Politie zoekt Amnestymedewerker thuis op vanwege vreedzaam protest
Een Amnestymedewerker, Paul*, werd in december 2024 thuis opgezocht door de politie vanwege zijn deelname aan een vreedzaam protest. In februari 2025 diende hij hierover een klacht in bij de politie. De politie stelt dat het huisbezoek bedoeld was om persoonlijke informatie te verzamelen over Paul, waaronder zijn beweegredenen voor deelname aan het protest, en informatie over zijn leefomgeving. De politie heeft informatie over Paul geregistreerd in de politiesystemen, waaronder dat Paul voor Amnesty International werkt.
Paul nam op 2 december 2024 deel aan een eenmensprotest van Amnesty. Het protest was aangemeld bij de gemeente Den Haag. Tijdens het protest werd zijn ID gevorderd door een politieagent. Een week later, op een maandagavond rond 20:00 uur, belde de politie onaangekondigd bij hem thuis aan. Paul legde uit dat de actie namens Amnesty was en zei dat de politie daar navraag kon doen. Maar de agent stond erop dat hij een persoonlijk gesprek met Paul wilde voeren en dat het beter zou zijn om dit in Pauls woning te doen, omdat het gesprek enige tijd zou duren.
Tijdens het bezoek stelde de politie vragen over Paul’s politieke opvattingen en zijn werkgever. De politie verwees specifiek naar de inhoud van het protest en de boodschap op de protestborden. De politie had foto’s van Paul’s protest gemaakt en deze doorgestuurd naar de telefoon van de agent die Paul bezocht. Paul ervaarde het huisbezoek als intimiderend en schokkend:
“Hij zei dat de politie ‘niet wist wie ik was’ en dat de politie ‘mij niet in hun systemen had’ en hem dus was gevraagd om mij te bezoeken om te zien wie ik was en waarom ik demonstreerde. De agent drong aan, en omdat hij een uniform droeg en het laat op de avond was, voelde ik mij verplicht hem binnen te laten. Ik wilde mijn twee jonge kinderen die boven sliepen niet wakker maken. Ik had het gevoel dat ik met argwaan werd bekeken en dat ik iets verkeerds had gedaan.
Achteraf gezien had ik de vragen niet moeten beantwoorden en de politie niet in mijn huis moeten binnenlaten, maar de politie vertelde me niet dat het bezoek en de ondervraging ‘vrijwillig’ zouden zijn – integendeel. Ik ben niet gewend om in aanraking te komen met de politie en ik voelde mij eerlijk gezegd niet in staat om te weigeren bij zo’n plotseling en onverwacht politiebezoek. De ochtend nadat het was gebeurd, stuurde ik mijn collega’s een berichtje met de vraag of dit normaal was. Het leek mij zo vreemd, dat ik het niet kon geloven toen ze zeiden dat dit ook bij andere demonstranten gebeurt.”
Afschrikwekkend effect op het demonstratierecht
Paul is niet de eerste demonstrant die thuis wordt bezocht door de politie. Amnesty’s onderzoek wijst uit dat de politie regelmatig vreedzame demonstranten thuis bezoekt en vragen stelt.
In juni 2025 beloofde de politie, naar aanleiding van een rechtszaak van Extinction Rebellion, haar beleid inzake huisbezoeken te verbeteren. Uit de zaak van Paul blijkt echter dat de politie van plan is door te gaan met huisbezoeken. In reactie op de klacht ontkent de politie enig onrechtmatig handelen. Zij stelt dat huisbezoeken gebruikelijk zijn en dat de gegevensverwerkingen gebaseerd zijn op wet- en regelgeving.
Amnesty maakt zich al langer zorgen over huisbezoeken aan vreedzame demonstranten vanwege het afschrikwekkende effect ervan. De bezoeken, en de daarmee samenhangende onrechtmatige ID-controles en registraties, kunnen mensen ontmoedigen om te demonstreren. De dreiging van surveillance kan al een afschrikwekkend effect (chilling effect) hebben op de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht, omdat het mensen ervan kan weerhouden hun rechten uit te oefenen.
Lees meer over de impact van surveillance op mensenrechten in ons rapport Ongecontroleerde macht: ID-controles en gegevensverzameling van vreedzame demonstranten in Nederland.
Schending van het recht op privacy
Volgens de politie was het bezoek aan Paul een ‘CTER-huisbezoek’, waarbij de politie informatie verzamelt over de leefomgeving en woning van een persoon in het kader van onderzoek naar terrorisme, extremisme en radicalisering. CTER-registraties kunnen grote gevolgen hebben: mensen wordt hierdoor mogelijk de toegang tot bepaalde landen geweigerd of ze worden zelfs in het buitenland vastgezet. Dit beperkt hun bewegingsvrijheid. De Nationale Ombudsman heeft geconstateerd dat er een gebrek is aan effectief toezicht en rechtsbescherming rondom CTER-registraties.
Informatie over jouw deelname aan protest, en de inhoud daarvan, raakt de kern van jouw politieke opvattingen. En politieke opvattingen worden onder internationale mensenrechten beschouwd als gevoelige persoonsgegevens. Mensenrechten vereisen aanvullende wettelijke bescherming voor de verwerking van gevoelige persoonsgegevens. Ook het verzamelen van informatie over iemands gezinssituatie, levensomstandigheden en werk raken fundamenteel aan het recht op privacy.
Als demonstrant is het moeilijk je te verweren tegen onrechtmatige gegevensverwerkingen. De politie informeert je er niet over en als je een inzageverzoek indient, om te achterhalen of er gegevens over jou zijn verzameld, krijg je niet alle informatie. Paul heeft ook nog niet alle informatie ontvangen over zijn registraties, hoewel hij hier in zijn klacht specifiek om heeft gevraagd. Amnesty heeft om deze reden al eerder de Autoriteit Persoonsgegevens en de Nationale Ombudsman opgeroepen hun toezicht op politiedatabanken te versterken.
Amnesty en Paul zetten hun zaak voort
In zijn klachtenprocedure vraagt Paul de politie om het onrechtmatige huisbezoek en de gegevensverwerkingen recht te zetten. Hij krijgt daarbij hulp van advocaat Willem Jebbink. Paul zegt:
“Een aantal kwesties moet dringend worden opgelost. Ten eerste, hoe mijn persoonlijke gegevens en politieke opvattingen zijn verzameld, verwerkt en mogelijk zelfs gedeeld door de politie, en hoe dit heeft geleid tot een huisbezoek. Ten tweede hoe het huisbezoek heeft plaatsgevonden. Ik maak me grote zorgen over de ernstige inbreuk op mijn privé- en gezinsleven en het bizarre feit dat het bezoek werd afgelegd in de context van terrorisme, extremisme en radicalisering. En ten slotte, hoe de informatie over mij is verzameld, verwerkt en opgeslagen, en hoe die in de toekomst door de politie kan worden gebruikt of gedeeld.
Iemands huis is een veilige plek, een toevluchtsoord. Die plek moet de hoogste mate van wettelijke bescherming en privacy genieten – ook ten opzichte van de politie. In veel opzichten is het erg moeilijk om de schade ongedaan te maken nadat de onschendbaarheid van je huis, gezinsleven en privacy eenmaal is geschonden.
In mijn klacht verzoek ik de politie om verschillende problemen aan te pakken en schade te repareren. Ik vraag de politie om op zijn minst om de onrechtmatige registraties te verwijderen. Verder wil ik dat de politie ervoor zorgt dat ik en andere vreedzame demonstranten in de toekomst niet meer te maken krijgen met onrechtmatige registraties of huisbezoeken.
De politie heeft haar excuses aangeboden voor ‘de manier waarop het huisbezoek is uitgevoerd’, en geeft aan dit in de toekomst te kunnen verbeteren door voorafgaand te bellen of een brief te sturen. Maar gewaarschuwd worden dat de politie van plan is om bij je langs te komen en je recht op privacy en gezinsleven te schenden, is natuurlijk geen oplossing. De politie moet stoppen met het bezoeken en registreren van vreedzame demonstranten.
Het bezoek zal mij er niet van weerhouden om mijn recht op protest uit te oefenen. Maar ik ben er zeker van dat sommige mensen wel twee keer zouden nadenken voordat ze hun fundamentele rechten op protest en vrijheid van meningsuiting uitoefenen, als ze weten dat de politie daarna bij je thuis komt om vragen te stellen over jouw werkgever.”
*Paul is een gefingeerde naam
