Oekraïense burgers in vrieskou door Russische aanvallen

De temperaturen in Oekraïne zijn ver beneden het vriespunt. Door de systematische Russische aanvallen op het energiesysteem moeten veel burgers de vrieskou doorstaan zonder verwarming, elektriciteit of stromend water. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van Amnesty International op basis van getuigenissen van tientallen Oekraïense burgers.

Sinds het begin van de grootschalige Russische invasie maakt Oekraïne de koudste winter door. Amnesty International interviewde veel mensen die al wekenlang geen verwarming hebben en vrijwel geen electriciteit. “Rusland voert niet alleen een agressieoorlog tegen Oekraïne, maar is ook extreem wreed tegen de hele burgerbevolking”, zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International. “De omvang en intensiteit van de aanvallen op vitale energie-infrastructuur wijzen duidelijk op een strategie om wanhoop te zaaien onder de burgerbevolking van Oekraïne en haar moreel te breken.”

Overlevingsstand

Sinds oktober vorig jaar voert Rusland honderden intensieve langeafstandsaanvallen vanuit de lucht uit op Oekraïne. In januari waren dat dagelijkse – vaak nachtelijke – aanvallen op de gehele energie-infrastructuur. Als gevolg daarvan verloor Oekraïne meer dan de helft van zijn energieproductiecapaciteit en werd 80 procent van het land getroffen door stroomonderbrekingen. Dit alles bij temperaturen beneden de -15 graden.

De geïnterviewden en medewerkers van Amnesty International in Oekraïne vertelden over ijskoude flatgebouwen, bevroren en gebarsten leidingen, defecte liften, lege mobiele telefoons en verstoorde telefoonnetwerken. Zoals iemand zei: “Op dit moment staan we keihard in de overlevingsstand.”

Veel Oekraïners gebruiken camping-gasstelletjes en kerosinebranders om bakstenen en waterflessen te verwarmen. Sommigen nemen hun toevlucht tot gevaarlijke methoden, zoals kampeertenten in de slaapkamer die van binnen verwarmd worden met kaarsen.

Ouderen en mensen met een beperking

Svitlana, een gepensioneerde vrouw uit Kyiv, vertelde wat ze doet tijdens stroomuitval. “Ik verwarm water op een kerosinebrander. Daarmee vul ik twee flessen; een gaat onder mijn voeten en de andere hou ik in mijn handen, zodat ik niet bevries. En we slapen allemaal met onze kleren aan onder dekbedden; alles wat we hebben, trekken we aan.”

Veel mensen, onder wie ouderen en mensen met een beperking, zitten vast in hun appartement en zijn geïsoleerd van de buitenwereld, zonder enige mogelijkheid tot communicatie. Hun omstandigheden zijn waarschijnlijk veel slechter dan die die in dit onderzoek zijn gedocumenteerd. Misschien overleven ze deze winter niet.

“Terwijl we vandaag deze verhalen vertellen, gaan de meedogenloze aanvallen van Rusland door en worden de humanitaire omstandigheden in Oekraïne steeds rampzaliger,” zegt Callamard.

Sinds het begin van zijn invasie van Oekraïne negeert Rusland het internationaal recht, inclusief de regels ter bescherming van burgers in oorlogstijd. “Degenen die verantwoordelijk zijn voor gruwelijke misdrijven moeten weten dat hier geen verjaringstermijn voor is”, reageert Callamard. “Mensen in Oekraïne en daarbuiten zullen onvermoeibaar blijven streven naar waarheid, gerechtigheid en genoegdoening, en wij zullen hen daarbij steunen.”

Misdaden tegen de menselijkheid

Amnesty International documenteert sinds het begin van de grootschalige invasie door Rusland op 24 februari 2022 wijdverbreide schendingen van internationale mensenrechten en humanitair recht in Oekraïne, waaronder oorlogsmisdrijven en misdaden tegen de menselijkheid. De invasie van Rusland is een daad van agressie, wat volgens het internationaal recht een misdrijf is.

De strategie en tactieken van Rusland, waaronder het voortdurende gebruik van willekeurig wapengeweld en het opzettelijk aanvallen van burgers, veroorzaken veel menselijk leed en hebben ernstige gevolgen voor de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in Oekraïne, onder wie kinderen en ouderen. De omvang en het patroon van de Russische luchtaanvallen in het hele land wijzen er duidelijk op dat Rusland erop uit is om de energie-infrastructuur van Oekraïne te beschadigen.