Kom in actie tegen de sleepnetwet

Amnesty International steunt het initiatief voor een referendum over de Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Deze Sleepnetwet geeft Nederlandse inlichtingendiensten vergaande bevoegdheden. Hiermee komt de privacy en de vrije meningsuiting van burgers ernstig in het geding.

Steun het referendum!

Als voor 16 oktober 2017 minimaal 300.000 mensen de aanvraag tekenen komt er een raadgevend referendum waarin alle Nederlanders zich kunnen uitspreken over de Sleepnetwet.

Amnesty roept iedereen op te tekenen

De vernieuwde Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, ook wel Sleepnetwet, geeft een uitbreiding van de middelen die de diensten (AIVD en MIVD) mogen inzetten. De grootste veranderingen zijn:

  • Er mag een zogenaamd “sleepnet” worden ingezet om massaal online communicatie af te luisteren, ook van niet verdachte burgers. Zo mag een hele wijk afgeluisterd worden wanneer er een verdacht persoon in woont.
  • Alle geautomatiseerde apparaten mogen gehackt worden. Denk bijvoorbeeld aan uw telefoon, computer of smart-tv.
  • Verzamelde data mag met buitenlandse inlichtingendiensten gedeeld worden, ook zonder deze eerst geanalyseerd te hebben.
Lees meer over onze bezwaren op de Sleepnetwet

 

Teken voor het referendum over de Sleepnetwet

Kom in actie!

Wij hebben grote zorgen over de effecten van de Sleepnetwet. Privacy is een mensenrecht. Bovendien is er vrijwel geen maatschappelijk debat geweest over deze wet terwijl die de rechten van iedereen bedreigt. Daarom steunen wij dit initiatief voor een referendum.

Q&A

Waarom steunt Amnesty het referendum?

Amnesty is tegen onderdelen van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 omdat die wet grote inbreuk maakt op de privacy van burgers, terwijl de waarborgen voor de bescherming van mensenrechten minimaal zijn. De afgelopen jaren heeft Amnesty International samen met andere organisaties gepoogd om de wet op essentiële onderdelen aangepast te krijgen zodat die voldoet aan internationale mensenrechtenverplichtingen. Dat is slechts marginaal gelukt. Om het debat hierover aan te wakkeren en een betere wet te krijgen steunt Amnesty nu het initiatief voor een referendum over deze wet.

Waar maakt Amnesty International zich zorgen over?

Het is belangrijk dat de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten doelgericht en effectief onderzoek kunnen doen naar personen of organisaties die een gevaar vormen voor de veiligheid en de democratische rechtstaat. Maar de diensten hadden hiertoe al enorme bevoegdheden en kunnen met de wet onnodig en onevenredig inbreuk maken op de rechten van onschuldige burgers.

Deze wet geeft Nederlandse diensten namelijk de meest vergaande bevoegdheid die ze ooit hebben gehad om grootschalig en ongericht het internet af te luisteren, waardoor de deur naar ongekende massasurveillance wordt open gezet.

Het toezicht op het handelen van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is in de wet onvoldoende geregeld. Ook wordt in de wet niet uitgesloten dat informatie wordt gedeeld met repressieve regimes. Hierdoor bestaat er een reëel risico dat internationale samenwerking met buitenlandse geheime diensten leidt tot schending van mensenrechten. Het werk en leven van onder andere individuele activisten, journalisten en oppositieleden kan zodoende door het handelen van Nederland in gevaar komen.

Amnesty vraagt surveillance alleen toe te passen als dit absoluut noodzakelijk is, en is gebaseerd op een redelijke verdenking dat iemand of een organisatie) een bedreiging voor de democratische rechtsorde vormt en wanneer het vooraf is goedgekeurd door een onafhankelijke juridische autoriteit, zoals bijvoorbeeld een rechter.

Welke nieuwe bevoegdheden krijgen de inlichtingen- en veiligheidsdiensten door deze wet?

De AIVD en MIVD kunnen door de nieuwe wet ook op grote schaal internet- en telefoonverkeer via de kabel onderscheppen, dat wil zeggen chatgesprekken, e-mailberichten, Skypegesprekken, Whatsapp-berichten en bestanden die we via internet delen met anderen. Hiervoor hadden ze zo’n sleepnet bevoegdheid alleen bij niet-kabelgebonden communicatie via de lucht, zoals via satelliet- en radioverkeer. 

Staat alleen het recht op privacy op het spel?

Nee. Het recht op privacy is een recht dat op zichzelf staat, maar is ook van belang is voor andere mensenrechten. Van toezicht (surveillance) op van alles wat we lezen, (be)kijken, luisteren en bespreken kan een verlammende effect uitgaan op het verkennen en ontwikkelen van ideeën, ook minder gangbare en impopulaire ideeën. Denk maar aan het afschaffen van de doodstraf of slavernij, of het instellen van vrouwenkiesrecht. Dat waren in Nederland ooit impopulaire ideeën.

Niet alleen het recht op privacy komt in gevaar, maar daarmee ook andere mensenrechten zoals de vrijheid van gedachte, vrije meningsuiting, en vrijheid van vergadering. Zelfs het recht op non-discriminatie staat op het spel, als overheden de onderschepte gegevens gebruiken om seksuele, etnische of religieuze minderheden te profileren, discrimineren en te onderdrukken. 

Is Amnesty voor of tegen referenda?

Amnesty heeft in algemene zin geen mening over de wenselijkheid van referenda. Wij maken gebruik van alle beschikbare vreedzame middelen die de democratische rechtsstaat ons biedt om mensenrechtenschendingen tegen te gaan.  

De wet is met een democratische meerderheid aangenomen. Waarom legt Amnesty zich niet neer bij de uitkomst van het parlementaire debat?

Helaas stemde ondanks flinke lobby en campagne van maatschappelijke actoren een meerderheid in de Tweede Kamer voor de wet; alleen de SP, Groen Links, D66, Partij van de Dieren, Groep Kuzu/Ozturk stemden tegen. Slechts drie van de vele ingediende amendementen om de scherpe randjes van de wet af te krijgen werden aangenomen. Ook in de Eerste Kamer stemde een meerderheid voor de wet. Amnesty vindt dat er door de wetgever te weinig kritisch is gedebatteerd over de wet. Terechte kritiek van experts en maatschappelijke belangenorganisaties legde de Minister te gemakkelijk naast zich neer. Een raadgevend referendum is een middel om een langer en intensiever publiek debat te voeren over een wet die zeer grote gevolgen kan hebben voor de rechten en vrijheden van mensen wereldwijd en die aan te vechten. 

Is de sleepnetwet niet nodig om terrorisme te bestrijden?

Terroristische aanslagen vormen een ernstige bedreiging voor de mensenrechten. Staten hebben de taak om mensen te beschermen tegen dergelijke aanlagen, gewelddadig extremisme en andere bedreigingen van het recht op leven. Daarom is het niet alleen terecht, maar essentieel dat resoluut wordt opgetreden tegen terrorisme. Maar daarbij moeten staten zich wel aan de mensenrechten houden: wetten die zijn gemaakt om mensen te beschermen tegen de dreiging van terrorisme en de handhaving van deze wetten, moeten verenigbaar zijn met de rechten en vrijheden van mensen.

Veiligheidsmaatregelen staan steeds vaker haaks op mensenrechten en de rechtstaat. Dat blijkt uit een onderzoek van Amnesty over antiterrorismewetten in Nederland en dertien andere EU lidstaten. Wij mogen onze vrijheden niet laten afnemen. Niet door terroristen die onze vrije samenleving met geweld willen vernietigen en niet door politici die onze rechten willen inperken. De overheid heeft onvoldoende aangetoond dat het noodzakelijk is voor terreurbestrijding om op grote en ongerichte schaal de communicatie van onschuldige burgers af te luisteren en zodoende inbreuk te maken op onze rechten. Contraterrorismemaatregelen moeten gebaseerd zijn op gedegen informatie en goed politiewerk en niet op massasurveillance – het sleepnet zo ver mogelijk uitwerpen om, naar men zegt, verdachten aan te kunnen houden, is onwettig en inefficiënt. Het al te vaak gehoorde verhaal over de veronderstelde noodzaak om rechten op te geven teneinde veiligheid te bewerkstelligen, maakt in werkelijkheid de weg vrij voor een samenleving waarin vrijheid de uitzondering vormt en angst de regel is.  

Lees de volledige Q&A