De Koninklijke Marechaussee maakt een einde aan een demonstratie van klimaatactivisten op Schiphol Plaza.
© ANP/Nico Garstman

Wat houdt het demonstratierecht in?

Het demonstratierecht is vastgelegd in artikel 21 van het Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke Rechten, artikel 11 van het Europees Verdrag voor de Rechten voor de Mens, én in artikel 9 van de Nederlandse Grondwet.

Daarin staat dat iedereen het recht heeft om in het openbaar bij elkaar te komen, bijvoorbeeld voor een vergadering of een demonstratie. Je moet wel rekening houden met de rechten van anderen, en je mag de volksgezondheid niet in gevaar brengen of ernstige wanordelijkheden veroorzaken.

    

Wet openbare manifestaties

Burgemeesters kunnen ten aanzien van demonstraties maatregelen nemen. Wanneer dat mag en welke dat zijn staat uitgewerkt in de Wet openbare manifestaties (Wom). Op grond van artikel 5 van de Wom kan een burgemeester bijvoorbeeld de nodige voorwaarden verbinden aan een demonstratie, of zelfs overgaan tot een verbod. Maar demonstreren is een mensenrecht, en de overheid moet zich tot het uiterste inspannen om de demonstratie mogelijk te maken en te beschermen, en zo min mogelijk ingrijpen. Een demonstratie mag alleen op voorhand verboden worden als er sprake is van ernstige wanordelijkheden, (de vrees voor) een ramp en er bovendien onvoldoende politie beschikbaar is om dit gevaar af te wenden.