China: Oeigoerse studente vrij na 3 jaar celstraf
De Oeigoerse studente Kamile Wayit is op 28 december vrijgekomen na het uitzitten van 3 jaar gevangenisstraf. Ze had nooit gevangengezet mogen worden.
In maart 2023 werd Kamile Wayit (toen 19 jaar oud) veroordeeld tot 3 jaar gevangenisstraf op beschuldiging van ‘het promoten van extremisme’. Dit enkel en alleen omdat ze een video over de A4-protesten op het Chinese sociale medium WeChat had gedeeld. Na het uitzitten van haar straf is ze vrijgelaten uit de gevangenis. Ze zou weer terug zijn bij haar familie en verkeert momenteel in goede gezondheid. Ze is van plan om een lang uitgestelde oogoperatie te laten uitvoeren. Vóór haar detentie in december 2022 studeerde ze aan het Shangqiu Institute of Technology in Henan.
De ongegronde beschuldigingen en onevenredige straf houden volgens Amnesty deels verband met haar Oeigoerse identiteit. Amnesty zal de situatie van Wayit na haar vrijlating blijven volgen en daarbij nauwlettend in de gaten houden in hoeverre zij volledige vrijheid krijgt, waaronder het recht om vrij te reizen.
Actie Amnesty International
Na de veroordeling van Kamile Wayit riep Amnesty de Chinese autoriteiten op om haar onmiddellijk vrij te laten, aangezien zij slechts vreedzaam haar recht op vrijheid van meningsuiting uitoefende. In april 2023 startte Amnesty een spoedactie met een petitie waarin werd opgeroepen tot de onmiddellijke vrijlating van Wayit. Ook kon je Wayit een groetenkaartje sturen, om haar een hart onder de riem te steken.
Over Xinjiang
Sinds 2017 heeft de Chinese regering, onder het mom van een campagne tegen ‘terrorisme’ en ‘religieus extremisme’, op grote schaal en systematisch mensenrechtenschendingen gepleegd tegen moslims die in Xinjiang wonen. Naar schatting zijn sinds 2017 meer dan een miljoen mensen willekeurig vastgehouden in interneringskampen in heel Xinjiang. In augustus 2022 bracht het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten een langverwacht rapport uit, dat eerdere bevindingen van Amnesty en andere organisaties bevestigt. Deze bevindingen onthullen de omvang van de willekeurige en discriminerende detentie van Oeigoeren, Kazachen en andere overwegend moslims in Xinjiang. Dit zijn mogelijk misdrijven onder internationaal recht, waaronder misdaden tegen de menselijkheid. Het rapport documenteert beschuldigingen van marteling en andere vormen van mishandeling, gevallen van seksueel en gendergerelateerd geweld, dwangarbeid en gedwongen verdwijningen, en andere ernstige schendingen van de mensenrechten.
Protesten tegen dodelijke corona-regels
Wayit is opgepakt omdat ze een video deelde van de A4-protesten, die ontstonden na de brand in een flatgebouw in Urumqi, de hoofdstad van Xinjiang, op 24 november 2022 – tijdens de coronapandemie. Zeker tien mensen kwamen om het leven. Volgens veel mensen maakten de zeer strenge coronaregels het moeilijk voor de hulpverleners om het gebouw te bereiken. Ook zouden mensen niet hebben mogen ontsnappen uit het gebouw vanwege de coronaregels. Na de brand braken er grote protesten uit. Vreedzame demonstranten herdachten de slachtoffers van de brand in Urumqi en riepen op tot versoepeling van de lockdownmaatregelen. Velen eisten ook het einde van de censuur en sommigen riepen zelfs op tot het aftreden van president Xi. Veel mensen hielden daarbij witte A4’tjes omhoog, als symbool voor de systematische censuur van de Chinese regering. Een groot aantal mensen werd gearresteerd vanwege hun deelname aan deze vreedzame protesten; tot op heden is niet bekend hoeveel mensen precies zijn gearresteerd, veroordeeld en/of gestraft vanwege hun deelname. Op internet gedeelde video’s tonen hoe politieagenten demonstranten tijdens de arrestaties in elkaar slaan.
Amnesty International bedankt alle supporters die de petitie hebben ondertekend en zich hebben uitgesproken voor Wayit.
