Dodelijke aanval VS op Iraanse school kan niet zonder gevolgen blijven

Amnesty International deed uitgebreid onderzoek naar de onwettige Amerikaanse luchtaanval op een school in Minab in Iran. Daarbij werden 168 mensen gedood, onder wie meer dan 100 kinderen. Degenen die verantwoordelijk zijn voor dit misdrijf moeten ter verantwoording worden geroepen.

• Geen voorzorgsmaatregelen VS om burgers te beschermen
• VS schenden internationaal humanitair recht
• Transparant en grondig onderzoek nodig door VS

Amnesty verzamelde bewijsmateriaal waaruit blijkt dat het schoolgebouw rechtstreeks is geraakt door geleide wapens, samen met 12 andere gebouwen in een aangrenzend complex van de Islamitische Revolutionaire Garde. Dit wijst erop dat de Amerikaanse strijdkrachten niet de nodige voorzorgsmaatregelen namen om burgerslachtoffers te voorkomen bij de aanval. Dat is een ernstige schending van het internationaal humanitair recht. Het schoolgebouw werd rechtstreeks aangevallen en maakte voorheen deel uit van het complex van de Revolutionaire Garde. Dit werpt de vraag op of Amerikaanse strijdkrachten zich mogelijk hebben gebaseerd op verouderde inlichtingen. Ze hebben er niet alles aan gedaan om te verifiëren of het beoogde doel een militair doelwit was.

“Scholen moeten voor kinderen veilige plekken zijn”, zegt Erika Guevara-Rosas van Amnesty International. “In plaats daarvan werd deze school in Minab de plek van een massamoord. De Amerikaanse autoriteiten hadden kunnen en moeten weten dat het een schoolgebouw was. Het aanvallen van een beschermd civiel object, zoals een school, is strikt verboden volgens het internationaal humanitair recht.”

Onpartijdig, onafhankelijk en transparant onderzoek

De Amerikaanse autoriteiten moeten ervoor zorgen dat het door hen aangekondigde onderzoek naar de aanval onpartijdig, onafhankelijk en transparant is. Het onderzoek moet de inlichtingenvergaring, doelwitselectie, genomen voorzorgsmaatregelen en mogelijke inzet van AI evalueren. De resultaten van het onderzoek moeten openbaar worden gemaakt. Als er voldoende bewijs is, moeten de bevoegde autoriteiten iedereen vervolgen die verdacht wordt van strafrechtelijke aansprakelijkheid. Slachtoffers en hun families hebben recht op waarheid, gerechtigheid en volledig herstel, met inbegrip van restitutie, genoegdoening en compensatie voor leed van burgers.

Onderzoeken als oorlogsmisdrijf

“Als de aanvallers het gebouw niet als school herkenden en desondanks doorgingen met de aanval, kan dit duiden op grove nalatigheid bij de planning van de operatie en wijzen op ernstig falen van de inlichtingendiensten van het Amerikaanse leger en een grove schending van het internationaal humanitair recht”, zegt Guevera-Rosas. “Aan de andere kant, als de VS wist dat de school naast de Revolutionaire Garde lag en toch tot de aanval overging zonder de nodige voorzorgsmaatregelen – door burgers te waarschuwen of ’s nachts aan te vallen wanneer er niemand is – komt dit neer op een roekeloze, willekeurige aanval die burgers doodde en verwondde. Dit moet worden onderzocht als een oorlogsmisdrijf.”

“Op hun beurt moeten de Iraanse autoriteiten, voor zover mogelijk, onmiddellijk burgers uit de omgeving van militaire doelen halen en onafhankelijke waarnemers toelaten in het land. Het internet moet weer worden hersteld om ervoor te zorgen dat de 92 miljoen mensen in Iran toegang hebben tot levensreddende informatie en contact kunnen opnemen met hun dierbaren.”

Op ingekleurde satteliet-opnamen van 24 februari 2024 (boven) zijn het complex van de Revolutionaire Garde en het schoolterrein zien. De 13 gebouwen (12 binnen het complex van de Revolutionaire Garde en één op het schoolterrein) die later beschadigd of verwoest werden, zijn genummerd. Satellietbeelden van 4 maart 2026 (onder) tonen de zwaar beschadigde of verwoeste gebouwen en constructies binnen het complex van de Revolutionaire Garde (de witte kaders). Het verwoeste schoolgebouw is gemarkeerd met een geel kader.

Fatale vertraging

Videobeelden, satellietbeelden en interviews met drie onafhankelijke bronnen met directe informatie over de situatie in Minab. wijzen erop dat basisschool Shajareh Tayyebeh op de ochtend van 28 februari 2026 door een luchtaanval is getroffen. Hierbij werden burgers, onder wie kinderen, ouders en leerkrachten, gedood of raakten gewond en zijn grote schade en vernielingen aangericht. Zowel meisjes als jongens gingen naar deze school en kregen les op aparte verdiepingen.

Amnesty International sprak met Sohrab (schuilnaam om veiligheidsredenen), een inwoner van Minab, en met Shiva Amelirad, de internationale vertegenwoordiger van de Coördinerende Raad van Iraanse Lerarenvakbonden.

Shiva Amelirad en Sohrab meldden dat tegen de tijd dat veel mensen bij de school aankwamen om hun kinderen op te halen, de aanval al had plaatsgevonden. Sohrab vertelde aan Amnesty:

“Mensen uit nabijgelegen straten en wie tijd had, haastte zich erheen en probeerden kinderen mee te nemen van wie de familie nog niet was gearriveerd. Veel leerlingen kwamen uit omliggende dorpen en de reis kostte tijd; degenen die verder weg woonden, moesten lang wachten op een auto uit het dorp. Die vertraging was fataal. De schoolhoofden en leraren bleven achter om de kinderen in veiligheid te brengen. De meesten van hen werden gedood. Mensen hadden niet gedacht dat een school in de stad zou worden geraakt.”

Verouderde inlichtingen

Uit de analyse door Amnesty International van audiovisueel bewijsmateriaal van raketaanvallen op het aangrenzende complex van de Revolutionaire Garde en van raketresten, blijkt dat voor de aanval waarschijnlijk een Tomahawk-raket is gebruikt van Amerikaanse makelij. Precisiegeleide Tomahawk-raketten worden in dit conflict uitsluitend door de Amerikaanse strijdkrachten gebruikt.

De school werd afzonderlijk getroffen als onderdeel van een aanval op 12 andere gebouwen in het aangrenzende complex van de Revolutionaire Garde. De New York Times meldde op 11 maart 2026 dat uit een voorlopig onderzoek door het Amerikaanse leger bleek dat de aanval op de school het gevolg was van het vertrouwen op verouderde gegevens.

Elk huidig of toekomstig gebruik van AI vergroot het risico op dergelijke fouten. De commandant van het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) bevestigde eveneens op 11 maart 2026 dat de VS geavanceerde AI-tools gebruikt om grote hoeveelheden gegevens met betrekking tot de operaties te verwerken.

Gebouw was al 10 jaar een school

Dat de VS blijkbaar vertrouwden op verouderde inlichtingen en geen rekening hielden met de al langer bekende status van de Shajareh Tayyebeh-basisschool als civiel object, kan een ernstige schending zijn van het voorzorgsbeginsel.

Het gaat hierbij vooral om de verplichting om al het mogelijke te doen om te verifiëren of een beoogd doel een militair doelwit is. In de nasleep van de aanval stelden de media en andere organisaties onmiddellijk vast dat het schoolgebouw al sinds ten minste 2016 gescheiden was van de rest van het complex. Dit wijst erop dat de partijen bij het conflict, met veel geavanceerdere inlichtingencapaciteiten en -technologieën, ongetwijfeld in staat waren om dezelfde informatie te verzamelen en te verifiëren. Dit had moeten leiden tot het besluit om de school niet aan te vallen.

In de nasleep van de aanval misbruikten de Iraanse autoriteiten het leed van de families van de slachtoffers en de overlevende kinderen voor propagandadoeleinden.

Na de aanval ontbreekt het westelijke deel van het schoolgebouw en is een grote hoop puin te zien. Een nieuwe opening in de muur en een pad vanaf het terrein van de Revolutionaire garde – aangegeven met een rode pijl – leiden naar een anddre hoop puin. Een muur bij de ingang van de school lijkt te zijn ingestort.

Veiligheidsmaatregelen uitgehold

Belangrijke maatregelen van de afgelopen jaren – op basis van werk dat begon tijdens het eerste bewind van Trump – om burgerdoden door Amerikaanse dodelijke acties in het buitenland te verminderen en beter op te vangen, worden nu ondermijnd door de huidige regering-Trump. Bovendien draaide de Amerikaanse president de beperkingen terug voor commandanten die toestemming mogen geven voor bepaalde soorten luchtaanvallen en speciale operaties. Minister van Defensie Pete Hegseth ontsloeg de hoogste militaire juristen die verantwoordelijk waren voor het waarborgen van de naleving van het internationaal humanitair recht bij militaire operaties.

Methodologie

Het Evidence Lab van Amnesty International analyseerde meer dan 30 satellietbeelden van de school en het aangrenzende complex van de Revolutionaire Garde. Hier waren beelden bij van na de aanval en meer dan 10 jaar oud historisch beeldmateriaal. De mensenrechtenorganisatie analyseerde 28 video’s en 30 foto’s waaronder beelden van de aanval op het complex van de Revolutionaire Garde, foto’s van munitieresten en video’s en beelden van de onmiddellijke nasleep, reddingswerkzaamheden en het bergen van lichamen. Een onafhankelijke forensisch patholoog deed aanvullend onderzoek.

Amnesty bestudeerde ook officiële verklaringen van Iraanse autoriteiten, Israël en de VS, naast berichten in staats- en onafhankelijke media, en interviewde drie personen buiten het land die op de hoogte zijn van de situatie in Minab, de school en de aanval: een leraar, een inwoner van Minab en een Beloetsji mensenrechtenverdediger.

Amnesty kon niet rechtstreeks met getuigen en familieleden van slachtoffers spreken vanwege de internetblokkade in Iran sinds 28 februari 2026.