Jaarrapport 2025 – Urgente oproep aan staten: sta op tegen gevaarlijke nieuwe wereldorde

De wereld staat aan de vooravond van een gevaarlijk nieuw tijdperk. Machtige staten, bedrijven en anti-mensenrechtenbewegingen ondermijnen bewust de internationale samenwerking, het internationaal recht en mensenrechten. De tijd van verzoeningspolitiek is voorbij, stelt Amnesty International vandaag bij de publicatie van haar jaarrapport The State of the World’s Human Rights over de staat van de mensenrechten in 144 landen. Staten, internationale organisaties en het maatschappelijk middenveld moeten er alles aan doen om te voorkomen dat deze gevaarlijke nieuwe wereldorde voet aan de grond krijgt, benadrukt Amnesty International.

Dit zijn de belangrijkste bevindingen uit het rapport:

• 2025 werd gekenmerkt door roofzuchtige aanvallen op internationale samenwerking, internationaal recht en maatschappelijk middenveld

• Er is dreiging van een racistische, patriarchale, ongelijke wereldorde zonder mensenrechten

• Wereldwijd is er verzet en protest tegen autoritaire praktijken

Al meer dan een halve eeuw publiceert Amnesty International jaarlijks een mensenrechtenrapport, The State of the World’s Human Rights. Het nieuwste rapport beschrijft wijdverspreide misdrijven volgens het internationaal recht en toenemende aanvallen op het internationale rechtssysteem in 2025 en de eerste paar maanden van 2026. Deze misdrijven en aanvallen ondermijnen de wereldwijde basis voor mensenrechten. “De uitholling van de mensenrechten is niet langer een randverschijnsel. Waar we nu staan, is van een andere orde. De machtigste leiders vallen direct de fundamenten van de mensenrechten en de op regels gebaseerde internationale orde aan, met als doel controle, straffeloosheid en winst.”

“De tijd van de verzoeningspolitiek uit 2025 is voorbij. Het is tijd voor een andere koers

Amnesty International wijst al jaren met klem op de wereldwijde afbrokkeling van mensenrechten. Regeringen en bedrijven schenden zonder scrupules de regels, met rampzalige gevolgen. “We moeten steeds opnieuw blijven aantonen hoe dubbele standaarden en selectieve naleving van het internationaal recht het internationale systeem en de verantwoordingsplicht verzwakken.”

Verwoestende effecten

Amnesty’s 2025-rapport toont: de ineenstorting is al in volle gang. De gevolgen voor mensenrechten, wereldstabiliteit en miljoenen levens zijn verwoestend. De mensenrechtenorganisatie doet een dringende oproep aan staten wereldwijd: “De tijd van de verzoeningspolitiek uit 2025 is voorbij. Het is tijd voor een andere koers. Overwin angst en verzet je tegen een roofzuchtige wereldorde – nu, met woord én daad.”

“Wereldleiders zijn veel te onderdanig bij aanvallen op het internationaal recht en internationale samenwerking”

Het escalerende conflict in het Midden-Oosten is een gevolg van deze afglijding naar wetteloosheid. De eerste onwettige aanvallen van de VS en Israël waren in strijd met het VN-Handvest en lokten de willekeurige vergeldingsacties van Iran uit. Hierna is het conflict snel veranderd in een open oorlog tegen burgers en civiele infrastructuur. De situatie voor de mensen in de regio, die al veel leed hebben moeten doorstaan, is hierdoor verergerd.

Inmiddels treft het conflict landen wereldwijd. Het levensonderhoud van miljoenen mensen is in gevaar. “Dit is wat er gebeurt als de normen, instellingen en het juridische kader die met veel moeite zijn opgebouwd om de mensheid te beschermen, worden uitgehold met het oog op overheersing.”

Moreel bankroet

“Wereldleiders zijn veel te onderdanig bij aanvallen op het internationaal recht en internationale samenwerking,” zegt Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty Internationaal. “Hun stilzwijgen en passiviteit zijn onvergeeflijk en laten zien dat men moreel bankroet is. Hiermee worden decennia strijd voor mensenrechten weggevaagd. Als je agressors ontziet, gooi je olie op het vuur – met gevaar voor ons allemaal. Dit verwoest de toekomst van komende generaties.”

Callamard vervolgt: “Sommigen lijken het systeem dat de afgelopen 80 jaar is opgebouwd, af te doen als niets meer dan een illusie. Hiermee gaat men voorbij aan de zwaarbevochten verworvenheden zoals universele rechten, talrijke internationale verdragen en nationale wetten ter bescherming tegen rassendiscriminatie en geweld tegen vrouwen. Of het verankeren van de rechten van werknemers en vakbonden, en de erkenning van de rechten van inheemse volkeren. Hiermee vergeet men hoe armoede is aangepakt, welke reproductieve rechten zijn versterkt en hoe gerechtigheid is bereikt toen landen zich hielden aan het VN-Handvest en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.”

Laat 2026 het jaar zijn waarin we onze eigen kracht laten gelden en laten zien dat de geschiedenis niet alleen iets is dat ons wordt opgelegd,” stelt Agnes Callamard tot slot. “Het is aan ons om die te maken. En in het belang van de mensheid is het nu tijd om geschiedenis te schrijven.”

Lees meer in het bijgevoegde Engelse persbericht en het jaarrapport.