Rechtszaak na uitblijven reddingsactie dodelijke schipbreuk in Italië

Op 30 januari staan zes Italiaanse kustwacht- en douaneambtenaren terecht omdat zij hebben verzaakt een reddingsoperatie op te starten na een schipbreuk voor de kust van het Zuid-Italiaanse Cutro. In februari 2023 kwamen daarbij meer dan negentig mensen om het leven.

In de Italiaanse regio Calabrië kwam op 25 en 26 februari 2023 op enkele meters van de kust een houten boot met ongeveer 200 mensen aan boord in nood. Lokale vissers, zoals Vincenzo, hielpen vrijwillig bij de reddingsoperatie, maar voor veel mensen aan boord was het al te laat. Het schip Summer Love zonk en tenminste 94 mensen, onder wie 34 kinderen verdronken. Een onbekend aantal mensen raakte vermist op zee. Een officiële reddingsoperatie bleef uit. Meer dan 50 overlevenden en familieleden van slachtoffers zullen als benadeelde partij deelnemen aan de rechtszaak, evenals ngo’s.

“Deze rechtszaak probeert vast te stellen of er individuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid bestaat voor de dood van tientallen mensen en kinderen,” zegt Serena Chiodo van Amnesty International. “De mensen die bij Cutro verdronken, hadden nog in leven kunnen zijn als de autoriteiten hadden gehandeld in overeenstemming met hun zoek- en reddingsverplichtingen”.

Reeks dodelijke schipbreuken

In de nasleep van de schipbreuk bij Cutro bleek uit gelekte documenten dat de regering de afgelopen jaren onterecht minder reageerde op noodoproepen van vluchtelingen en migranten op zee. Deze houding droeg mogelijk bij aan de ramp.

Het proces vindt plaats terwijl er de afgelopen week een reeks dodelijke schipbreuken plaatsvond. Volgens schattingen van VN-agentschappen zijn honderden mensen verdronken bij pogingen om de Middellandse Zee over te steken.

“Zoals de afgelopen dagen opnieuw zichtbaar werd, zijn dodelijke schipbreuken in de Middellandse Zee een wrede en voortdurende realiteit,” zegt Chiodo. Het centrale Middellandse Zeegebied blijft een van de gevaarlijkste migratieroutes ter wereld. Dit wordt nog verergerd doordat Europese staten falen bij adequate zoek- en reddingsoperaties en de voortdurende harde aanpak van reddingsschepen van ngo’s door de Italiaanse regering.

“Als Europese regeringen de toegang tot veilige en legale routes voor mensen op de vlucht zouden verbeteren, zouden minder mensen gedwongen worden om levensgevaarlijke reizen te maken, “ reageert Chiodo.

Achtergrond

Volgens internationaal recht zijn staten verplicht tot opsporing en redding. Ze moeten zorgen voor snelle coördinatie van reddingsoperaties en voor het redden van mensen in nood op zee in hun gebied.

Uit een onderzoek van Lighthouse Reports bleek dat Frontex en de Italiaanse autoriteiten enkele uren voor de schipbreuk informatie hadden die verdrinkingen had kunnen voorkomen. Ze waren bijvoorbeeld op de hoogte van de slechte weersomstandigheden en dat er waarschijnlijk mensen benedendeks aanwezig waren.

Amnesty International wees de Italiaanse autoriteiten op de tekortkomingen in hun reactie op de schipbreuk. In maart 2023 deed de organisatie een dringende oproep aan de Italiaanse autoriteiten tot een herziening van de zoek- en reddingsprocedures en het visumbeleid.

Op 24 januari meldde de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) dat het centrale Middellandse Zeegebied nog steeds de dodelijkste migratieroute ter wereld is. Alleen al vorig jaar waren er minstens 1340 dodelijke slachtoffers.