Nationale Ombudsman geeft Mpanzu Bamenga gelijk over etnisch profileren

Drie jaar nadat het Gerechtshof oordeelde dat de werkwijze van de Koninklijke Marechausee (KMar) een vorm van rassendiscriminatie was en per direct moest stoppen, geeft nu ook de Nationale Ombudsman kamerlid Mpanzu Bamenga gelijk: hij is in 2018 etnisch geprofileerd door de KMar.

In 2018 werd Mpanzu Bamenga op Eindhoven Airport door de Marechaussee uit de rij gehaald voor een controle. Hij vond dat er sprake was van etnisch profileren en deelde een klacht in. Dit leidde later tot een rechtszaak van meerdere partijen, waaronder Amnesty International, PILP en Controle Alt Delete, tegen de Staat over etnisch profileren door de Koninklijke Marechaussee. In februari 2023 oordeelde de rechter dat de werkwijze van de Marechaussee een vorm van rassendiscriminatie is en verbood deze werkwijze.

De erkenning dat hij etnisch geprofileerd werd, is voor Bamenga belangrijk: “Vooruitgang begint wanneer mensen weigeren te accepteren dat onrecht normaal is. Wat vandaag erkend wordt, wist ik jaren geleden al: etnisch profileren is onrechtvaardig. Deze uitspraak laat zien dat strijden voor een eerlijkere wereld loont. En dat in Nederland niemand mag worden beoordeeld op huidskleur of afkomst. Verandering is mogelijk!”

Taken KMar liepen door elkaar

De ombudsman gaf aan dat er bij de controle van Bamenga sprake was van een vervlechting van taken: Bamenga werd geselecteerd voor een zogenaamde MTV (Mobiel Toezicht Veiligheid)-controle, die het tegengaan van illegale migratie als doel heeft. Later bleek dat hij was gecontroleerd op basis van informatie van de politie over internationale geldsmokkel, wat niet het doel is van een MTV-controle.

Wanneer de KMar tijdens de MTV-controles in feite de politietaak uitoefent, zou de KMar alleen tot een controle mogen overgaan wanneer er sprake is van een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit en niet pro-actief.

Wettelijk verbod op etnisch profileren

“De bescherming van mensen tegen discriminatie door de overheid schiet tekort in Nederland”, zegt Dagmar Oudshoorn, directeur van Amnesty International Nederland.  “Mensen lopen nog steeds het risico etnisch geprofileerd te worden. Amnesty International vindt daarom ook dat het de hoogste tijd is voor is een algeheel wettelijk verbod op etnisch profileren.”

De overheid moet er daarnaast voor zorgen dat burgers die te maken krijgen met etnisch profileren of discriminatie bij controles een effectieve rechtsbescherming krijgen. Een goed functionerende klachtenprocedure is noodzakelijk: mensen moeten misstanden kunnen aankaarten. Meldingen en klachten moeten onafhankelijk en binnen een redelijk termijn worden onderzocht.