Gewetensgevangene Mikalai Statkevich uit Belarus vrijgelaten na beroerte

Mikalai Statkevich, prominent oppositieleider en voormalig presidentskandidaat in Belarus, is vrijgelaten uit een strafkolonie. Dat bevestigde zijn vrouw Marina Adamovich op 19 februari. Amnesty International is opgelucht dat Statkevich is vrijgelaten, maar ook verontwaardigd over het leed dat hem is aangedaan.

Mikalai Statkevich (69) is een jarenlange criticus van de regering van Belarus en werd op 31 mei 2020 gearresteerd. Hij werd later veroordeeld tot 14 jaar gevangenisstraf op basis van valse beschuldigingen van “het organiseren van massale onrust”. Statkevich werd vrijgelaten uit een zwaarbeveiligde strafkolonie nadat hij een beroerte had gekregen en enkele weken in een gevangenisziekenhuis had doorgebracht.

Geen gerechtigheid

“Onze opluchting over de vrijlating van Mikalai Statkevich wordt overschaduwd door onze verontwaardiging over het diepe onrecht en het persoonlijk leed dat hem is aangedaan tijdens zijn jarenlange gevangenschap”, zegt Marie Struthers van Amnesty International.

“Hij zat onterecht in de gevangenis en grotendeels in langdurige isolatie. Dit laatste is in strijd met het verbod op marteling en andere vormen van slechte behandeling – zijn gezondheid is ernstig verslechterd. Het vrijlaten van een gewetensgevangene nadat hij een beroerte heeft gehad, is geen gerechtigheid, maar een teken van een totaal gebrek daaraan.”

Oproep van Amnesty

Amnesty International roept Belarus op te stoppen met het gevangenzetten van activisten, journalisten en andere critici van de regering die op vreedzame wijze hun recht op vrijheid van meningsuiting, vereniging en vergadering uitoefenen.

De autoriteiten moeten onmiddellijk en onvoorwaardelijk alle personen vrijlaten die ten onrechte gevangenzitten op basis van politiek gemotiveerde aanklachten, onder wie de bekende mensenrechtenverdedigers Nasta Loika, Marfa Rabkova, Valiantsin Stefanovich en Vital Chopik.

“De Belarussische autoriteiten hebben ernstige schendingen begaan”, zegt Struthers. “Zij moeten hun internationale mensenrechtenverplichtingen nakomen. Degenen die verantwoordelijk zijn voor schendingen moeten ter verantwoording worden geroepen.”

Achtergrond

Op 11 september 2025 werd Mikalai Statkevich vrijgelaten als onderdeel van een politieke deal tussen Belarus en de VS. In tegenstelling tot andere vrijgelaten gevangenen weigerde hij echter uit Belarus te worden verbannen. Hij werd aan de grens opgepakt en in het geheim teruggebracht naar een strafkolonie, waar hij daarna zonder contact met de buitenwereld werd vastgehouden. Tijdens zijn laatste gevangenschap, die in 2020 begon, werd hij lange tijd in isolatie gehouden, en zou hij meerdere keren corona hebben opgelopen. Op 21 januari 2026 kreeg Statkevich een beroerte.

Op 20 februari 2026 telde het Belarussische mensenrechtencentrum Viasna 1.144 politieke gevangenen in Belarus. De lijst is echter niet volledig en is gebaseerd op openbaar beschikbare informatie, die de autoriteiten proberen te beperken.