Passieve houding EU richting Israël duurt voort: lidstaten aan zet
Op 13 juli bespraken de Europese ministers van Buitenlandse Zaken de mogelijkheden om de handel met illegale Israëlische nederzettingen te beperken. Amnesty International vindt het beschamend dat de EU geen enkele optie heeft aangenomen en dringt er bij de lidstaten op aan zelf maatregelen te nemen tegen Israël.
Een jaar geleden stelde de Europese Commissie vast dat Israël zich niet houdt aan de afspraken uit het EU-Israël Associatieverdrag. Amnesty International waarschuwt al 25 jaar dat Israël deze afspraken schendt.
Het EU-Israël Associatieverdrag
De EU en Israël sloten in 1995 een Associatieverdrag. Deze overeenkomst regelt de politieke en economische samenwerking tussen de EU en Israël, met handelsvoordelen voor Israël. Het verdrag trad in 2000 in werking. Dit soort verdragen hebben als doel de economische en politieke samenwerking te verbeteren.
Naast de afspraken over handel, staan in het verdrag ook afspraken over het respecteren van mensenrechten en democratische principes. Deze afspraken zijn vastgelegd in artikel 2 van het verdrag. Hier houdt Israël zich niet aan.
Eerdere oproepen
Tijdens een vergadering in april dit jaar riepen de ministers van Buitenlandse Zaken van België, Ierland, Slovenië en Spanje ook al zonder succes op tot het tijdelijk stopzetten van de overeenkomst met Israël. Ook een miljoen mensen in Europa, meer dan 75 ngo’s, bijna 400 voormalige diplomaten en VN-deskundigen deden tevergeefs deze oproep.
Meer dan beschamend
Ondanks alle oproepen tot opschorting van het verdrag en de bevestiging van de Europese Commissie dat Israël het verdrag schendt, volgen er geen beperkingen op de handel met Israël.
“Het is meer dan beschamend dat een meerderheid van de EU-lidstaten, onder leiding van Duitsland en Italië, de opschorting van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël blijft blokkeren,” zei Erika Guevara-Rosas van Amnesty International. Landen die het internationaal recht beloven na te leven, moeten niet toekijken als anderen die regels breken.”
Verplichtingen Europese Unie
De EU en alle lidstaten hebben de plicht om te voorkomen dat handel en investeringen bijdragen aan de onwettige bezetting van Palestijns grondgebied door Israël.
Dat geldt ook voor activiteiten die de aanleg, uitbreiding of het voortbestaan van illegale Israëlische nederzettingen ondersteunen. Deze verplichting is vastgelegd in het advies van het Internationaal Gerechtshof van juli 2024.
Om aan deze verplichting te voldoen, moet de EU op zijn minst handel met illegale nederzettingen verbieden. Dat verbod moet gelden voor goederen, diensten en investeringen die van, naar of in deze nederzettingen gaan.
Cruciale kans voor Ierland
Op 1 juli nam Ierland het roulerende voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie over. Ierland is een uitgesproken criticus van de wreedheden van Israël in Bezet Palestijns Gebied en Libanon.
“Als huidige voorzitter van de Raad van de EU bevindt Ierland zich in een krachtige positie om de koers van de EU ten aanzien van Israël te beïnvloeden,” aldus Guevara-Rosas. “Het land moet deze cruciale kans aangrijpen om ervoor te zorgen dat de lidstaten hun verplichtingen volgens het internationaal recht nakomen.”
Ierland kent een geschiedenis van kolonisatie, hongersnood en conflict. Het land speelde bovendien een voortrekkersrol in de strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika en zette recent stappen om de invoer van goederen uit nederzettingen te beperken. “Die positie geeft Ierland gezag”, zegt Guevara-Rosas. Dat moet het land gebruiken om Israël ter verantwoording te roepen voor ernstige mensenrechtenschendingen en om ervoor te zorgen dat mensenrechten centraal staan in het EU-beleid voor Bezet Palestijns Gebied.”
Oproep Amnesty International
Als de EU er niet in slaagt om gezamenlijk op te treden, moeten de lidstaten zelf maatregelen nemen. Zij moeten alle vormen van samenwerking met Israël stopzetten die bijdragen aan ernstige schendingen van het internationaal recht. Dat betekent onder meer een volledig verbod op de export van wapens, bewakingsapparatuur en aanverwante technologie. Ook moeten lidtstaten alle handel met en investeringen in de illegale Israëlische nederzettingen in Bezet Palestijns Gebied verbieden.
De EU moet ervoor zorgen dat Israël niet langer zonder gevolgen wegkomt met ernstige schendingen van het internationaal rechtals de genocide op Palestijnen in Gaza, het apartheidsregime tegen Palestijnen, de campagne van etnische zuivering op de bezette Westelijke Jordaanoever, de onwettige bezetting van Palestijns grondgebied en oorlogsmisdrijven in Libanon.