Aanklager die de filmster uithing

Luis Moreno Ocampo‚ voormalig aanklager van het Internationaal Strafhof‚ krijgt er behoorlijk van langs in een zorgvuldig voorbereid internationaal mediaoffensief dat is gebaseerd op onderzoek van ruim 40 duizend documenten.

De wereldpers besteedde in oktober vele pagina’s aan het wangedrag van de man die lang het gezicht was van het in 2002 opgerichte hof. Ocampo zou vertrouwelijke informatie hebben gedeeld met derden‚ collega’s hebben geschoffeerd en betrokken zijn geweest bij mistige brievenbusfirma’s. Na zijn dienstverband onderhield hij intieme banden met mensen in de nabijheid van de Libische verdachten van het hof. Velen noemen hem een narcist die een zwak heeft voor filmsterren en voor geld.

Het is lastig in de overstelpende stroom van aantijgingen hoofd- en bijzaken te scheiden. De belangrijkste vraag lijkt me of Ocampo door zijn wijze van opereren het functioneren van het hof heeft belemmerd. Het meest vernietigende commentaar kwam van Human Rights Watch. Ocampo had volgens deze waakhond een ‘minimalistische’ kijk op strafrechtelijk onderzoek‚ waardoor een aantal strafzaken onder zijn hoede strandde wegens gebrek aan goede voorbereiding. Ernstiger kritiek kun je bijna niet krijgen als aanklager.

En toch waren we allemaal een beetje verliefd op deze Don Quichot

Een van de rechters van het Strafhof die werd geciteerd herinnerde zich dat getuigen die Ocampo opriep vaak van ‘niets’ wisten en dat hun verklaringen ‘op geen enkele manier bijdroegen aan waarheidsvinding’ tijdens het proces. Zijn juridische onderbouwing werd door rechters ‘vaag’ gevonden.

Had dit strafrechtelijk onvermogen gestopt kunnen worden? In de eerste jaren van het hof was iedereen opgewonden over dit bijzondere instituut. Er werden honderden bijeenkomsten georganiseerd over wie het Strafhof zou moeten vervolgen en welke juridische beginselen het moest opnemen. Ocampo was er altijd bij. Moet die man niet gewoon zijn werk doen‚ dacht ik weleens‚ als ik zijn flamboyante verschijning weer zag.

Hij had de gewoonte zich op reis te laten filmen‚ als hij in hagelwit pak met een helikopter in een Afrikaanse bush landde. Ook was de filmploeg erbij als hij weer eens lunchte met zijn vertrouwelinge Angelina Jolie of als hij ’s nachts met een baard van drie dagen in hotellobby’s achter zijn laptop zat. De regie was altijd in handen van Ocampo zelf. Deze kritiekloze films ontlokten bij menigeen de cynische opmerking dat het hof geen PR-afdeling meer nodig had. En toch waren we allemaal een beetje verliefd op deze Don Quichot die het hof wél op de kaart heeft gezet.

Zal het Strafhof ondanks alle negatieve berichtgeving overleven? Zeker. De Gambiaanse Fatou Bensouda‚ die Ocampo vijf jaar geleden opvolgde‚ werkt met haar staf op volle toeren. Bensouda regisseert geen films over zichzelf en belooft geen gouden bergen. Human Rights Watch riep onlangs de wereld op meer met het hof samen te werken en het financieel genereus te ondersteunen.

Wordt Vervolgd, november 2017

Elke maand verhalen lezen over mensenrechten?

Word Amnesty-lid voor 2,50 per maand en ontvang Wordt Vervolgd

Neem een abonnement of bestel een gratis proefnummer