killings). De actie was gericht op Pakistan, waar naar schatting jaarlijks honderden vrouwen worden vermoord als straf voor het feit dat zij de familie-eer zouden hebben geschonden. Vaak worden de vrouwen beschuldigd van overspel, maar eremoorden worden ook gepleegd als de vrouw een partner heeft gekozen die door de familie wordt afgekeurd of een huwelijkskandidaat afwijst die door de familie was uitgekozen. Soms ook is niet de dood, maar verminking het doel van de aanslag. Amnesty vindt dat de overheid verantwoordelijk is voor de bescherming van deze vrouwen.

Eerwraak in Nederland

Ook in Nederland komt eremoord voor; het gaat om zo’n twintig gevallen per jaar. Maar eerwraak is vaak moeilijk te onderscheiden van andere vormen van huiselijk geweld. Veelal bekent de verdachte niet dat eerwraak het motief was voor de doodslag, omdat hij dan terecht moet staan voor moord met voorbedachten rade. Over advies en hulp bij gevallen van eerwraak in Nederland is uitgebreide informatie te vinden op deze website van de Rijksoverheid.