Mounir Samuel
© Jitske Schols

‘Eén ding is zeker: deze kinderen betalen de rekening’

‘Eén ding is zeker: deze kinderen betalen de rekening’

Eén geheimzinnige griepgolf en Nederland zat op slot. Eén vreemd virus en de wereld kwam abrupt tot stilstand. Terwijl China triomferend verdergaat, verzinken de Amerikanen in hun eigen miserabele droom van ieder voor zich en de afwezige verzorgingsstaat. De coronacrisis zal enorme consequenties hebben voor de geopolitieke machtsverhoudingen, de wereldeconomie, de wereldwijde gezondheidszorg en het klimaat, om maar een paar zaken te noemen.

Maar achter de besmettingscijfers en sterfgevallen die als beursgegevens worden bijgehouden, gaat veel groter leed schuil. Massale werkloosheid in de westerse wereld. Honger en dakloosheid in minder economisch veerkrachtige landen. Vluchtelingen die als ratten vastzitten in geïnfecteerde kampen. En in ieder land waar de crisis woedt: gesloten scholen. Weken-, zo niet maandenlang zijn miljoenen kinderen, scholieren en in sommige gevallen ook studenten beroofd van het recht op onderwijs. Colleges volgen via Zoom is al afzien, vertelt Marte, een vriendin die schei- en natuurkunde aan de VU studeert. Maar voor de student metaalbewerking of kappersschool levert de gedwongen thuisisolatie enorme problemen op.

Terwijl kinderen in Amsterdam-Zuid yogales krijgen, zitten anderen met een lege maag

‘Ik denk dat de online lessen en ook de online voorstellingen die nu verschijnen op alle mogelijke manieren bevestigen hoe belangrijk live contact in het onderwijs is’, vertelt Marte over haar online studie-ervaringen. ‘Een docent kan normaal haarfijn aanvoelen of leerlingen of studenten begrijpen wat wordt uitgelegd en of het aankomt. Dat transporteert gewoon niet via een scherm. Want ik staar de helft van de tijd een beetje zo’ – ze trekt een scheef gezicht aan de andere kant van het scherm – ‘en sta de andere helft op freeze stand.’ Alsof er toe uitgedaagd, wordt precies op dat moment het beeld blokkerig en hapert haar stem. ‘De colleges veranderen hierdoor in één grote monoloog, met hier en daar een vraag. Hierdoor voelt het heel erg als eenrichtingsverkeer, terwijl leren dat eigenlijk nooit is.’

Marte doet een universitaire opleiding. Ze heeft een mooi groot appartement in Amsterdam en een man die haar netjes om de zoveel tijd thee en koekjes brengt. Ze komt er wel, en dat zegt ze ook. Over wie we ons beiden veel meer zorgen maken, zijn al die jonge leerlingen en scholieren op zwarte scholen, in krappe appartementjes met alleenstaande ouders die de taal niet machtig zijn of in uitvoerende beroepen als schoonmaak en dienstverlening werken. Deze kinderen hebben geen iPads, MacBooks en ouders die voor juf en meester spelen. Ze zijn al kwetsbaar in een prestatiegericht systeem met discriminerende schooladviezen, ongelijke kansen en zeer scheve fondsen. Want terwijl kinderen in Amsterdam-Zuid filosofie en yogales krijgen (ja, zelfs op afstand), zitten kinderen met een lege maag enkele kilometers verderop in Zuidoost te vechten om schriften en pennen – als er les is dan. De gevolgen van de coronacrisis zijn voor niemand te overzien. Maar één ding is zeker: deze kinderen betalen de rekening. Nu omdat zonder goede begeleiding hun schoolachterstand slechts verder oploopt, en later wanneer de keiharde bezuinigingen als gevolg van deze economische crisis worden doorgevoerd en zij als ongewenste kostenpost de rekening krijgen toebedeeld.