Saudi-Arabië zet bezoekers gevangen vanwege socialemediaberichten

Wie actief is op sociale media en Saudi-Arabië bezoekt, loopt het risico op een lange gevangenisstraf. Hierbij gaat het ook om posts die geplaatst werden vóór aankomst in Saudi-Arabië. Dit blijkt uit onderzoek van Amnesty International en de Saudische mensenrechtenorganisatie ALQST.

Minstens negen bezoekers uit verschillende landen zijn door Saudi-Arabië bestraft voor posts op sociale media. Een van hen is de Nederlands-Jemenitische Fahd Ramadhan uit Amsterdam, die meer dan anderhalf jaar gevangenzat en voor wie Amnesty International actievoerde. De negen werden tussen juli 2022 en eind 2025 gearresteerd toen ze in het land verbleven. Vier van de negen waren daar voor de hadj (de jaarlijkse grote Islamitische bedevaart) of de umrah (ook wel bekend als de ‘kleine bedevaart’, die je op elk moment van het jaar kunt verrichten). De andere vijf waren toeristen of waren op familiebezoek.

Oneerlijke processen

De Saudische autoriteiten namen sommige bezoekers vlak na hun aankomst in het land vast, anderen juist tijdens hun verblijf en weer anderen toen ze het land wilden verlaten. Ze werden ondervraagd over de berichten die ze op sociale media hadden geplaatst. De bezoekers werden langdurig vastgehouden zonder geldige reden, werden veroordeeld na zeer oneerlijke processen of kregen vertraagd toegang tot juridische hulp. In twee gevallen beletten de autoriteiten de gedetineerden om informatie te delen met hun familieleden in het buitenland.

Vrijheid van meningsuiting onderdrukt

“Terwijl Saudi-Arabië zich profileert als een internationale toeristische bestemming en fors investeert in toerisme als onderdeel van het ‘Vision 2030’-plan, arresteert en veroordeelt het tegelijkertijd bezoekers tot lange gevangenisstraffen. En dat alleen maar omdat zij hun recht op vrijheid van meningsuiting uitoefenen”, zegt Bissan Fakih van Amnesty International. “Mensen die naar Saudi-Arabië reizen om een once-in-a-lifetime religieuze pelgrimstocht te ondernemen of om hun dierbaren te bezoeken, komen plotseling in een nachtmerrie terecht. Zonder waarschuwing worden ze weggerukt van hun families, alleen vanwege posts op sociale media.”

“Al jaren onderdrukken de Saudische autoriteiten de vrijheid van meningsuiting van Saudische burgers. Die onderdrukking breiden ze nu uit naar buitenlandse bezoekers”, zegt Nadyeen Abdulaziz van ALQST. “Achter het zorgvuldig gecreëerde imago van Saudi-Arabië als een land dat openstaat voor de wereld, schuilt een klimaat van angst, in stand gehouden door strenge onderdrukking.”

Oproep Amnesty

Amnesty International en ALQST roepen landen op om druk uit te oefenen op Saoedi-Arabië om een einde te maken aan de onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting van zowel bezoekers als inwoners. Saudi-Arabië moet ook onmiddellijk de mensen vrij te laten die worden vastgehouden vanwege het uitoefenen van hun recht op vrijheid van meningsuiting.

Daarnaast moeten ministeries van Buitenlandse Zaken hun reisadviezen voor Saudi-Arabië updaten, zodat reizigers zich bewust zijn van de risico’s die hun activiteiten op sociale media met zich meebrengen als zij het land bezoeken. Dit is extra belangrijk nu Saoedi-Arabië meer toeristen aantrekt, met de Expo 2030 en het WK voetbal in 2034 in het verschiet.

Vision 2030

Saudi-Arabië heeft als doel gesteld om tegen 2030 150 miljoen toeristen te ontvangen als onderdeel van het ‘Vision 2030’-programma. Met dit programma wil de regering de Saoedische economie diverser maken, een ‘levendige’ samenleving bevorderen en het land op de kaart zetten als een bestemming voor de hele wereld. Tegelijkertijd houdt Saoedi-Arabië vast aan uiterst strenge wetten, waardoor er ernstige straffen worden opgelegd voor uitingen die gewoon onder het mensenrecht op vrijheid van meningsuiting vallen. De Saudische antiterrorismerechtbank, de Specialized Criminal Court (SCC), maakt stelselmatig gebruik van vage bepalingen in de wetten tegen cybercriminaliteit en terrorisme. Hierdoor worden meningen gelijkgesteld aan ‘terrorisme’.

Om wie gaat het?

Jemenitische Nederlander 18 maanden in de cel

De Saudische autoriteiten arresteerden op 20 november 2023 de Nederlands-Jemenitische staatsburger Fahd Ramadhan en hielden hem 18 maanden lang willekeurig vast. Ramadhan werd nooit formeel in staat van beschuldiging gesteld. Hij vermoedde dat de reden voor zijn detentie online berichten waren waarin hij sympathie toonde voor een criticus van de Saoedische koninklijke familie. Ondervragers hadden hem tijdens zijn voorlopige hechtenis gevraagd een document te ondertekenen met een opsomming van vier van zijn berichten op X. Hij werd in juni 2025 vrijgelaten.

Jarenlange celstraf voor Britse staatsburger

De Britse staatsburger Ahmed al-Doush zit een gevangenisstraf van vijf jaar uit na een oneerlijk proces op basis van beschuldigingen die voortvloeiden uit socialemediaberichten die hij had gepost vóór zijn bezoek aan Saoedi-Arabië. De Saoedische autoriteiten arresteerden Al-Doush, destijds senior bedrijfsanalist bij Bank of America, op 31 augustus 2024 op de luchthaven van Riyad. Hij zou terugvliegen naar het Verenigd Koninkrijk met zijn zwangere vrouw en twee kinderen. Het Specialized Criminal Court (SCC) veroordeelde hem op 12 mei 2025 tot tien jaar gevangenisstraf. Deze straf werd in april 2026 in hoger beroep teruggebracht tot vijf jaar. Ondanks herhaalde verzoeken hebben de Saoedische autoriteiten geen gerechtelijke documenten, zoals de vonnissen, gedeeld met zijn familie of zijn Britse advocaat.

Meer informatie

Hoe het met de andere zeven mensen gaat die Amnesty en ALQST hebben onderzocht, kun je lezen in het uitgebreide nieuwsbericht (Engelstalig).