Afgepakt protestbord? Dat mag niet zomaar

Demonstraties zijn bedoeld om gehoord te worden. Protestborden mogen dan ook beledigen of schokken. Toch pakt de politie soms onterecht protestborden af. Amnesty stond twee demonstranten bij en roept de politie op om het demonstratierecht beter te beschermen.

Amnesty krijgt vaak vragen over wat er wel of niet op een protestbord mag staan. Het antwoord is simpel: demonstraties mogen schuren en uitingen tijdens demonstraties mogen aanstootgevend zijn. Zelfs uitlatingen die de overheid of publieke figuren beledigen of schokken zijn beschermd. Zolang een uiting tenminste geen haat aanwakkert of aanzet tot geweld.

Als de politie denkt dat een uiting strafbaar is, moet zij eerst overleggen met het Openbaar Ministerie (OM). Pas na een beoordeling van het OM dat dat inderdaad zo is, kan de politie besluiten om het bord in beslag te nemen of de demonstrant aan te houden. Maar het komt regelmatig voor dat de politie tijdens een demonstratie al eerder ingrijpt. Dit gaat in tegen het demonstratierecht en de vrijheid van meningsuiting. Het afpakken van protestborden kan een afschrikwekkend effect (chilling effect) hebben: mensen weten niet meer goed wat ze mogen zeggen.

Klacht en rechtszaken over afgepakte borden

Amnesty Nederland heeft in 2025 twee demonstranten wiens protestborden waren afgepakt door de politie ondersteund in het indienen van een klacht. Op beide borden werd een vergelijking gemaakt tussen Adolf Hitler en Benjamin Netanyahu, en op een van de twee borden ook tussen Anne Frank en Hind Rajab, een meisje uit Gaza dat op vijfjarige leeftijd door het Israëlische leger is gedood.

Uit rechtspraak van het Europees Hof van de Rechten van de Mens blijkt dat kritiek op staatshoofden tijdens demonstraties moet kunnen, en dat je een staatshoofd zelfs met Adolf Hitler mag vergelijken. Het OM besloot dan ook, nadat de klachten waren ingediend, om in beide zaken niet te vervolgen en oordeelde dat de demonstranten ten onrechte als verdachte waren aangemerkt.

In een vergelijkbare zaak, over een bord met toenmalig minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber met een Hitler-snor, oordeelde de politierechter ook dat deze uiting is toegestaan.

Oproep aan de politie

De advocaat die de demonstranten bijstond, Willem Jebbink, stuurde een brief aan de politie met daarin als boodschap: de politie zou als uitgangspunt moeten hanteren om niet op te treden tegen uitingen waarin publieke personen worden vergeleken met Hitler of nazi’s. De brief is hier terug te lezen.

Ook Amnesty roept de politie op om terughoudend te zijn in mensen uit een demonstratie halen bij vermoedens van strafbare uitingen op een protestbord. Het recht om deel te nemen aan een demonstratie staat voorop.

Heb jij iets vergelijkbaars meegemaakt? Of heb jij vragen over jouw protestbord? Neem dan contact op met demonstreren@amnesty.nl