Demonstratie van verkrachtingsslachtoffers in Denemarken
© Amnesty International Denmark

Seksueel geweld in Nederland

In Nederland is meer dan één op de tien vrouwen verkracht volgens cijfers van Rutgers. De daders worden veelal niet bestraft. Omdat het slachtoffer geen aangifte doet, omdat de dader niet gepakt wordt, óf – nog pijnlijker – omdat de verkrachting niet als zodanig wordt erkend. Dat gebeurt vaak, omdat de Nederlandse verkrachtingswet erg ouderwets is. Kun je geen blauwe plekken laten zien? Heeft niemand je hard ‘Nee!’ horen schreeuwen? Dan ben je volgens de wet niet verkracht. Amnesty vindt dat dat moet veranderen. Verkrachtingsslachtoffers verdienen een betere bescherming.

Het probleem

Seks zonder instemming=verkrachting

Jaarlijks komen er in Nederland naar schatting 100.000 verkrachtingsslachtoffers bij. Door slechte wetgeving gaan veel daders vrijuit. Verkrachting is in Nederland alleen strafbaar wanneer die gepaard gaat met geweld en dwang. Het slachtoffer moet bijvoorbeeld blauwe plekken of andere verwondingen kunnen laten zien en moet duidelijk ‘nee’ hebben gezegd of zich hebben verzet.

Het Verdrag van Istanbul en het VN-Vrouwenverdrag verplichten Nederland maatregelen te nemen om geweld tegen vrouwen aan te pakken. Verkrachting is een ernstige aantasting van iemands seksuele autonomie en een mensenrechtenschending. Amnesty pleit ervoor dat de Nederlandse wet wordt aangepast zodat seks zonder instemming strafbaar wordt als verkrachting.

Wanneer is er sprake van instemming voor seks?

Om verkrachting te vermijden, moet je voordat je seks hebt weten dat de andere persoon op dat moment ook seks met jou wil. Dit betekent niet dat je samen een contract hoeft te ondertekenen. Je moet simpelweg communiceren met je partner en je ervan verzekeren dat seks met wederzijds goedvinden plaatsvindt. De toestemming moet vrijwillig worden gegeven en voortkomen uit de vrije wil.

Als algemene regel geldt: Twijfel je? Vraag het. Twijfel je nog steeds? Stop. Dat betekent ook dat je nooit seks mag hebben met iemand die buiten bewustzijn is en niet kan reageren. Ook niet als die persoon eerder heeft aangegeven wel voor seks in te zijn. Hij of zij kan op dat moment namelijk geen toestemming geven.

Geen verzet betekent nog geen instemming

In Nederland wordt de verdachte vaak niet veroordeeld voor verkrachting omdat er geen sprake zou zijn van dwang of geweld. Maar dat iemand zich niet kan verzetten, wil nog niet zeggen dat die persoon instemming geeft voor seks. In 70 procent van de verkrachtingen kan het slachtoffer zich niet verzetten omdat zij letterlijk verstijft van angst. Dit wordt ook wel freezing of tonic immobility genoemd. Ook komt het voor dat het slachtoffer gedrogeerd is en zich daardoor niet kan verzetten.

Ons stereotype beeld van de verkrachter klopt niet. Meestal is het geen vreemde man die een vrouw aanvalt vanuit een donker steegje. De pijnlijke realiteit is dat in 80 procent van de verkrachtingszaken de dader een bekende is van het slachtoffer.

Wat vindt Amnesty?

De Nederlandse verkrachtingswet moet snel worden aangepast. De huidige wet doet geen recht aan de slachtoffers en laat daders te vaak vrijuit gaan. Het uitgangspunt moet zijn dat beide partners seks willen hebben. Is dat niet het geval en vindt er toch seks plaats, dan is er sprake van verkrachting. Daarvoor hoeft een slachtoffer zich niet te verzetten of duidelijk ‘Nee’ te zeggen.

92 Procent van de Nederlandse bevolking is het, volgens de Eurobarometer van de Europese Commissie, erover eens dat seks zonder instemming niet gerechtvaardigd is, ook al vecht iemand niet terug of zegt iemand niet duidelijk nee. De sociale norm is dat seks zonder instemming niet oké is. Het is de hoogste tijd dat dat ook blijkt uit onze verkrachtingswet.

‘De wet is een symbool van wat we in onze samenleving goed en fout vinden. Dus zelfs als we niet weten of meer mensen veroordeeld gaan worden, is het belangrijk dat we zeggen dat we vinden dat seks zonder instemming verkrachting is.’

Een slachtoffer van seksueel geweld

Wat doet Amnesty?

Andere landen hebben wel een definitie van verkrachting waarin de instemming voor seksuele handelingen van beide partijen centraal staat. Nederland moet daarbij aansluiting zoeken. Amnesty roept de minister van Justitie en Veiligheid op om seks zonder instemming strafbaar te stellen als verkrachting.

#LetsTalkAboutYES

In 2020 laten we van ons horen met de campagne #LetsTalkAboutYES. We richten ons daarin op aanpassing van de wet én op het met elkaar praten over seks en instemming (consent). Over seks praten is niet altijd gemakkelijk. Juist daarom is het belangrijk dat de discussie in Nederland op gang komt. Zodat je weet hoe je kunt handelen wanneer je met iemand het bed wilt delen. En zodat seks vooral leuk is.

Wat kun jij doen?

Demonstreer mee

Kom op zondag 8 maart naar onze informatiebijeenkomst in Amsterdam. Hier informeren wij je over de campagne, waarna je meteen in actie kunt komen door vanaf 12.30 uur mee te lopen in de Women’s March Amsterdam.

Onder het motto ‘Let’s talk about yes. Seks zonder instemming is niet oké!’ gaan we samen protestborden maken. Bedenk je eigen slogan en druk je bord ter plekke af.

Waar en wanneer
Zondag 8 maart van 09.30-12.00 uur
Het Amnesty-huis, Keizersgracht 177, Amsterdam

Wij zorgen voor een drankje en een broodje.

 

Meld je hier aan en ontvang een je gratis entree bewijs

* i.v.m. een beperkt aantal plekken weten we graag of je erbij bent.

 

Ben jij slachtoffer van seksueel geweld en zoek je hulp? Kijk dan op: https://www.centrumseksueelgeweld.nl/  of https://www.watkanmijhelpen.nl/ of bel met het Centrum Seksueel Geweld op: 0800 0188.