Filipijnse huishoudelijke hulpen in Saudi-Arabië slachtoffer van uitbuiting en misbruik

Filipijnse vrouwen die als huishoudelijke hulp worden ingehuurd in Saudi-Arabië hebben te maken met uitbuiting en vernederende behandeling, en in sommige gevallen ook seksueel misbruik. Dat concludeert Amnesty International in een nieuw rapport.

Het rapport Once we step in their homes, we are no longer human”: Testimonies of Filipino women domestic workers in Saudi Arabia documenteert de ervaringen van 19 Filipijnse vrouwen die uit Saudi-Arabië zijn teruggekeerd tussen 2023 en 2026. In hun interviews vertelden de vrouwen hoe, zodra ze eenmaal in het huis van hun werkgever waren, de voorwaarden van hun contracten geen rol meer speelden en ze overgeleverd waren aan de ongecontroleerde macht van hun werkgever.

De staat faciliteert uitbuiting

De verhalen van de Filipijnse vrouwen lijken op die van Keniaanse vrouwen die werden geïnterviewd voor een rapport van Amnesty International uit 2025; zij werden stelselmatig door wervingsbureaus misleid over de aard van hun werk. Ook werden zij blootgesteld aan slopende en mishandelende omstandigheden, en aan racisme en discriminatie.

“Deze verhalen zijn geen op zichzelf staande gevallen. De schrijnende getuigenissen schetsen een zorgwekkend beeld van voortdurende, door de staat mogelijk gemaakte uitbuiting in een land met meer dan vier miljoen huishoudelijke hulpen,” zegt Martha Schaaf van Amnesty International. “Het is duidelijk dat voor veel te veel werknemers ernstige misstanden en intimidatie onlosmakelijk verbonden zijn aan het aannemen van een baan in Saudi-Arabië.”

De misstanden waarmee het huishoudelijk personeel te maken heeft komen in veel van de gevallen neer op dwangarbeid. Ook zijn er aanwijzingen dat er sprake is van mensenhandel, met het oog op arbeidsuitbuiting.

Hoe is de arbeidswetgeving geregeld?

Het zo genaamde kafala-systeem in Saudi-Arabië bindt werknemers uit het buitenland aan hun werkgever. De werkgever treedt vanaf het moment dat zij het land binnenkomen en gedurende hun hele dienstverband op als hun officiële ‘sponsor’ (of kafeel). Hoewel er hervormingen in het systeem zijn doorgevoerd, hebben huishoudelijke hulpverleners hier nauwelijks baat bij gehad. In de praktijk maakt uitbuiting nog altijd deel uit van het systeem, voor alle gemigreerde werknemers.

Volgens de getuigenissen werd het welzijn van de vrouwen veel meer bepaald door de wil van de werkgever dan door het contract dat ze hadden ondertekend, of door de wetten en voorschriften die bedoeld zijn om hen te beschermen.

Lange dagen zonder pauze

De werktijden gingen ver over de wettelijke limieten heen, van 14 tot wel 21 uur per dag. Dagelijkse pauzes waren onzeker en lunchpauzes bestonden niet. In de meeste gevallen maakten werkgevers het onmogelijk om ooit een vrije dag op te nemen.

Verschillende vrouwen verklaarden dat hun werkgever hen dwong om in meerdere huishoudens te werken, wat in strijd was met de voorwaarden van hun arbeidsovereenkomst.

Hana* moest in vijf huishoudens werken, “waaronder dat van mijn werkgever, zijn moeder, zijn broers en zussen en andere familieleden. Ik deed het werk in alle vijf de huizen. Elke dag trok ik van het ene huishouden naar het andere, zeven dagen per week.”

Ontsnappen aan seksueel misbruik

Het gebrek aan bewegingsvrijheid, verergerd door de wijdverbreide inbeslagname van paspoorten, wettelijke beperkingen op het zonder toestemming verlaten van het land en onbekendheid met de lokale taal en systemen, betekende dat veel van de geïnterviewde huishoudelijke hulpen in feite afhankelijk waren van hun werkgever. Niet alleen voor werk, maar ook voor de mogelijkheid om terug naar huis terug te gaan, zelfs wanneer ze aan misbruik wilden ontsnappen.

Cleo* kwam eind 2023 in Saudi-Arabië aan. Nadat haar werkgever haar maandenlang had verhinderd het huis te verlaten, begon hij haar voedsel te onthouden. Hij deed de koelkast op slot en beschuldigde haar van diefstal. Cleo vroeg haar werkgever haar terug te sturen naar haar wervingsbureau, zodat ze naar huis kon gaan. Dat proces was erg ingewikkeld en ging gepaard met verdere onmenselijke en vernederende behandeling, waaronder een indringende fouillering door haar werkgever om te controleren of ze niets uit het huis had meegenomen.

“Het was zo makkelijk om de Filippijnen te verlaten, maar het was zo moeilijk om terug te gaan”, vertelde Cleo. “Voordat ik het huis van mijn werkgever mocht verlaten, hebben ze me helemaal uitgekleed en elk deel van mijn lichaam geïnspecteerd.”

Verschillende vrouwen vertelden dat ze het slachtoffer waren geworden van seksuele intimidatie of aanranding, vaak wanneer ze alleen waren met hun mannelijke werkgever of een ander mannelijk familielid.

Isabel*, die zowel in het huis van haar werkgever als in dat van diens moeder moest werken, zei: “Op een dag trok ik het dekbed open en daar lag hij, in bed, onder het dekbed, terwijl hij masturbeerde en me riep om naast hem te komen liggen. Ik rende de kamer uit en ging naar het dakterras, de plek waar ik me altijd voor hem verstopte. Soms wilde ik dat ik bij de moeder van de werkgever verbleef. Het werk daar was te zwaar en erg moeilijk, maar ik voelde me daar tenminste veiliger.”

Rode draad: misbruik is ‘normaal’

De getuigenissen van Keniaanse en Filipijnse huishoudelijke hulp hadden één rode draad: veel vrouwen ervoeren misbruik als een normaal onderdeel van het leven als huishoudelijke hulp in Saudi-Arabie.

“Van Kenia tot de Filippijnen en daarbuiten worden de rechten van vrouwen die naar Saudi-Arabië reizen om te werken keer op keer geschonden. Dit wordt in de hand gewerkt door de aanhoudende passiviteit van de overheid en een arbeidsstelsel dat uitbuiting faciliteert en systemisch racisme in stand houdt,” zegt Martha Schaaf. “Ergens een baan aannemen mag niet betekenen dat je aan een loterij deelneemt, waarbij je rechten, veiligheid en vrijheid aan het toeval worden overgelaten.”

Wat moet er gebeuren?

Amnesty International roept de regering van Saudi-Arabië op om onmiddellijk alle beschuldigingen van misbruik, waaronder seksueel geweld, te onderzoeken en de daders voor de rechter te brengen, effectieve inspecties uit te voeren en het kafala-sponsorsysteem volledig af te schaffen. Hierbij moeten alle vereisten worden geschrapt die werknemers verplichten toestemming van hun werkgever te vragen om van baan te veranderen of het land te verlaten. Zij moeten in staat zijn om uit eigen vrije wil te vertrekken. Ook de Filippijnen en andere landen die werknemers naar het buitenland sturen, hebben de plicht om hun burgers te beschermen tegen mensenrechtenschendingen.

Amnesty International pleit er bovendien voor dat huishoudelijk personeel onder de Saudische arbeidswetgeving wordt gebracht om gelijke rechten te waarborgen en bestaande beschermingsmaatregelen effectief te handhaven, onder meer door werkgevers te bestraffen die misbruik maken van hun personeel.

Saudi-Arabië reageert op de bevindingen

In reactie op de bevindingen van Amnesty International verklaarde de Saudische regering dat huishoudelijk personeel beschermd wordt door de bestaande regelgeving en dat alle beschuldigingen van misbruik serieus worden genomen en onderzocht. De regering wees op maatregelen die gericht zijn op het versterken van de bescherming en de handhaving, waaronder gestandaardiseerde contracten, het loonbeschermingssysteem en verzekeringsregelingen, klachtenprocedures en mogelijkheden voor werknemers om van werkgever te veranderen in geval van misbruik of overtredingen van de regelgeving.

De regering reageerde niet op een verzoek om data en gaf geen antwoord op gedetailleerde vragen over de uitvoering en handhaving van haar hervormingen en andere maatregelen ter bescherming van huishoudelijk personeel. Bovendien wijzen de bevindingen van Amnesty International in dit rapport, in lijn met eerder onderzoek, erop dat de bestaande waarborgen grotendeels ontoereikend zijn gebleken om huishoudelijk personeel tegen misbruik te beschermen.

*Namen zijn om veiligheidsredenen gewijzigd.