Drie jaar oorlog in Sudan

Woensdag 15 april is het drie jaar geleden dat het gewapende conflict in Sudan uitbrak. Het wrede conflict tussen de Sudanese strijdkrachten (SAF) en de Rapid Support Forces (RSF) en hun respectievelijke bondgenoten wordt steeds heftiger en heeft verwoestende gevolgen voor burgers.

Bij iedere verschuiving van de frontlinie van het conflict, werd een spoor van dood en vernieling achtergelaten: directe en willekeurige aanvallen op burgers, plundering en vernieling van civiele infrastructuur, seksueel geweld en vergeldingsaanvallen. Levering van humanitaire hulp wordt ernstig beperkt.

“Keer op keer hebben de partijen in het conflict opzettelijk en willekeurig burgers aangevallen, met name tijdens en na hun verovering van steden en dorpen in het hele land,” zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International. “De partijen blijven humanitaire hulp blokkeren, waardoor degenen die deze hulp zo hard nodig hebben deze niet krijgen.

Verantwoording voor misdaden volgens internationaal recht

Amnesty International roept de internationale gemeenschap, waaronder de Afrikaanse Unie, de Europese Unie en de VN, op om prioriteit te geven aan het afleggen van verantwoording voor de misdaden die momenteel worden gepleegd onder het internationaal recht en voor andere ernstige mensenrechtenschendingen in Sudan. De VN-Veiligheidsraad moet de verwijzing van het conflict in Darfur naar het Internationaal Strafhof uitbreiden, zodat ook misdaden die in de rest van Sudan zijn gepleegd, worden onderzocht en vervolgd.

“De minimale, halfslachtige reacties van de Afrikaanse Unie, de VN-Veiligheidsraad en andere internationale en regionale actoren hebben de daders alleen maar aangemoedigd om door te gaan met deze aanvallen. De wereld moet nu dringend prioriteit geven aan de bescherming van burgers in Sudan.”

Humanitaire toegang

De internationale gemeenschap moet zorgen voor meer financiering en druk uitoefenen op de conflictpartijen om te zorgen voor onbelemmerde humanitaire toegang, zodat levensreddende gezondheidszorg kan worden verleend aan burgers, onder wie slachtoffers van seksueel geweld.

“Het conflict in Sudan wordt niet vergeten; het wordt opzettelijk genegeerd en verwaarloosd. Achter deze verwaarlozing gaan talloze mensen schuil die enorm lijden terwijl de wereld de andere kant opkijkt. Hier moet een einde aan komen,” aldus Agnès Callamard.

Een oorlog tegen burgers

Sinds het uitbreken van het gewapende conflict heeft Amnesty International systemische aanvallen gedocumenteerd op burgers, door zowel de RSF als de SAF.

Onder de schendingen tegen burgers vallen verkrachting, groepsverkrachting, seksuele slavernij en andere vormen van seksueel geweld, marteling, gedwongen verdwijningen, plundering en het opzettelijk en onwettig doden van mensen. Deze schendingen komen allemaal neer op oorlogsmisdaden waarvan sommige mogelijk ook misdaden tegen de menselijkheid zijn.

Aanvallen op Zamzam en El Fasher

In april 2025 werd Zamzam, het grootste kamp voor binnenlandse ontheemden in Noord-Darfur in Sudan, aangevallen. Tijdens en na deze aanvallen hebben de RSF en de aan hen verbonden strijdkrachten opzettelijk burgers gedood, geplunderd en burgerdoelen vernietigd, en gijzelaars genomen. Strijders van de RSF hebben ook huizen en bedrijven in brand gestoken en cruciale civiele infrastructuur beschadigd. Hierbij raakten meer dan 400.000 mensen ontheemd.

Amnesty International heeft ook wijdverbreide wreedheden gedocumenteerd die door de RSF zijn begaan in El Fasher nadat de strijders in oktober de controle over de stad hadden overgenomen, na een belegering van 18 maanden. 

De SAF heeft luchtaanvallen uitgevoerd op burgergebieden, waaronder op een drukbezochte markt in de stad Kabkabiya in Noord-Darfur. Hierbij kwamen tientallen burgers om het leven. De SAF en haar bondgenoten hebben ook vergeldingsaanvallen uitgevoerd burgers en mensenrechtenverdedigers die als RSF-medewerkers werden bestempeld.

Leden van het Sudanese basisnetwerk Emergency Response Rooms, activisten, journalisten, medisch personeel, humanitaire hulpverleners, mensenrechtenverdedigers, burgers die tegen de oorlog zijn en personen die worden beschouwd als aanhangers van de tegenpartij, zijn het slachtoffer geworden van (dodelijke) aanvallen, intimidatie en willekeurige detentie.

De aanhoudende gevechten in de regio Kordofan tussen de SAF en de RSF eisen ook een zware tol onder de burgerbevolking. El Obeid in Noord-Kordofan wordt momenteel belegerd door de RSF. Het conflict dreigt zich uit te breiden naar andere gebieden, waaronder de staat Witte Nijl.

Tenzij er snel en gecoördineerd diplomatieke druk op beide partijen wordt uitgeoefend, is een herhaling van de massale wreedheden die in El Fasher zijn begaan onvermijdelijk, aldus Agnès Callamard. “Sinds het uitbreken van het conflict hebben burgers geen moment adempauze gehad; ze zitten gevangen in een meedogenloze cyclus van dood, ontheemding en honger.” 

Schending van het wapenembargo

Amnesty International heeft eerder aangetoond hoe recent geproduceerde wapens naar en binnen Sudan zijn overgebracht. Dit is een grove schending van het bestaande wapenembargo tegen alle conflictpartijen dat van kracht is in Darfur. Amnesty International heeft bewijsmateriaal geleverd waaruit blijkt dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) uitgebreide militaire steun verlenen aan de RSF, wat in strijd is met het internationaal recht. Amnesty International onthulde ook hoe wapensystemen die in Frankrijk zijn gemaakt werden gebruikt op het slagveld in Sudan, samen met wapens uit China, Rusland en Turkije.

Amnesty International herhaalt haar oproep aan de VAE om de wapenleveranties aan de RSF onmiddellijk stop te zetten. Zolang dat niet gebeurt, moeten ook alle internationale wapenleveranties aan de VAE worden stopgezet.

Amnesty International dringt er bij de VN-Veiligheidsraad op aan om het bestaande wapenembargo uit te breiden van Darfur naar de rest van Sudan.

“Tenzij de wapenleveranties naar Sudan worden gestopt, zullen burgers blijven lijden onder dagelijkse bombardementen. Het is tijd dat de VN-Veiligheidsraad het wapenembargo voor Darfur uitbreidt naar de rest van Sudan, en alle landen en partijen die het hebben geschonden ter verantwoording roept,” aldus Agnès Callamard.