De Russische grondwet uit 1993 is heel duidelijk: volgens artikel 31 hebben alle Russische burgers het recht om vreedzame demonstraties te houden. In de praktijk is dit een loze belofte. Door een opeenstapeling van repressieve wetgeving is vreedzaam demonstreren nagenoeg onmogelijk in Rusland. Zeker als je kritiek op de overheid hebt.

Repressieve wetten

Sinds 2004 is er een demonstratiewet. Deze wet is in de loop der jaren steeds strenger geworden. Zeker na grootschalige demonstraties in 2012 en de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022. Ook andere wetten, zoals de Russische strafwet en wetgeving tegen ‘extremisme’, maken het leven van vreedzame demonstranten steeds moeilijker. Wetten zijn zo vaag mogelijk geformuleerd, zodat autoriteiten ze op iedereen kunnen toepassen die ze willen.

De gevolgen van deze repressieve wetten:

• de straffen voor overtredingen zijn veel strenger geworden met hoge boetes en gevangenisstraffen tot 15 jaar
• het is onmogelijk om toestemming te krijgen voor een demonstratie die kritisch is op de overheid
• er zijn heel veel thema’s (kritiek op de oorlog in Oekraïne, lhbtqia+-gerelateerde onderwerpen) waar je niet over mag praten
• de autoriteiten zetten gezichtsherkenning en andere technische middelen in om demonstranten te herkennen en aan te pakken
• de autoriteiten slaan demonstraties met veel geweld neer