Hervorming Frontex vergroot kans op mensenrechtenschendingen door EU
Als de voorstellen van de Europese Commissie voor de hervorming van Frontex worden aangenomen, krijgt Frontex nog meer bevoegdheden voor uitzettingen, grenscontroles en operaties buiten de EU. Terwijl de mensenrechtenverplichtingen van Frontex niet worden uitgebreid. Amnesty roept om de voorstellen te verwerpen.
De voorstellen van Europese Commissie houden onder meer in dat de Europese grens- en kustwachtorganisatie Frontex nieuwe bevoegdheden krijgt om mensen uit te zetten van het ene naar het andere land, ook wanneer beide landen buiten de EU vallen. Daarmee wordt de weg vrijgemaakt voor een bredere rol voor Frontex in ‘de terugkeerhubs’ in zogeheten derde landen. Deze hervorming vergroot het risico dat de EU medeplichtig wordt aan mensenrechtenschendingen. Ook werpt het nog meer hindernissen op voor transparantie en verantwoordingsplicht. Het Europees Parlement en de Raad van Europa moeten de voorstellen daarom zonder meer worden verwerpen.
Fort Europa
“Keer op keer zien we dat de Europese Commissie nog Fort Europa wil versterken,” zegt Eve Geddie van Amnesty International. “De grensbewaking, surveillance en de uitzettingen worden opgevoerd. Zonder dat er ooit vraagtekens worden gezet bij de groeiende bevoegdheden van deze organisatie, die bijdraagt aan mensenrechtenschendingen.”
“Het mandaat van Frontex schrijft uitdrukkelijk voor dat de mensenrechten moeten worden geëerbiedigd, beschermd en bevorderd. Maar in plaats van structurele tekortkomingen aan te pakken die schendingen tegen mensen aan de Europese grenzen in de hand werken, zal het besluit van vandaag deze verkeerde aanpak in landen buiten de EU juist nog verder aanzwengelen.”
‘Existentiële uitdaging’
Geddie: “In heel Europa protesteren mensen tegen de woningnood en de financiële tekorten in het onderwijs en de openbare diensten. Maar de Europese Commissie blijft migratiecontrole voorstellen als de existentiële uitdaging van Europa en besteedt onevenredig veel middelen aan uitzettingen en grensbewaking. De commissie had haar prioriteiten had al lang grondig op orde moeten brengen.”
Achtergrond
Op 27 oktober presenteerde de Europese Commissie twee voorstellen: een wijziging van de verordening met betrekking tot de Europese grens- en kustwacht, waarmee het aantal Frontex-functionarissen wordt verdubbeld tot 30.000 en de organisatie een grotere rol krijgt bij terugkeer en ‘crisisrespons’; en een verordening om de procedures voor terugkeer, overname en re-integratie te digitaliseren.
Amnesty en Frontex
Amnesty International monitort het werk van Frontex al geruime tijd en had zitting in het Raadgevend Forum voor Grondrechten van Frontex, vanaf de oprichting van het Forum in 2012 tot eind 2022. Door een reeks hervormingen zijn de bevoegdheden, het budget en de operationele capaciteit van Frontex sinds de oprichting in 2004 flink uitgebreid. Het budget voor 2026 is opgelopen tot meer dan 1 miljard euro per jaar.
Ondersteuning Libische kustwacht
Amnesty uitte eerder haar zorgen over de rol van Frontex bij de maritieme luchtbewaking in de Middellandse Zee bij het illegaal onderscheppen van vluchtelingen en migranten door de Libische kustwacht. Amnesty uitte ook herhaaldelijk haar twijfels over het voortzetten van de activiteiten van Frontex in EU-landen waar praktijken plaatsvinden die onverenigbaar zijn met de EU-wetgeving op het gebeid van asiel en migratie. Amnesty heeft Frontex aangespoord om onmiddellijk actie te ondernemen wanneer schendingen van de grondrechten zijn gemeld of worden vermoed, en om procedures te beginnen om haar activiteiten in dergelijke gevallen op te schorten of te beëindigen, overeenkomstig de vereisten van artikel 46 van de huidige Frontex-verordening.
