Chinese mensenrechtenadvocaat Yu Wensheng vrijgelaten
Op 13 april lieten de Chinese autoriteiten Yu Wensheng vrij uit de gevangenis, precies twee jaar nadat de mensenrechtenadvocaat en zijn vrouw Xu Yan werden gearresteerd. Als extra straf mag hij nu niet meer politiek actief zijn. Die straf moet onmiddellijk worden ingetrokken, stelt Amnesty.
Yu Wensheng en Xu Yan werden op 13 april 2023 gearresteerd, toen ze op weg waren naar een ontmoeting met een delegatie van de Europese Unie in Beijing. In eerste instantie werden ze beschuldigd van ‘ruzies uitlokken en problemen veroorzaken’ en vastgehouden in het Shijingshan-detentiecentrum in Beijing.
Intimidatie
In oktober 2023 werden ze opnieuw beschuldigd, ditmaal van ‘aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht’. Yu Wensheng werd veroordeeld tot 3 jaar en Xu Yan tot 1 jaar en 9 maanden gevangenisstraf. In januari 2024 werden ze overgeplaatst naar het Suzhou-detentiecentrum in de provincie Jiangsu, zo’n 1.000 kilometer van hun familie. Xu Yan kwam in januari 2025 vrij. Tijdens haar gevangenschap werd ze gemarteld, waardoor ze een hernia opliep. Sinds Xu Yans vrijlating werden zij en hun zoon continu in de gaten gehouden en geïntimideerd door de autoriteiten, met ernstige gevolgen voor diens mentale gezondheid.
Oproep Amnesty
Yu Wensheng is na het uitzitten van zijn gevangenisstraf veroordeeld tot ‘ontzegging van politieke rechten’. Deze zogenaamde ‘aanvullende’ straf is in strijd met internationale normen. De Chinese autoriteiten zetten dit in om te zorgen dat mensenrechtenactivisten niet doorgaan met hun werk. Yu Wensheng werd gestraft omdat hij mensen verdedigde tegen machtsmisbruik en pleitte voor een eerlijker, meer verantwoordelijk rechtssysteem. Hij had überhaupt nooit gevangen mogen zitten, en zijn vervolging moet onmiddellijk stoppen. “Hij moet zijn leven weer kunnen oppakken en kunnen werken zonder surveillance, intimidatie of andere beperkingen van zijn rechten”, stelt Sarah Brooks, plaatsvervangend regionaal directeur van Amnesty International.
Het wordt activisten na hun veroordeling vaker verboden om weer politiek actief te worden, blijkt uit onderzoek van Amnesty uit 2025 naar Chinese rechtbanken en hoe zij vage nationale veiligheidswetten gebruiken om mensenrechtenverdedigers te onderdrukken. Bij 38 van de 68 onderzochte zaken – waaronder die van Yu Wensheng – werd de verdachte veroordeeld tot “ontzegging van politieke rechten”.
Van 2018-2022 ook gevangen
Yu Wensheng is al eerder veroordeeld geweest, in 2018. Hij kreeg toen 4 jaar celstraf voor ‘het aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht’. Ook toen werd hij gestraft voor het gebruikmaken van zijn mensenrecht op vrijheid van meningsuiting. Yu’s gezondheid is tijdens beide detentieperiodes verslechterd door de slechte gevangenisomstandigheden en vermoedelijk ook door marteling en andere mishandeling.
Tijdens Yu Wenshengs eerste detentieperiode vocht Xu Yan onvermoeibaar voor de vrijlating van haar echtgenoot. Ze deed talloze pogingen om hem in de gevangenis te bezoeken, maar werd niet toegelaten. Xu Yan stond onder voortdurende bewaking en werd herhaaldelijk lastiggevallen door de Chinese autoriteiten. Ze werd opgeroepen, vastgehouden en mocht soms haar huis niet verlaten.
Mensenrechtenprijs
In 2021 was Yu Wensheng een van de drie winnaars van de prestigieuze Martin Ennals Award. Deze prijs, vernoemd naar de oud-Secretaris Generaal van Amnesty International Martin Ennals, wordt jaarlijks uitgereikt aan een mensenrechtenverdediger die gevaar loopt door zijn of haar werk. De jury wordt gevormd door tien mensenrechten-ngo’s, waaronder Amnesty.
