Weigering pauze handelsakkoord met Israël toont moreel falen EU

België, Ierland, Slovenië en Spanje riepen dinsdag 21 april 2026 tijdens een vergadering van EU-ministers op tot het tijdelijk stopzetten van de handelsovereenkomst tussen de Europese Unie (EU) en Israël. Zij kregen niet genoeg medestanders. Amnesty International spreekt van een moreel falen.

Een miljoen mensen in Europa, meer dan 75 ngo’s, bijna 400 voormalige diplomaten en VN-deskundigen riepen al op tot onmiddellijke opschorting van de overeenkomst. De Ministers van Buitenlandse Zaken van België, Ierland, Slovenië en Spanje slaagden er afgelopen dinsdag niet in hun collega’s uit andere EU-landen te overtuigen. Duitsland en Italië speelden een sleutelrol bij het blokkeren van de opschorting. Ook Nederland heeft een kans laten liggen om zich duidelijk uit te spreken voor opschorting van het verdrag.

“Het besluit van de EU om haar handelsovereenkomst met Israël te handhaven is een moreel falen, Het getuigt van schaamteloze minachting voor het leven van burgers, met name in Bezet Palestijns Gebied en in Libanon”, zegt Erika Guevara-Rosas van Amnesty International.

Het EU-Israël Associatieverdrag

De EU en Israël sloten in 1995 een Associatieverdrag. Deze overeenkomst regelt de politieke en economische samenwerking tussen de EU en Israël, met handelsvoordelen voor Israël. Het verdrag trad in 2000 in werking. Dit soort verdragen hebben als doel de economische en politieke samenwerking te verbeteren.

Naast de afspraken over handel, staan in het verdrag ook afspraken over het respecteren van mensenrechten en democratische principes. Deze afspraken zijn vastgelegd in artikel 2 van het verdrag. Hier houdt Israël zich niet aan.

Oproep om het verdrag te herzien

Amnesty International roept de EU-leiders al langer op om het Associatieverdrag te herzien. EU-lidstaten zijn namelijk verplicht om handel en investeringen die bijdragen aan het in stand houden van de illegale Israëlische bezetting van Bezet Palestijns Gebied te voorkomen. Ook mogen zij geen hulp of steun verlenen aan het plegen van misdrijven onder internationaal recht.

Op 20 mei 2025 nam de Europese Unie een verzoek in behandeling om te onderzoeken of Israël zijn verplichtingen onder artikel 2 van het EU-Israël Associatieverdrag heeft geschonden. Zeventien landen steunden dit verzoek.

Israël overschrijdt elke rode lijn

Bijna een jaar geleden oordeelde de EU dat de misdaden van Israël tegen Palestijnen volgens het internationaal recht in strijd zijn met de mensenrechtenclausule van de overeenkomst. Sindsdien gaat Israël door met het overschrijden van elke rode lijn van de EU.

“Doordat de internationale gemeenschap, waaronder de EU, Israël al decennialang niet ter verantwoording roept, voelt het land zich alleen maar aangemoedigd om het internationaal humanitair recht steeds verder te schenden” zegt Guevara-Rosas. “Dit blijkt uit de genocide die Israël pleegt op Palestijnen in Gaza, de voortdurende illegale bezetting van het gehele Bezette Palestijnse Gebied, het apartheidssysteem dat Israël oplegt aan alle Palestijnen, en de nieuwe doodstrafwet, die in de praktijk uitsluitend op Palestijnen van toepassing zal zijn.”

“Sinds het zogenaamde staakt-het-vuren in Gaza in oktober 2025, zijn meer dan 740 Palestijnen gedood. De EU probeert haar passieve opstelling te rechtvaardigen met dit staakt-het-vuren,

De Israëlische luchtaanvallen, beschietingen en wrede blokkades duren echter voort. In Libanon hebben Israëlische troepen duizenden mensen gedood en verwond, waaronder gezondheidswerkers. Sinds de hernieuwde escalatie van de vijandelijkheden met Hezbollah op 2 maart hebben de troepen meer dan een miljoen mensen op de vlucht gejaagd.”

De EU mag het fragiele staakt-het-vuren niet opnieuw als excuus gebruiken om Israël nog een vrijbrief te geven. Elk uitstel versterkt de straffeloosheid alleen maar en effent de weg voor verdere ernstige schendingen van de mensenrechten. De EU-lidstaten moeten de zaken dringend in eigen hand nemen en eenzijdig alle vormen van samenwerking met Israël opschorten die kunnen bijdragen aan de ernstige schendingen van het internationaal recht door dat land.

Weer geen concrete maatregelen

Het opzeggen van het volledige Associatieverdrag vereist een unaniem besluit van alle EU-lidstaten. De kans dat dit gebeurt is zeer klein. Wel kan het handelsdeel van het verdrag worden opgeschort. Dat zou grote gevolgen hebben, omdat de EU de belangrijkste handelspartner van Israël is. Hiervoor is een gekwalificeerde meerderheid nodig: minstens 55 procent van de lidstaten moet instemmen, en samen moeten zij ten minste 65 procent van de EU‑bevolking vertegenwoordigen. Tijdens het overleg van 21 april werd die meerderheid niet gehaald. Ook slaagden de EU‑ministers er niet in om het eens te worden over concrete maatregelen, waardoor daadwerkelijke actie opnieuw is uitgesteld.

Oproep Amnesty International

Het opschorten van de handelsovereenkomst tussen de EU en Israël is een van de concrete stappen die de EU kan en moet nemen. Daarmee kan zij druk uitoefenen om een einde te maken aan de schendingen door Israël én voorkomen dat de EU zelf medeplichtig raakt.

Amnesty International benadrukt dat de EU haar optreden in overeenstemming moet brengen met het internationaal recht door de handel met de illegale Israëlische nederzettingen in de bezette Palestijnse gebieden te verbieden. België, Ierland, Nederland, Slovenië en Spanje steunen deze oproep al langer. Frankrijk en Zweden schaarden zich onlangs ook achter de oproep. Tot die tijd moeten de lidstaten nationale verboden op handel met de nederzettingen invoeren.

Amnesty International lanceerde onlangs een nieuwe actie waarin de organisatie Italië en Duitsland oproept om de opschorting van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël te steunen.