  |
 |
Iedereen heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaar- |
DOODSTRAF
De doodstraf is, in juridische termen, een gerechtelijke executie. Van de doodstraf is sprake wanneer iemand van het leven wordt beroofd op grond van een vonnis dat is uitgesproken door een bevoegde rechter na een strafrechtelijk proces. Amnesty zet zich in voor de onvoorwaardelijke afschaffing van de doodstraf waar ook ter wereld.Geef gerechtigheid een gezicht!
De doodstraf in 2009: een positieve trend met een zwarte rand
De doodstraf in internationaal recht
Toepassing van de doodstraf
Argumenten voor en tegen de doodstraf
Video: verhalen over de doodstraf
Succesvolle acties tegen de doodstraf
Doodstrafnetwerk
Spreekbeurt of werkstuk
Singapore moet Britse auteur van boek over de doodstraf vrijlaten
Amnesty International roept de autoriteiten van Singapore op om de Britse auteur Alan Shadrake onmiddellijk vrij te laten. Op 18 juli werd hij gearresteerd nadat hij een boek had gepubliceerd over de doodstraf in Singapore. In zijn boek Jolly Hanfman Singapore Justice in the Dock wordt kritisch ingegaan op het gebruik van de doodstraf in Singapore met onder andere een interview met de voormalige beul uit de Singaporese Changi gevangenis.
Geef gerechtigheid een gezicht!
Troy Davis werd in 1991 ter dood veroordeeld voor de moord op een politieagent. Bijna twintig jaar later zit Troy nog steeds in de dodencel, terwijl er twijfel is of hij daadwerkelijk schuldig is. Amnesty wil een grote beeltenis van Troy maken van duizenden gezichten van mensen die een eerlijk proces verlangen. De beeltenis zal over de hele wereld gebruikt worden om mensen bewust te maken van zijn zaak en de wrede werkelijkheid van de doodstraf.
De doodstraf in 2009: een positieve trend met een zwarte rand
Sinds Amnesty International in 1973 met haar werk tegen de doodstraf begon, is het aantal landen dat de doodstraf heeft afgeschaft opgelopen van 15 naar 95. Vandaag de dag heeft tweederde van alle landen de doodstraf bij wet of in praktijk afgeschaft. Nog maar 58 landen handhaven de doodstraf, waarvan er in het afgelopen jaar achttien daadwerkelijk executies uitvoerden. In totaal werden er tenminste 714 mensen door de staat om het leven gebracht door middel van ophanging, steniging, elektrocutie, fusilleren, onthoofding of een dodelijke injectie. De cijfers van China zijn hier niet bij opgenomen. Het is bekend dat China op grote schaal executeert, de aantallen zouden zelfs in de duizenden kunnen lopen. Maar zonder enige transparantie is het voor Amnesty International niet mogelijk iets over die aantallen te zeggen.
Lees verder in het achtergrondartikel
Download het Engelstalige rapport Death sentences and executions in 2009
De doodstraf in internationaal recht
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) stelt in artikel 3: 'Een ieder heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon'. De Universele Verklaring is juridisch niet bindend. Maar met verwijzing naar deze verklaring hebben hoge gerechtshoven in ondermeer Hongarije (in 1990) en Zuid-Afrika (in 1995) de doodstraf ongrondwettig verklaard. Internationaal bindend zijn wel de VN-verdragen, zoals het Verdrag over burgerrechten en politieke rechten. Artikel 6 stelt dat landen die de doodstraf niet hebben afgeschaft, haar alleen voor de ernstigste misdrijven mogen opleggen. De doodstraf mag niet worden opgelegd voor misdrijven begaan door personen onder de achttien jaar en zwangere vrouwen mogen niet ter dood worden gebracht.
De Algemene Vergadering van de VN heeft in 1989 het Tweede facultatieve protocol bij dit verdrag opgesteld, dat afschaffing van de doodstraf voorschrijft. Op 1 januari 2004 waren 55 staten, waaronder Nederland en België, partij bij dit protocol. De VN hebben ook bepaald dat de tribunalen voor de berechting van de oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië en in Rwanda, en ook het komende Internationale Strafhof de doodstraf niet kunnen opleggen. Eind 2007 werd door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een resolutie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot een wereldwijde opschorting van executies.
In 2002 is door de Raad van Europa het 13e Protocol bij de Europese Conventie voor de Rechten van de Mens aangenomen. Dit protocol bepaalt dat de doodstraf moet worden afgeschaft, onder alle omstandigheden. Dus ook in tijden van oorlog. Alle staten die partij zijn bij deze conventie kunnen ook partij worden bij het protocol. Ondertussen hebben 32 landen het protocol geratificeerd. Elf landen, waaronder Nederland, hebben het protocol wel ondertekend maar nog niet geratificeerd.
Toepassing van de doodstraf
Ruim vijftig jaar na de ondertekening van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) is de trend naar een wereldwijde afschaffing van de doodstraf onmiskenbaar.
Toen de UVRM werd aanvaard hadden acht landen de doodstraf afgeschaft. Tegenwoordig heeft meer dan de helft van landen ter wereld de doodstraf, al dan niet bij wet, uitgebannen. In elf landen staat de doodstraf alleen nog op bepaalde misdrijven in oorlogstijd. Meer dan 24 andere landen hebben de doodstraf nog wel in de wet staan, maar die straf de laatste tien jaar niet meer uitgevoerd.
De trend tot afschaffing is helaas niet overal doorgezet. De laatste jaren heeft een aantal landen de doodstraf zelfs opnieuw ingevoerd, vaak als antwoord op bezorgdheid onder de bevolking over de criminaliteit. In de landendossiers vindt u de stand van zaken met betrekking tot de doodstraf wereldwijd.
Argumenten voor en tegen de doodstraf
Een veelgebruikt argument voor de doodstraf is dat deze afschrikwekkender is dan enige andere straf. En daarmee een preventieve werking heeft tegen criminaliteit. Meerdere onderzoeken hebben echter aangetoond dat er geen verband is tussen de doodstraf en het aantal ernstige misdaden dat gepleegd wordt. Een ander veelgehoord argument is dat de doodstraf de enige manier is om moordenaars en verkrachters definitief onschadelijk te maken. Dit is echter is strijd met een belangrijk rechtsbeginsel: straffen kunnen alleen betrekking hebben op misdrijven die zijn gepleegd, niet op misdrijven die nog gepleegd zouden kunnen worden.
Een derde argument is dat van het aloude ‘oog om oog, tand om tand’. Dat is in een modern rechtsstelsel een oneigenlijke redenering. Straffen worden niet opgelegd uit wraak, maar om de samenleving een signaal te geven en de schuldige met harde hand te dwingen tot verbetering van zijn gedrag. Een rechter dient een zorgvuldige afweging te maken om de juiste straf te bepalen, in het volle besef dat dit voor de slachtoffers niet altijd een genoegdoening kan zijn.
Een voor de hand liggend argument tegen de doodstraf is dat de straf onomkeerbaar is. Altijd bestaat het risico dat een onschuldige wordt geëxecuteerd. In de Verenigde Staten zijn sinds 1973 113 personen uit de dodencel vrijgelaten nadat was gebleken dat zij ten onrechte tot de doodstraf waren veroordeeld. In 23 zaken in de twintigste eeuw kwam deze vaststelling pas nadat ze waren terechtgesteld.
De doodstraf blijkt ook onevenredig vaak zwakkere groepen in de samenleving te treffen. Zo wordt in de VS veel vaker de doodstraf geëist tegen een zwarte dan tegen een blanke dader. Een recent onderzoek toonde aan dat in Philadelphia (VS) de kans op de doodstraf vier keer hoger is voor een zwarte verdachte dan voor een blanke. En terwijl het aantal zwarte en blanke slachtoffers van moord in de VS ongeveer even hoog is, was 82 procent van alle geëxecuteerden sinds 1977 veroordeeld voor moord op een blanke.
Video: verhalen over de doodstraf
Hieronder twee video's die een beeld geven over Amnesty's acties tegen de doodstraf. Joaquin Jose Martinez was 24 jaar toen hij in de Verenigde Staten in de dodencel terechtkwam. Mede dankzij Amnesty's acties kwam hij vrij.
In de tweede korte film worden door Colin Firth verschillende verhalen verteld van mensen over de hele wereld die de doodstraf kregen opgelegd.
Succesvolle acties tegen de doodstraf
'Ik dank mijn leven aan Amnesty International' 
Begin april 2010 begroet een emotionele Hafez Ibrahim, Lamri Chirouf, onderzoeker bij Amnesty International en de man die hij ziet als zijn redder. Lamri Chirouf is er volgens Hafez, die ter dood werd veroordeeld voor een misdaad begaan toen hij minderjarig was, grotendeels verantwoordelijk voor dat hij niet is geëxecuteerd en is vrijgesproken. Lees verder
De Zuid-Koreaanse oppositieleider Kim Dae-jung werd in 1973 door de Koreaanse geheime dienst gekidnapt uit een hotel in Tokio, kort nadat hij daar een bijeenkomst van oppositie had geleid. De jaren zeventig bracht hij grotendeels in de gevangenis of onder huisarrest door. Amnesty voerde actie voor Kim; het doodvonnis werd in 1981 omgezet in gevangenisstraf. In 1982 kwam hij vrij. Hij schreef later een brief aan Amnesty waarin hij de organisatie bedankte: 'Ik heb mijn leven aan jullie te danken.' Kim werd in 1997 president van zijn land.
Zo heeft Amnesty International in de loop der jaren veel acties gevoerd tegen de doodstraf. Vaak waren deze acties succesvol.
Doodstrafnetwerk
Iedere maand een schrijfactie ontvangen over bijvoorbeeld afschaffing van de doodstraf in een bepaald land? Of over het ondertekenen van belangrijke mensenrechtenverdragen omtrent de doodstraf? Geef u dan op voor het doodstrafnetwerk.Spreekbeurt of werkstuk
Wil je een spreekbeurt of werkstuk maken over de doodstraf? Download dan de informatieset op onze jongerensite Young Amnesty.
 |
