Twee jaar na dood Navalny blijft Rusland zijn aanhangers lastigvallen
Twee jaar na het overlijden van de Russische oppositieleider en gewetensgevangene Aleksei Navalny, worden zijn aanhangers steeds strenger vervolgd. “Deze dag moet ons eraan herinneren dat de Russische staat verantwoordelijk is voor de dood van Aleksei Navalny”, zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International.
Aleksei Navalny stierf in een afgelegen strafkolonie binnen de poolcirkel. Hij was een van de meest onverschrokken stemmen tegen corruptie en staatsrepressie in Rusland. “De Russische autoriteiten zijn nog steeds niet aansprakelijk gesteld voor zijn dood, maar de waarheid is niet begraven. Integendeel, de laatste onthullingen dat Navalny is gedood door de zeer giftige stof epibatidine laten zien dat pogingen om de omstandigheden van zijn dood te verhullen niet zijn gelukt”, zegt Callamard.
Internationaal onderzoek
Op 14 februari 2026 verklaarden Nederland, Frankrijk, Zweden, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk op basis van uitgebreid onderzoek dat Aleksei Navalny om het leven was gebracht met epibatidine. Deze zeer giftige substantie zou zijn waargenomen in biologische monsters die zijn afgenomen voordat Navalny werd begraven. In de verklaring stond dat alleen “de Russische staat de middelen, het motief en de kans had om het middel in te zetten”. Het Verenigd Koninkrijk heeft aangegeven de zaak door te verwijzen naar de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens, omdat de productie en het gebruik van dit gif verboden is onder conventies die Rusland heeft ondertekend.
Dankzij internationale samenwerking en de moed en vasteradenheid van mensen in Rusland die ervoor zorgden dat belangrijk bewijsmateriaal behouden bleef en forensisch onderzocht kon worden, is nu meer bekend over de doodsoorzaak van Navalny.
“De vrienden en collega’s van Navalny liepen groot risico, maar hebben het bewijs veilig kunnen stellen dat nodig was om de waarheid boven te halen die Putin probeerde te begraven”, zegt Callamard.
Brede golf van repressie
In het afgelopen jaar zijn advocaten en andere medewerkers van Aleksei Navalny allemaal veroordeeld tot lange gevangenisstraffen, alleen omdat zij op vreedzame wijze hun mensenrechten hebben uitgeoefend.
Deze vervolgingen maken deel uit van een veel bredere golf van repressie. De Russische autoriteiten spanden meer dan 100 strafzaken aan wegens vermeende donaties aan de FBK, dat willekeurig is aangemerkt als een ‘extremistische’ en recent als een ‘terroristische’ organisatie. Deze wijdverbreide en systematische vervolging van sympathisanten van Navalny wordt continu opgevoerd. Onder de nieuwe aanduiding ‘terroristisch’ kunnen aanhangers nog strengere straffen krijgen, waaronder levenslange gevangenisstraf.
Oproep Amnesty International
De Russische autoriteiten moeten iedereen onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrijlaten die alleen maar zijn opgesloten vanwege hun banden met Aleksei Navalny of zijn werk. Rusland moet hun onrechtmatige veroordelingen ongedaan maken. Amnesty benadrukt dat Rusland moet ophouden met het misbruiken van ‘extremisme’- en ‘terrorisme’-wetten om vreedzame critici van de autoriteiten te vervolgen. We roepen staten en internationale organisaties op om individuele gevallen publiekelijk aan de kaak te stellen en internationale monitoring en verantwoording te ondersteunen. We roepen staten ook op om internationale bescherming, waaronder asiel, te bieden aan aanhangers van Navalny die het risico lopen op politiek gemotiveerde vervolging.
Achtergrond
In december 2025 handhaafde de rechtbank van Moskou de gevangenisstraffen van 5,5 jaar tegen de journalisten Antonina Favorskaya en Artyom Kriger en freelancers Sergei Karelin en Konstantin Gabov. Zij werkten respectievelijk voor het mediaproject Sotavision en het YouTube-kanaal Navalny Live, waarvoor ze verslag deden van de ontwikkelingen rond Aleksei Navalny en de FBK.
In september 2025 handhaafde een rechtbank ook de straffen van eerder dat jaar voor de advocaten van Navalny: Vadim Kobzev (5,5 jaar), Aleksei Liptser (5 jaar) en Igor Sergunin (3,5 jaar).
Alleen al in 2025 behandelden Russische rechtbanken ten minste 79 strafzaken in verband met donaties aan de FBK. Dit is een sterke stijging ten opzichte van voorgaande jaren, met 2 zaken in 2022, 4 in 2023 en 27 in 2024. In 2025 werden ten minste 96 mensen vervolgd, vaak voor donaties variërend van 100 tot 14.000 roebel (1,10 tot 153 euro). In acht zaken legden rechtbanken gevangenisstraffen op van drie maanden tot vijf jaar, waarbij één zaak resulteerde in een gevangenisstraf van twaalf jaar. Het werkelijke aantal zaken ligt waarschijnlijk hoger, omdat er geen officiële statistieken worden gepubliceerd en de gegevens van de rechtbanken onvolledig zijn.
