Evacuatiebevelen van Israëlisch leger in Libanon vergroten het humanitaire leed

Tussen 3 en 6 maart vaardigde het Israëlische leger evacuatiebevelen uit waarbij de inwoners van hele steden en dorpen in Zuid-Libanon en delen van de Bekaa-vallei werden opgeroepen te evacueren. Deze evacuatiebevelen zijn erg ruim en dwingen mensen massaal te vluchten.

“Burgers in Libanon worden weer gedwongen om massaal te vluchten door een leger dat steeds heeft laten zien bereid te zijn om grote schade toe te brengen aan burgers door onwettige aanvallen in eerdere gevechtsrondes”, zegt Kristine Beckerle van Amnesty International.

“De grootschalige evacuatiebevelen leiden tot paniek en terreur, zorgen ervoor dat honderdduizenden mensen ontheemd zijn en veroorzaken nog een humanitaire ramp voor een bevolking die al uitgeput is en te kampen heeft met meerdere crises.”

Massale evacuatiebevelen

Op 2 maart 2026 lanceerde Hezbollah een reeks aanvallen op Israël als reactie op de dood van de Iraanse opperbevelhebber Ali Khamenei na de Amerikaanse-Israëlische aanval op Iran. Sinds oktober 2023 onderzoekt Amnesty International de onwettige aanvallen van Israël op burgers en burgerdoelen, het gebruik van witte fosfor, de uitgebreide verwoesting in de grensdorpen van Libanon, en het herhaaldelijk afvuren van ongeleide raketten door Hezbollah op burgergebieden in Israël. Al deze zaken moeten worden onderzocht als oorlogsmisdaden.

Op 5 maart riep het Israëlische leger de hele bevolking ten zuiden van de Litani-rivier op om “onmiddellijk te vertrekken voor hun veiligheid”.

Ook riep het leger alle inwoners van Dahieh, de dichtbevolkte zuidelijke voorsteden van Beiroet op te evacueren. Terwijl de inwoners zich haastten om te vluchten, raakten de wegen urenlang verstopt met angstige inwoners die met de auto of te voet vluchtten en meenamen wat ze konden.

“De veel te algemene waarschuwingen voor grote delen van Libanon bieden geen effectieve garanties voor bescherming. Ze geven geen zinvolle informatie over waar en wanneer het Israëlische leger zou kunnen toeslaan en bieden burgers niet de informatie die ze nodig hebben om een goede beslissing te nemen over of ze moeten vluchten en voor hoe lang. Veel burgers, onder wie ouderen, kinderen en mensen met een handicap, kunnen niet evacueren of hebben misschien geen veilige plek om naartoe te gaan.”

“Het afgeven van evacuatiebevelen geeft het Israëlische leger geen recht om lukraak te gaan schieten in deze gebieden. Ook geeft het Israël geen vrijbrief van haar verplichtingen onder internationaal humanitair recht om burgers te beschermen en er alles aan te doen om burgerleed te voorkomen. Zo heeft Israël in de 24 uur sinds het afgeven van de massa-evacuatiebevelen voor de zuidelijke voorsteden van Beiroet,  zonder waarschuwing herhaaldelijke luchtaanvallen uitgevoerd.”

Mogelijk gedwongen verplaatsing van burgers

De herhaaldelijke inzet van deze waarschuwingen, in combinatie met de grote vernietiging van burgerlijke eigendommen door het Israelische leger in meer dan 24 gemeenten langs de grens van Libanon, zowel voor en nadat een staakt-het-vuren was afgekondigd, leidt tot ernstige zorgen dat sommige van deze evacuatiebevelen zijn bedoeld om burgers gedwongen te verplaatsen. Dit is verboden onder internationaal humnaitair recht.

Straffeloosheid

Er heerst grote straffeloosheid voor Israël na eerdere gevechtsrondes die leidden tot herhalingen van dezelfde schendingen van het internationale recht. Hierbij lopen burgers weer grote risico’s.

Amnesty International roept de partijen in het conflict op zich te houden aan hun verplichtingen onder internationaal humanitair recht, om burgers te beschermen en geen onwettige aanvallen uit te voeren.

Achtergrond

De Noorse Vluchtelingenraad gaf aan dat er minder dan 100 uur nadat de gevechten in Libanon waren geëscaleerd, al meer dan 300.000 mensen in het land ontheemd waren. Op 6 maart maakte het Centrum voor Noodhulp bij Volksgezondheid van Libanon, dat onder het ministerie van Volksgezondheid valt, bekend dat sinds de escalatie van de gevechten op 2 maart 217 mensen zijn omgekomen en 798 gewond zijn geraakt. Meer dan 110.000 van de ontheemden verblijven in opvangcentra.

Hezbollah en Israël raakten verwikkeld in grensoverschrijdende vijandelijkheden nadat Hezbollah aanvallen uitvoerde op Noord-Israël. Dit gebeurde na het uitbreken van vijandelijkheden tussen Israël en Hamas in de bezette Gazastrook in oktober 2023. Ondanks een staakt-het-vuren uit 2024, bleef Israël bijna dagelijks aanvallen uitvoeren, voornamelijk in Zuid-Libanon en de Bekaa-regio. Hierbij kwamen tijdens het staakt-het-vuren ten minste 127 burgers om.