Een mensenrechtenevenement
Neem de Spelen van 1900. Het vrouwenkiesrecht was nog maar in enkele uithoeken van de wereld ingevoerd‚ zoals in Nieuw-Zeeland. Maar vrouwen mochten voor het eerst deelnemen aan Olympisch tennissen en golfen.
Of neem die van 1936. De zwarte Amerikaanse goudenmedaillewinnaar Jesse Owens deed zijn best om het ‘arische’ karakter van de Spelen aan de kaak te stellen. In rechtstreekse confrontatie met Hitler liep de Duitse verspringer Luz Long arm in arm met Owens naar het podium.
Er is nogal eens moed voor nodig om te voorkomen dat de Olympische Spelen ontaarden in pure propaganda. Zo sturen de VS nu drie wereldberoemde homoseksuele sporters naar Sotsji. Enkele leden van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) spreken daar schande van.
Soms kwam de vooruitgang van binnenuit. Neem 1948. Gewonde oorlogsveteranenkregen dat jaar hun eigen Paralympische Spelen‚ bijna vijftig jaar voordat de VN een gehandicaptenverdrag aanvaardden (dat Nederland trouwens nog altijd niet heeft geratificeerd).
Of neem 1968. Zwarte Amerikaanse atleten‚ opgeroepen om de Spelen te boycotten‚ gingen toch en hieven in Mexico-Stad hun Black Power-vuist op het ereschavot. Ze werden meteen uit het Olympisch dorp gegooid.
Soms kwam het protest van buiten. De politie raakte tijdens diezelfde Spelen slaags met vijftigduizend studenten‚ met tientallen doden als gevolg. Voor de Spelen in Sotsji hebben Tsjetsjeense rebellen een reeks aanslagen aangekondigd. En zijn daar al mee begonnen.
De Spelen van München in 1972 werden de meest politieke ooit‚ nadat Palestijnen elf Israëlische atleten hadden gegijzeld. Alle gegijzelden kwamen om‚ evenals drie terroristen. ‘The Games must go on’‚ zei de Olympische voorzitter toen. In 1976 (Montreal) boycotten 22 Afrikaanse landen de Spelen als protest tegen apartheid. In 1980 (Moskou) was er een westerse boycot als reactie op de invasie van Afghanistan. Waarna in 1984 de meeste communistische landen de Spelen van Los Angeles boycotten.
Leert de geschiedenis lessen? Het Olympisch Comité stelt dat de mensenrechten in Rusland baat zullen hebben bij de Spelen in Sotsji. Dat werd in 2008 ook gezegd over Peking. Maar een paar kosmetische maatregelen‚ zoals meer vrijheid voor buitenlandse journalisten‚ werden prompt gevolgd door een golf van arrestaties onder dissidenten.
De keuze om de Spelen in Sotsji te organiseren is niet meer terug te draaien. De commotie die is ontstaan zou voor het IOC aanleiding moeten zijn mensenrechten te betrekken bij de keuze voor een toewijzing van de Spelen aan een stad. Maar daar schieten de Russische mensenrechtenverdedigers niets mee op. Die zouden enorm gebaat zijn bij een duidelijk signaal van delegaties. Ook van de Nederlandse. Heya Mark!