De afgelopen decennia schaften steeds meer landen de doodstraf af. de laatste tien jaar deden 36 landen dat in wetgeving en praktijk. Wereldwijd zijn er nu 141 landen die doodstraf afschaften. In 1977, toen Amnesty International haar wereldwijde campagne tegen de doodstraf begon, waren er maar zestien landen die de doodstraf hadden afgeschaft. Nog 57 landen handhaven de doodstraf. Minder dan een derde van deze landen heeft de afgelopen vier jaar jaarlijks gevangenen geëxecuteerd.
Ondanks enige tegenslag zette de wereldwijde trend richting afschaffing van de doodstraf in 2012 door. Dat is de conclusie van het onderzoek naar doodvonnissen en executies dat Amnesty International jaarlijks uitvoert.
Hoewel India, Japan, Pakistan en Gambia weer zijn begonnen met executeren en er een alarmerende toename van het aantal executies in Irak plaatsvond, bleef het uitvoeren van de doodstraf beperkt tot een geïsoleerde groep van landen. Wereldwijd is afschaffing nog steeds de trend. Slechts in 21 landen werden executies uitgevoerd in 2012. Dit aantal is bijna gelijk gebleven ten opzichte van 2011, maar verminderd ten opzichte van de 28 landen tien jaar eerder in 2003. Wereldwijd hebben nu 140 landen de doodstraf afgeschaft in wetgeving of in de praktijk.
In 2012 zijn wereldwijd ten minste 682 executies uitgevoerd, twee meer dan in 2011. Minstens 1.722 keer werd de doodstraf opgelegd in 58 landen, ten opzichte van 1.923 keer in 63 landen het jaar daarvoor. Bij deze cijfers zijn niet de vermoedelijk duizenden executies in China meegenomen, omdat de exacte cijfers niet worden prijsgegeven door de Chinese autoriteiten. Ten minste 23.286 mensen zitten wereldwijd in een dodencel in afwachting van het voltrekken van hun vonnis.
> Lees volledige nieuwsbericht over het nieuwe doodstrafrapport
> Lees het volledige Engelstalige rapport Death Sentences and Executions 2012
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) stelt in artikel 3: 'Een ieder heeft recht op leven, vrijheid en onschendbaarheid van zijn persoon'. De Universele Verklaring is juridisch niet bindend. Maar met verwijzing naar deze verklaring hebben hoge gerechtshoven in ondermeer Hongarije (in 1990) en Zuid-Afrika (in 1995) de doodstraf ongrondwettig verklaard.
Internationaal bindend zijn wel de VN-verdragen en bijbehorende protocollen. De VN hebben in 1989 een protocol aangenomen dat afschaffing van de doodstraf voorschrijft. Tientallen staten, waaronder Nederland en België, zijn daarbij partij. > Lees meer over de doodstraf in de encyclopedie
Een veelgebruikt argument voor de doodstraf is dat deze afschrikwekkender is dan enige andere straf. En daarmee een preventieve werking heeft tegen criminaliteit. Meerdere onderzoeken hebben echter aangetoond dat er geen verband is tussen de doodstraf en het aantal ernstige misdrijven dat gepleegd wordt. Ook andere argumenten voor de doodstraf zijn niet steekhoudend.
> Lees meer over campagnes tegen de doodstraf.
Begin april 2010 begroet een emotionele Hafez Ibrahim Amnesty-onderzoeker Lamri Chirouf. Ibrahim, die ter dood werd veroordeeld voor een misdrijf begaan toen hij minderjarig was, gelooft dat hij het grotendeels aan Chirouf te danken heeft dat hij niet is geëxecuteerd en is vrijgesproken. > Lees verder over Hafez Ibrahim
De Zuid-Koreaanse oppositieleider Kim Dae-jung werd in 1973 door de Koreaanse geheime dienst gekidnapt uit een hotel in Tokio, kort nadat hij daar een bijeenkomst van de oppositie had geleid. De jaren zeventig bracht hij grotendeels in de gevangenis of onder huisarrest door. Amnesty voerde actie voor Kim; het doodvonnis werd in 1981 omgezet in gevangenisstraf. In 1982 kwam hij vrij. Hij schreef later een brief aan Amnesty waarin hij de organisatie bedankte: 'Ik heb mijn leven aan jullie te danken.' Kim werd in 1997 president van zijn land.
Wil je een spreekbeurt of werkstuk maken over de doodstraf? Download dan de informatieset op www.amnestyopschool.nl.
Amnesty International is niet verantwoordelijk voor informatie op externe websites.
