Vluchtelingen en migranten

Vervolging, oorlog, natuurrampen, armoede. Het zijn slechts enkele redenen waarom mensen zich genoodzaakt voelen hun familie, hun gemeenschap, hun land te verlaten. Het aantal mensen dat over de grens is gevlucht of ontheemd geraakt in eigen land, werd eind 2010 geschat op zo’n 44 miljoen.

Vluchtelingen zijn mensen die hun land hebben verlaten omdat ze vrezen voor vervolging vanwege hun ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde sociale groep.

Het VN-Vluchtelingenverdrag bepaalt dat mensen niet mogen worden teruggestuurd naar een land waar ze gegronde redenen hebben om te vrezen voor vervolging. Dat beginsel heet het verbod op refoulement.

Ontheemden zijn mensen die binnen de grenzen van het eigen land naar een andere plaats zijn gevlucht, vanwege vervolging, economische nood, een natuurramp of om een andere reden. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR geeft hulp en bescherming zowel aan vluchtelingen als ontheemden.

Asiel is een van oorsprong Grieks woord dat ‘heiligdom, toevluchtsoord’ betekent. In het oude Griekenland was het ‘asiel’ een tempel of altaar waar vluchtelingen onder bescherming van de godheid stonden en niet onder dwang mochten worden weggehaald.

Asielzoekers zijn mensen die bij een buitenlandse overheid vragen om bescherming. Ze beroepen zich erop dat ze vluchtelingen zijn in de zin van het Vluchtelingenverdrag of dat ze bij terugkeer naar het land van herkomst een risico lopen op ernstige mishandeling of marteling.

Er zijn daarnaast veel mensen die naar een ander land vertrekken om andere redenen dan vervolging. Vaak vertrekken ze voor een beter leven, beter werk. Maar gebrek aan middelen van bestaan kan ook een reden zijn. Ze worden migranten genoemd. De 200 miljoen migranten vormen zo’n 3 procent van de totale wereldbevolking.

Een vreemdeling is in Nederland een persoon die niet in het bezit is van de Nederlandse nationaliteit. De rechtspositie van een vreemdeling is minder sterk dan die van een Nederlander. Maar vreemdelingen hebben zeker rechten, zoals de bescherming tegen discriminatie volgens artikel 1 van de Nederlandse Grondwet:
‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’

Illegale vreemdelingen zijn mensen die geen verblijfsrecht hebben. De term ' illegaal' roept vaak negatieve associaties op. Steeds vaker wordt de term ‘ongedocumenteerde migranten’ of 'irreguliere migranten' gebruikt.