Laat burgers niet de prijs betalen voor escalerend geweld in Jemen en Saudi-Arabië

Het gewapende geweld tussen de Houthi’s, de Jemenitische regering en Saudi-Arabië escaleerde de afgelopen weken enorm, met veel burgerslachtoffers tot gevolg.

“De risico’s voor burgers in Jemen en Saudi-Arabië nemen met de dag toe naarmate dit conflict verder escaleert”, reageert Heba Morayef, regionaal directeur voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika van Amnesty International. “Alle partijen in dit conflict moeten hun verplichtingen onder internationaal humanitair recht nakomen en burgers beschermen.”

De afgelopen week brachten dodelijke Houthi-aanvallen op luchthavens in Saudi-Arabië grote schade toe aan burgers. Zo kwamen bij een aanval op 10 oktober op luchthaven King Khalid in Riyad dertien mensen om het leven en raakten honderden anderen gewond. Het was de dodelijkste aanval in Saudi-Arabië in meer dan tien jaar. Tegelijkertijd werden grootschalige gewapende vijandelijkheden hervat in Jemen. Die hadden verwoestende gevolgen voor de burgerbevolking, met name aan de kust en in de omgeving van Ta’iz, de op twee na grootste stad van het land.

Het opzettelijk aanvallen van burgers en burgerluchthavens is verboden onder internationaal humanitair recht

Stoppen met aanvallen op burgers

“Burgers zijn nooit een legitiem doelwit. Zij mogen niet de prijs betalen voor een verdere escalatie”, zegt Morayef. “Het opzettelijk aanvallen van burgers of civiele infrastructuur, waaronder burgerluchthavens, is verboden onder internationaal humanitair recht. Het komt neer op een oorlogsmisdrijf. Alle strijdende partijen moeten onmiddellijk stoppen met rechtstreekse aanvallen op burgers en civiele infrastructuur, en met willekeurige of disproportionele aanvallen.”

In Jemen worstelen burgers met een ernstige humanitaire crisis door jarenlange, periodiek oplaaiende gevechten. Het huidige conflict verergert het lijden van de burgerbevolking. Het is van cruciaal belang dat de partijen alle haalbare voorzorgsmaatregelen nemen om schade aan burgers en civiele objecten te voorkomen of tot een minimum te beperken. Daarnaast moeten burgers onbelemmerde toegang krijgen tot humanitaire hulp.”

Escalatie van het conflict

De afgelopen weken namen de vijandelijkheden tussen de Houthi (die in delen van Jemen de feitelijke macht in handen hebben), de internationaal erkende Jemenitische regering en Saudi-Arabië sterk toe. Het hernieuwde conflict in Jemen is gerelateerd aan het regionale conflict waarbij de Verenigde Staten, Israël en Iran betrokken zijn. De Houthi’s worden gesteund door Iran, terwijl de Jemenitische regering steun ontvangt van Saudi-Arabië. Amnesty heeft gedocumenteerd dat sinds het conflict in 2015 begon, alle partijen bij het conflict ernstige mensenrechtenschendingen en schendingen van het internationaal humanitair recht hebben begaan. Waaronder vermoedelijk ook oorlogsmisdrijven.

De escalatie in Jemen volgt op het uiteenvallen van een door de Verenigde Naties bemiddeld staakt-het-vuren van juli 2026. Dit gebeurde na luchtaanvallen op de luchthaven van Sana’a, waarvoor de internationaal erkende regering van Jemen de verantwoordelijkheid opeiste.

Grondgevechten en nog meer luchtaanvallen

De escalatie ging gepaard met intensieve grondgevechten in Jemen tussen de Houthi’s en de Jemenitische regeringstroepen. Hieronder waren dodelijke aanvallen door Houthi-strijdkrachten op gebieden waar burgers wonen. Het mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties meldde eind september dat het sinds augustus ten minste 32 gedode burgers heeft geregistreerd, onder wie vijftien kinderen. Het werkelijke aantal dodelijke slachtoffers ligt echter aanzienlijk hoger.

Houthi-strijdkrachten voerden ook aanvallen uit op luchthavens, militaire installaties en olievoorzieningen in Saudi-Arabië, evenals op schepen op zee. Volgens The National beschadigden Houthi-aanvallen op burgerluchthavens in Saudi-Arabië tussen 5 en 11 oktober passagiersterminals en burgervliegtuigen. Daarbij kwamen ten minste twintig mensen om het leven en raakten meer dan 350 mensen gewond.

Daarnaast hervatte Saudi-Arabië zijn luchtaanvallen op Jemen. Volgens het Yemen Data Project kwamen daarbij ten minste 66 burgers om en raakten er negentig gewond.

Ondervoeding

De meest recente escalatie verergert de toch al ernstige humanitaire crisis in Jemen. Volgens cijfers van de Verenigde Naties kampen ten minste 18,3 miljoen mensen met acute voedselonzekerheid. Meer dan 2,2 miljoen kinderen jonger dan vijf jaar lijden aan acute ondervoeding. Dat geldt ook voor 1,3 miljoen vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven. Door het conflict en door bezuinigingen op humanitaire hulp, is de toegang tot voedsel en gezondheidszorg gestaag verslechterd.