Iedereen heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaar-
heid van zijn persoon

Mongolië roept moratorium uit op de doodstraf

De president van Mongolië heeft een moratorium ingesteld op de doodstraf. In een toespraak tot het parlement zei president Elbegdorj dat de doodstraf een smet is op de goede naam van Mongolië.

Amnesty International verwelkomt het moratorium en hoopt dat het uiteindelijk zal leiden tot een totale afschaffing van de doodstraf in Mongolië. Amnesty roept andere landen in de regio op om het voorbeeld van Mongolië te volgen.

Vorig jaar werd in Mongolië ten minste drie maal de doodstraf voltrokken. Officiële cijfers over de doodstraf of executies in Mongolië zijn er niet. De familie van de veroordeelden niet op de hoogte gesteld als het vonnis werd voltrokken en de lichamen werden niet vrijgegeven.

Meer informatie in het Engelstalige persbericht

Ohio wil dodelijke experiment op terdoodveroordeelden uitvoeren

De staat Ohio heeft nieuwe procedures aangekondigd voor het gebruik van de dodelijke injectie om executies te kunnen hervatten. Kenneth Biros zal op 8 december de eerste zijn die onderworpen zal worden aan deze procedures. Lees verder

Filmvertoning: In Prison my Whole Life

10 oktober 2009 – Utrecht, Louis Hartlooper Complex
Op 10 oktober, de dag tegen de doodstraf, organiseert Amnesty een filmvertoning van In Prison my Whole Life. Deze indrukwekkende documentaire gaat over de zaak van journalist en politiek activist Mumia Abu-Jamal, die op 9 december 1981 wordt gearresteerd voor de moord op een politieagent. Op dezelfde dag wordt William Francome geboren. Vijfentwintig jaar later besluit William zijn onderzoek naar de zaak van de ter dood veroordeelde Mumia te starten. Mumia die altijd heeft verklaard onschuldig te zijn, is nog altijd in afwachting van de voltrekking van zijn vonnis. Gastenspreker zullen na afloop dieper op de film en de zaak van Mumia Abu-Jamal ingaan. De filmvertoning begint om 16.00 uur. Kaartjes kosten € 6,- en zijn te reserveren bij het Louis Hartlooper Complex.

Voor ten minste duizend Irakezen dreigt de doodstraf

Irak heeft momenteel een van de hoogste executiecijfers in de wereld. Ten minste 1000 mensen zijn ter dood veroordeeld, waarvan voor 150 alle procedurele middelen zijn opgedroogd. Zij lopen een groot risico op korte termijn opgehangen te worden. Lees het volledige rapport

Oproep: Schrijf een brief naar Willie Manning

Onlangs ontving Amnesty Nederland een brief van de ter dood veroordeelde Willie Manning. Hij heeft het erg moeilijk en is op zoek naar mensen die hem willen schrijven.

Manning werd veroordeeld voor 4 moorden, gepleegd bij twee verschillende overvallen. Voor meer dan tien jaar zat Willie Maning in de dodencel. Hij heeft altijd beweerd onschuldig te zijn en begon zelfs een rechtenstudie om zichzelf te kunnen redden van de doodstraf.

In 2004 herzag het hooggerechtshof van Mississippi het vonnis. Belangrijk bewijsmateriaal was achtergehouden, waardoor de rechtbank besloot hem vrij te laten. Twee jaar later, op 9 maart 2006 kreeg Manning een brief van het hooggerechtshof. Volgens de rechtbank is Manning toch schuldig en is hij na nog een proces wederom veroordeeld tot de doodstraf.

Lees de Engelstalige brief van Willie Manning
Lees de schrijfrichtlijnen
Lees het nieuwsbericht uit de New Statesman over Manning

Doodstrafcijfers 2008

In 2008 heeft er veel plaatsgevonden op het gebied van de doodstraf. De positieve trend richting afschaffing van de doodstraf heeft in veel landen doorgezet. Zo schaften drie landen de doodstraf in zijn geheel af: Oezbekistan, Argentinië en Chili. Verder vonden er in de VS 32 executies plaats, het minste aantal sinds 1994. Vietnam en Togo ondernamen positieve stappen richting inperking en afschaffing van de doodstraf. Ook de VN-resolutie voor een moratorium op de doodstraf is dit jaar met meer voorstemmen dan in het afgelopen jaar aangenomen.

Helaas waren er ook landen die tegen de positieve trend ingingen. In Iran zijn er verschillende minderjarigen veroordeeld en terechtgesteld. Daarbij vonden er ook nog steeds executies door middel van steniging plaats. Ook China heeft dit jaar weer op grote schaal executies uitgevoerd onder andere op grond van niet gewelddadige misdrijven zoals fraude. Jamaica, waar de doodstraf sinds 1988 niet meer is uitgevoerd, ondernam stappen om het executeren van ter dood veroordeelden weer te kunnen hervatten. Hieronder vindt u een jaaroverzicht van rapporten, nieuws, thema’s en acties uit het afgelopen jaar.
Jaarverslag Doodstraf 2008

Doodstrafcijfers 2007: Hef geheimzinnigheid op

In 2007 zijn wereldwijd tenminste 1200 mensen geëxecuteerd, dat meldt Amnesty International in een nieuw rapport. In een aantal landen, zoals China, Mongolië, Vietnam, Singapore en Maleisië, gebeurt dit in het geheim.

In het rapport staat dat tenminste 1252 mensen in 24 landen geëxecuteerd zijn en dat tenminste 3347 mensen in 51 landen ter dood veroordeeld zijn. Tussen de 18.111 en 27,562 mensen wachten op voltrekking van hun doodvonnis.
Bekijk alle informatie over de doodstraf in 2007

De doodstraf in internationaal recht

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) stelt in artikel 3: 'Een ieder heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon'. De Universele Verklaring is juridisch niet bindend. Maar met verwijzing naar deze verklaring hebben hoge gerechtshoven in ondermeer Hongarije (in 1990) en Zuid-Afrika (in 1995) de doodstraf ongrondwettig verklaard.

Internationaal bindend zijn wel de VN-verdragen, zoals het Verdrag over burgerrechten en politieke rechten. Artikel 6 stelt dat landen die de doodstraf niet hebben afgeschaft, haar alleen voor de ernstigste misdrijven mogen opleggen. De doodstraf mag niet worden opgelegd voor misdrijven begaan door personen onder de achttien jaar en zwangere vrouwen mogen niet ter dood worden gebracht.

De Algemene Vergadering van de VN heeft in 1989 het Tweede facultatieve protocol bij dit verdrag opgesteld, dat afschaffing van de doodstraf voorschrijft. Op 1 januari 2004 waren 55 staten, waaronder Nederland en België, partij bij dit protocol. De VN hebben ook bepaald dat de tribunalen voor de berechting van de oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië en in Rwanda, en ook het komende Internationale Strafhof de doodstraf niet kunnen opleggen. Eind 2007 werd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een wereldwijde opschorting van executies.

In 2002 is door de Raad van Europa het 13e Protocol bij de Europese Conventie voor de Rechten van de Mens aangenomen. Dit protocol bepaalt dat de doodstraf moet worden afgeschaft, onder alle omstandigheden. Dus ook in tijden van oorlog. Alle staten die partij zijn bij deze conventie kunnen ook partij worden bij het protocol. Ondertussen hebben 32 landen het protocol geratificeerd. Elf landen, waaronder Nederland, hebben het protocol wel ondertekend maar nog niet geratificeerd.

Toepassing van de doodstraf

Ruim vijftig jaar na de ondertekening van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) is de trend naar een wereldwijde afschaffing van de doodstraf onmiskenbaar.

Toen de UVRM werd aanvaard hadden acht landen de doodstraf afgeschaft. Tegenwoordig heeft meer dan de helft van landen ter wereld de doodstraf, al dan niet bij wet, uitgebannen. In elf landen staat de doodstraf alleen nog op bepaalde misdrijven in oorlogstijd. Meer dan 24 andere landen hebben de doodstraf nog wel in de wet staan, maar die straf de laatste tien jaar niet meer uitgevoerd.

De trend tot afschaffing is helaas niet overal doorgezet. De laatste jaren heeft een aantal landen de doodstraf zelfs opnieuw ingevoerd, vaak als antwoord op bezorgdheid onder de bevolking over de criminaliteit. In de landendossiers vindt u de stand van zaken met betrekking tot de doodstraf wereldwijd.

Argumenten voor en tegen de doodstraf

Een veelgebruikt argument voor de doodstraf is dat deze afschrikwekkender is dan enige andere straf. En daarmee een preventieve werking heeft tegen criminaliteit. Meerdere onderzoeken hebben echter aangetoond dat er geen verband is tussen de doodstraf en het aantal ernstige misdaden dat gepleegd wordt.

Een ander veelgehoord argument is dat de doodstraf de enige manier is om moordenaars en verkrachters definitief onschadelijk te maken. Dit is echter is strijd met een belangrijk rechtsbeginsel: straffen kunnen alleen betrekking hebben op misdrijven die zijn gepleegd, niet op misdrijven die nog gepleegd zouden kunnen worden.

Een derde argument is dat van het aloude ‘oog om oog, tand om tand’. Dat is in een modern rechtsstelsel een oneigenlijke redenering. Straffen worden niet opgelegd uit wraak, maar om de samenleving een signaal te geven en de schuldige met harde hand te dwingen tot verbetering van zijn gedrag. Een rechter dient een zorgvuldige afweging te maken om de juiste straf te bepalen, in het volle besef dat dit voor de slachtoffers niet altijd een genoegdoening kan zijn.

Een voor de hand liggend argument tegen de doodstraf is dat de straf onomkeerbaar is. Altijd bestaat het risico dat een onschuldige wordt geëxecuteerd. In de Verenigde Staten zijn sinds 1973 113 personen uit de dodencel vrijgelaten nadat was gebleken dat zij ten onrechte tot de doodstraf waren veroordeeld. In 23 zaken in de twintigste eeuw kwam deze vaststelling pas nadat ze waren terechtgesteld. 

De doodstraf blijkt ook onevenredig vaak zwakkere groepen in de samenleving te treffen. Zo wordt in de VS veel vaker de doodstraf geëist tegen een zwarte dan tegen een blanke dader. Een recent onderzoek toonde aan dat in Philadelphia (VS) de kans op de doodstraf vier keer hoger is voor een zwarte verdachte dan voor een blanke. En terwijl het aantal zwarte en blanke slachtoffers van moord in de VS ongeveer even hoog is, was 82 procent van alle geëxecuteerden sinds 1977 veroordeeld voor moord op een blanke.

Video: verhalen over de doodstraf

Hieronder twee video's die een beeld geven over Amnesty's acties tegen de doodstraf. Joaquin Jose Martinez was 24 jaar toen hij in de Verenigde Staten in de dodencel terechtkwam. Mede dankzij Amnesty's acties kwam hij vrij.

In de tweede korte film worden door Colin Firth verschillende verhalen verteld van mensen over de hele wereld die de doodstraf kregen opgelegd.

Succesvolle acties tegen de doodstraf

De Zuid-Koreaanse oppositieleider Kim Dae-jung werd in 1973 door de Koreaanse geheime dienst gekidnapt uit een hotel in Tokio, kort nadat hij daar een bijeenkomst van oppositie had geleid. De jaren zeventig bracht hij grotendeels in de gevangenis of onder huisarrest door. Amnesty voerde actie voor Kim; het doodvonnis werd in 1981 omgezet in gevangenisstraf. In 1982 kwam hij vrij. Hij schreef later een brief aan Amnesty waarin hij de organisatie bedankte: 'Ik heb mijn leven aan jullie te danken.' Kim werd in 1997 president van zijn land.

Zo heeft Amnesty International in de loop der jaren veel acties gevoerd tegen de doodstraf. Vaak waren deze acties succesvol.

Meer over acties tegen de doodstraf

Doodstrafnetwerk

Iedere maand een schrijfactie ontvangen over bijvoorbeeld afschaffing van de doodstraf in een bepaald land? Of over het ondertekenen van belangrijke mensenrechtenverdragen omtrent de doodstraf? Geef u dan op voor het doodstrafnetwerk.

Spreekbeurt of werkstuk

Wil je een spreekbeurt of werkstuk maken over de doodstraf? Download dan de informatieset op onze jongerensite Young Amnesty.

Young Amnesty - Alles voor je spreekbeurt