Autoriteiten Egypte zetten mensen op de vlucht illegaal uit

Opnieuw pakken de Egyptische autoriteiten de afgelopen maanden mensen willekeurig op die op de vlucht zijn en zetten hen uit, enkel omdat ze geen geldige papieren hebben. Dit schendt het internationale beginsel van non-refoulement en de eigen asielwetgeving van Egypte.

Sinds eind december 2025 pakken politieagenten in burger willekeurig mensen uit Syrië, Sudan, Zuid-Sudan en andere landen ten zuiden van de Sahara op. Dat gebeurt op straat, of op hun werkplek in steden door het hele land na identiteitscontroles. Het gaat om mensen die op de vlucht zijn of asiel willen aanvragen. De willekeurige arrestaties vonden zelfs plaats in gevallen waarin vluchtelingen en asielzoekers geregistreerd zijn bij UNHCR (de VN-Vluchtelingenorganisatie).

Zij worden onrechtmatig uitgezet of willekeurig vastgehouden in afwachting van uitzetting.

Zelfs als ze een UNHCR-registratiekaart konden laten zien, werden mensen zonder geldige verblijfsvergunning in busjes weggevoerd. Het is niet duidelijk bij welke oranigsatie deze busjes horen.

“Mensen die oorlog, vervolging of humanitaire crises zijn ontvlucht, mogen niet worden gedwongen om dagelijks bang te zijn dat ze willekeurig worden gearresteerd en uitgezet naar een plek waar ze het risico lopen op ernstige schendingen van de mensenrechten”, zegt Mahmoud Shalab van Amnesty International.

“Door vluchtelingen en asielzoekers met geweld uit te zetten, negeren de Egyptische autoriteiten niet alleen internationale mensenrechten en het vluchtelingenrecht, maar schenden ze ook de bescherming die wordt geboden door de onlangs in Egypte aangenomen asielwet. Deze wet verbiedt het terugsturen van erkende vluchtelingen.”

Angst voor uitzetting

Uit angst voor arrestatie en uitzetting verstoppen gezinnen zich noodgedwongen thuis. Ze zitten in complete onzekerheid en zonder toegang tot werk of onderwijs. En wanneer de belangrijkste kostwinner van het gezin is vastgehouden of uitgezet, hebben velen moeite om te overleven. De Egyptische autoriteiten moeten onmiddellijk alle mensen vrijlaten, die alleen op grond van immigratie willekeurig worden vastgehouden. Ze moeten stoppen met de uitzetting van iedereen die recht heeft op bescherming volgens het internationaal recht.

Ten minste 22 mensen opgepakt

Amnesty International documenteerde dat veiligheidstroepen tussen eind december 2025 en 5 februari 2026 in de provincies Caïro, Gizeh, Al-Qalyubia en Alexandrië 22 mensen, onder wie een kind en twee vrouwen, willekeurig oppakten in hun huizen, op straat of bij veiligheidscontroles. Deze mensen komen uit Sudan, Syrië en Zuid-Sudan. Vijftien van hen zijn geregistreerd bij UNHCR.

Van deze groep hebben de veiligheidstroepen één Syriër die bij UNHCR staat geregistreerd, uitgezet. De 21 anderen lopen nog steeds het risico te worden uitgezet. Drie van hen hadden afspraken staan bij de immigratiedienst voor het verlengen van hun verblijfsvergunning.

Er zijn geen statistieken beschikbaar over de uitzetting van Syriërs, maar Egyptische ngo’s sloegen half januari alarm over de toename van onwettige uitzettingen van Syrische burgers.

Arrestatie ondanks immigratieafspraken en UNHCR-kaarten

De Egyptische regering eist dat alle buitenlanders die ‘illegaal’ in het land verblijven, hun status legaliseren via een Egyptische sponsor en de betaling van 1.000 dollar. Mensen op de vlucht die bij UNHCR staan geregistreerd, hoeven niet aan deze eisen te voldoen bij het verlengen van hun verblijfsvergunning.

Veel van de mensen die sinds eind december 2025 zijn gearresteerd, hadden een afspraak bij de Algemene Dienst Paspoorten, Immigratie en Nationaliteit van het ministerie van Binnenlandse Zaken om hun verblijfsvergunning te verlengen. Dergelijke afspraken worden regelmatig uitgesteld vanwege achterstanden bij de overheid – mensen meldden dat ze tot drie jaar moesten wachten op een afspraak.

Amnesty International documenteerde de zaak van Eisa, een 20-jarige Eritreeër die bij de UNHCR staat geregistreerd en een geldige Egyptische verblijfsvergunning heeft. Zijn moeder vertelde dat politieagenten zijn UNHCR-kaart en verblijfsvergunning in beslag hadden genomen en dreigden hem uit te zetten.

Mensen vast ondanks vrijlatingsbevel

Amnesty International documenteerde dat 19 mensen momenteel het risico lopen te worden uitgezet, ook al gaf het Openbaar Ministerie de opdracht om hen vrij te laten in afwachting van het onderzoek naar de aanklachten tegen hen. Ondanks deze vrijlatingsbevelen houdt de politie hen nog steeds vast, zonder dat zij hun detentie kunnen aanvechten.

In de twee andere gevallen die Amnesty International heeft gedocumenteerd, wisten de families van de gedetineerden niet zeker of ze ooit voor de openbare aanklager waren gebracht.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken is al begonnen met de uitzettingsprocedures, en begeleidt daarbij de gedetineerden naar verschillende autoriteiten en de diplomatieke vertegenwoordigers van hun landen.

Verboden mensen terug te sturen naar onveilige plek

Het beginsel van non-refoulement verbiedt staten om iemand naar een plek te sturen waar hij of zij een reëel risico loopt op ernstige schendingen van de mensenrechten. Daarom mag Egypte deze mensen niet uitzetten. Zelfs de gebrekkige asielwetgeving van Egypte verbiedt de uitlevering van ‘erkende vluchtelingen’ aan hun land van herkomst of gewone verblijfplaats, ondanks het feit dat andere bepalingen impliciet uitzonderingen toestaan op vage gronden van ‘nationale veiligheid en openbare orde’, zonder waarborgen voor een eerlijk proces.

Amnesty International is tegen gedwongen terugkeer van Sudanese burgers naar Sudan, waar een gewapend conflict woedt dat gekenmerkt wordt door ernstige schendingen van internationale mensenrechten en humanitair recht, waarbij massaal burgerslachtoffers vallen. Amnesty blijft, net als UNHCR, tegen de gedwongen terugkeer van Syrische burgers vanwege de onstabiele veiligheidssituatie en de aanhoudende risico’s door gewapende groepen die steden en dorpen controleren.

Verwoestende gevolgen voor het levensonderhoud en het recht op onderwijs

Het harde optreden van de Egyptische veiligheidstroepen heeft verwoestende gevolgen voor gezinnen op de vlucht, met name voor hun recht op onderwijs en werk. Drie gezinnen, allemaal geregistreerd bij UNHCR, vertelden Amnesty International dat ze hun kinderen niet meer naar school of de universiteit sturen uit angst voor arrestatie, omdat ze momenteel geen geldige verblijfsvergunning hebben.

Oproep Amnesty International

“Als belangrijke partner van Egypte op het gebied van migratie en als grote donor van UNHCR moet de Europese Unie er bij de Egyptische regering op aandringen om concrete en controleerbare maatregelen te nemen om de rechten van mensen die vluchten en migreren te beschermen,” zegt Mahmoud Shalab van Amnesty International. “De EU moet ervoor zorgen dat UNHCR onbelemmerde toegang krijgt tot alle detentiecentra waar mensen die vluchten en migreren worden vastgehouden, zodat zij hun verzoek om internationale bescherming kunnen indienen en dit op een eerlijke manier kan worden beoordeeld”.

Amnesty International spreekt de EU en andere landen aan op hun verantwoordelijkheid om meer hervestigingsmogelijkheden te bieden en veilige en legale routes te creëren voor mensen die internationale bescherming nodig hebben, zoals humanitaire visa, regelingen voor arbeids- en studentenmobiliteit en initiatieven voor gemeenschapssponsoring.

Lees het volledige Engelse persbericht voor meer informatie en getuigenissen.