20 jaar cel dreigt voor mensenrechtenverdedigers in Griekenland
Op 6 oktober begint in Griekenland het proces tegen Tommy Olsen en Panayote Dimitras. Ze worden aangeklaagd vanwege hun werk voor mensen op de vlucht. Maar wat ze deden was legitiem: mensen helpen om toegang te krijgen tot asielprocedures.
In juli 2021 ondersteunden Dimitras en Olsen mensen op het eiland Kos, onder meer door hen te helpen met de asielprocedure. Ze legden ook ‘pushbacks’ door de Griekse autoriteiten vast – het illegaal en vaak met geweld terugsturen van mensen over de grens – en brachten hierover verslag uit. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat Griekenland zich hieraan schuldig maakt.
‘Criminele organisatie’
De autoriteiten beschuldigen Dimitras en Olsen van het oprichten van en deelnemen aan een criminele organisatie. Daarnaast zouden ze de ‘onwettige binnenkomst’ en het ‘onwettig verblijf’ in Griekenland voor mensen uit derde landen hebben gefaciliteerd. Amnesty constateert dat het werk van Dimitras en Olsen niet verder ging dan legitieme activiteiten om mensen te helpen bij het legaal uitoefenen van hun mensenrechten en het documenteren van de situatie.
Als ze worden veroordeeld, kunnen Dimitras en Olsen tot 20 jaar gevangenisstraf krijgen.
Nieuw dieptepunt
“Er is geen bewijs voor de strafrechtelijke aanklachten tegen Panayote Dimitras en Tommy Olsen”, zegt Dinushika Dissanayake van Amnesty International. “De wetgeving tegen mensensmokkel wordt op een schandalige manier misbruikt. Dimitras en Olsen zijn doelwit omdat ze ernstige schendingen van de mensenrechten van mensen op de vlucht in kaart brachten.”
“De Griekse autoriteiten staan er al lang om bekend dat ze mensenrechtenverdedigers het leven zuur maken en mensenrechtenwerk criminaliseren. Maar dit is een nieuw dieptepunt. Voor het eerst worden mensenrechtenactivisten voor de rechter gesleept omdat ze mensen hebben geholpen om toegang te krijgen tot asielprocedures. Dit als ‘mensensmokkel’ bestempelen is niet alleen een verdraaiing van het internationale en nationale recht, maar hiermee wordt ook het waardevolle werk van ngo’s op een gevaarlijke manier in een kwaad daglicht gesteld.”
Pure pesterij
“Wanneer mensenrechtenverdedigers worden vervolgd omdat ze vastleggen wat er aan de Europese grenzen gebeurt, terwijl pushbacks en andere schendingen van de mensenrechten doorgaan, is de boodschap aan iedereen die dit werk doet: zwijg, of loop het risico zelf te worden aangeklaagd”, zegt Tommy Olsen.
“Deze strafzaak heeft als enig doel om ons lastig te vallen en ons werk zo moeilijk mogelijk te maken”, zegt Panayote Dimitras. “Hierdoor ben ik gestigmatiseerd en kan ik al meer dan drie jaar niet naar het buitenland reizen om onze mensenrechtencampagne op internationaal niveau voort te zetten.”
Achtergrond
Tommy Olsen is een Noorse mensenrechtenactivist. In 2017 richtte hij de ngo Aegean Boat Report op, met als doel om de aankomsten op de Griekse eilanden te monitoren en mensenrechtenschendingen te documenteren. Panayote Dimitras is juridisch medewerker van de ngo Greek Helsinki Monitor, een organisatie die racistisch geweld en racistische uitlatingen documenteert, waaronder de pushbacks door Griekse wetshandhavers.
Uitreisverbod
Sinds 2023 leggen de Griekse autoriteiten Dimitras strenge voorlopige maatregelen op, waaronder een uitreisverbod, een meldplicht bij het politiebureau en een borgsom van 10 duizend euro.
Tommy Olsen woont momenteel in Noorwegen. Eerder dit jaar wezen de Noorse autoriteiten een uitleveringsverzoek van Griekenland af. Zij vinden dat de activiteiten waarvoor Olsen in Griekenland wordt vervolgd in Noorwegen niet illegaal zijn en dat de strafrechtelijke vervolging een reëel risico vormt voor Olsens recht op vrijheid van meningsuiting.
Vage bewoordingen
Amnesty International wees al eerder op tekortkomingen in de Griekse wetgeving ter bestrijding van mensensmokkel. Amnesty stelt vast dat deze algemeen en vaag is geformuleerd, en dat de wet mensenrechtenverdedigers en humanitaire hulpverleners onvoldoende beschermt tegen strafrechtelijke vervolging.
